မတ်လ (၁၅) ရက်၊ ဘန်ကောက်။
ဝကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေထဲမှာပါဝင်ပြီ မူးယစ်ဆေးဝါးဖြန့်ဖြူးမှုအတွက် အမေရိကန်အစိုးရက ဒေါ်လာ ၂ သန်း ဆုငွေထုတ်ထားတဲ့ ဝခေါင်းဆောင်တဦးဖြစ်တဲ့ ဝေရှောက်ခန် အပ်နှံထားတဲ့ထိုင်းဘတ်ငွေ ၇၆ သန်းနီးပါးကို သူအပ်နှံထားတဲ့ ဆွစ်ဇာလန်ဘဏ်ကနေ ထိုင်းအစိုးရကို ငွေတွေကို လွှဲပြောင်းပေးတော့မယ်လို့ သိရပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်ကတည်းက ဝရမ်းပြေးအဖြစ် အမေရိကန်က ဒေါ်လာသန်းချီ ဆုကြေးထုတ်ခဲ့တဲ့ “ ဝ” ခေါင်းဆောင် ဝေရှောက်ခန်ရဲ့ သတင်းက ထိုင်းနဲ့ နိုင်ငံတကာ သတင်းစာမျက်နှာတွေမှာ ပြန်လည်ပျံ့နှံ့လာပါတယ်။ ဝေရှောက်ခန်ကို လွန်ခဲ့တဲ့ (၁၀) နှစ်ကစပြီး အမေရိကန်အစိုးရက ဝရမ်းပြေးအဖြစ် အလိုရှိနေသူတယောက် ဖြစ်ပါတယ်။
ဝေရှောက်ခန်ဟာ ထိုင်းနိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူထားသလို မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ်လည်း ခံယူထားသူ တဦးဖြစ်ပါတယ်။ ဝေရှောက်ခန်ကို အမေရိကန်လိုပဲ ထိုင်းအစိုးရကလည်း ဝရမ်းပြေးအဖြစ် အလိုရှိနေခဲ့ပါတယ်။ သူ့ကို ထိုင်းနိုင်ငံသားအဖြစ်ကနေရပ်ဆိုင်းပစ်ခဲ့ပေမဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်း၊ ဟောင်ကောင်၊ ထိုင်ဝမ်၊ အမေရိကန်နဲ့ အနောက်ဥရောပနိုင်ငံတွေကို မူးယစ်ဆေးဝါးတွေ ဖြန့်ဖြူးနေခြင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ဝေရှောက်ခန်က အရေးကြီးတဲ့အခန်းကနေ ပါဝင်နေတယ်လို့ အမေရိကန်က ယူဆပါတယ်။
အခုအချိန်မှာ ဝေရှောက်ခန်ဟာ အသက် ၇၀ ကျော် ရှိနေပြီဖြစ်ပြီး (အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ ဝရမ်းမှာတော့ ဝေရှောက်ခန်ရဲ့ မွေးနေ့သက္ကရစ်ဟာ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ၅ လ၊ ၂၉ ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်) UWSA ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေးမှာ အရေးပါသူအဖြစ် ရှိနေဆဲလို့ယူဆပါတယ်။ သူ့မြန်မာအမည်က ဦးစိန်ဝင်းဆိုတဲ့ နာမည်နဲ့ခေါ်ပြီးထိုင်းအမည်ကတော့ Prasit Chivinnitipanya ဖြစ်ပြီး ပရာဆစ်လို့ ခေါ်ကြသလို ချန်ချိုင်း ချီဝီနတီပန်ယာနာမည်နဲ့ ထိုင်းတွေက သိကြပါတယ်။
ဝေရှောက်ခန်ဟာ ဘိန်းဘုရင်ခွန်ဆာရဲ့ မောင်ထိုင်းတပ်ဖွဲ့ (MTA) မှာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ဝတွေထံ ပြောင်းရွှေ့သစ္စာခံခဲ့ပါတယ်။ ဝေရှောက်ခန်မှာ အကိုဖြစ်သူ ဝေရှောက်လုံနဲ့ ညီဖြစ်သူ ဝေရှောက်ရင်တို့ ရှိပါတယ်။ အကိုဖြစ်သူ ဝေရှောက်လုံက ကွယ်လွန်သွားပြီး ညီဖြစ်သူကတော့ သူနဲ့အတူ ဝအဖွဲ့မှာ ရှိနေပါတယ်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှာ ချင်းမိုင်မှာ ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေက ဝေရှောက်ခန်ကို ဖမ်းစီးရမိခဲ့ပါတယ်။ သူ့ကို မူးယစ်ဆေးဝါးတွေဖြစ်တဲ့ ဘိန်းနဲ့ မက်သာဖက်တမင်း ထုတ်လုပ်မှု၊ ထိုင်းနိုင်ငံထဲကို မူးယစ်ဆေးဝါးတင်သွင်းမှု၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတွေနဲ့ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ ထောင်ဒဏ် တစ်သက်ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အာမခံနဲ့ အယူခံဝင် အမှုရင်ဆိုင်ရင်း ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဝေရှောက်ခန်ဟာ ထိုင်းမှာလည်း အိမ်ခြံမြေများစွာ ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး သူထွက်ပြေးသွားတဲ့အခါ ထိုင်းအစိုးရက သူပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို သိမ်းယူခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ဝေရှောက်ခန်ဟာ ဝပြည်ထဲမှာပဲ ရှိနေတယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
ထိုင်းအစိုးရက နိုင်ငံခြားမှာ အပ်နှံထားသည့် မူးယစ်ငွေကြေးများကို မည်ကဲ့သို့ ရရှိရန်ပြုလုပ်ခဲ့သလဲ။
ထိုင်းရှေ့နေချုပ်ရုံး (OAG) ဟာ ဆွစ်ဇာလန်ဘဏ်နဲ့ ဆွေးနွေးပြီး ရွှေတိဂံနယ်မူးယစ်ရာဇာ ဝေရှောက်ခန်ရဲ့ ရှယ်ရာတွေနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို လွှဲပြောင်းရယူဖို့ အောင်မြင်စွာ ညှိနှိုင်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီလွှဲပြောင်းရယူရန် သဘောတူညီချက်ကို လက်ထောက် ထိုင်းရှေ့နေချုပ် ဂျန်ပွန် ဖန်ဆန်ရစ်က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်းသိရပါတယ်။ သဘောတူညီချက်အရ ထိုင်းအစိုးရဟာ ဆွစ်ဖရင့်တန်ဖိုးငွေ ၁.၈၈ ထိုင်းဘတ်ငွေနဲ့ဆိုရင် ၇၆.၈ သန်း အနာဂတ်မှာ ရရှိနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ Anti Money Laundering Office (AMLO) ရဲ့ စုံစမ်းထုတ်ဖော်မှုအရ ဝေရှောက်ခန်ရဲ့ ရွှေတြိဂံနယ်မြေရှိ ကွန်ရက်နဲ့ ပါဝင်ပတ်သက်နေတာကို တွှေရှိခဲ့ရပါတယ်။ အခြားတွေ့ရှိချက်တခုမှာတော့ သူ့ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတချို့ကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ ဘဏ်တခုကို လွှဲပေးလိုက်တာကို တွေ့ရှိရတယ်ဆိုတာကို (AMLO) က ထိုင်းရှေ့နေချုပ်ကို အသိပေးခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်းရှေ့နေချုပ်က ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စတွေမှာ အပြန်အလှန် အကူအညီပေးဖို့ လုပ်ဆောင်နေသူဖြစ်တဲ့အတွက် ဆွစ်ဇာလန်ဘဏ်မှာ မူးယစ်ငွေကြေးတွေ ပို့ဆောင်ထားမှုကို ပြန်လည်ရယူရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ တရားရုံးချုပ်က ဝေရှောက်ခန်ကို ငွေကြေးခဝါချမှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၊ ၆၀ နဲ့ ၆၁ ကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ ထိုင်းရှေ့နေချုပ်ရုံးမှ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံဘက်ကို မူးယစ်ငွေကြေးတွေကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရန် တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဆွစ်ဇာလန်က အဲ့ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတကာ ပိုင်ဆိုင်မှု မျှဝေတာကို ပြန်လည်သုံးသပ် ကြည့်ရှုခဲ့ပါတယ်။
နောက်ပိုင်းမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ ကက်ဘီနက်က ထိုင်းရှေ့နေချုပ်ရုံးကို တာဝန်ပေးအပ်ပြီး ထိုင်းကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်စေကာ ဆွစ်ဇာလန်နဲ့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းစေခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့မှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနနဲ့ ရှေ့နေချုပ်ရုံးတို့မှာ ပါဝင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအမှုဟာ ရှေ့နေချုပ်ရုံးက မူးယစ်ငွေကြေးတွေကို တိုင်းတပါးမှာ သိမ်းဆီးထားတာကို ပြန်လည်ရယူရန် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တာကို ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီအောင်မြင်မှုဟာ ထိုင်းရှေ့နေချုပ်ရုံး၊ ငွေကြေးခဝါချမှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနနဲ့ ဆွစ်ဇာလန်တရားရေး ဝန်ထမ်းတွေကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ထိုင်းရှေ့နေချုပ်ရုံးက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
Reference: OAG wins partial Share of assets of drug kingpin held in Switzerland, Bangkok Post
