CNN- ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ရက်
သိမ်းပိုက်ထားသော အနောက်ဘက်ကမ်း (West Bank) ရှိ စိုက်ပျိုးရေးနယ်မြေတစ်ခု၌ အစ္စရေးအခြေချနေထိုင်သူ ဒါဇင်များစွာသည် အင်္ဂါနေ့ညနေပိုင်းတွင် မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှု တစ်ခုကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ထိုဒေသရှိ ပါလက်စတိုင်း တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ ဤသတင်းသည် အခြေချနေထိုင်သူတို့၏ အကြမ်းဖက်မှုများ မြင့်တက်လာမှု များတွင် နောက်ဆုံးဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် တူလ်ကာရမ် (Tulkarm) အရှေ့ဘက်ရှိ ဘိတ်လစ် (Beit Lid) မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ ဒေအာရှာရက်ဖ် (Deir Sharaf) ဘေဒူအင်ရွာနှင့် အလ်ဂျူနိုက်ဒီ (Al-Juneidi) နို့ထွက်ပစ္စည်းစက်ရုံတို့ကို ပျက်စီးစေခဲ့ကြောင်း ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများအရ နှင့် နေထိုင်သူ များကက CNNသို့ ပြောပြချက်အရသိရသည်။
CNN မှ ရရှိသော ရုပ်သံဖိုင်တွင် မီးခိုးများက နယ်မြေတစ်ခုလုံးကို ဖုံးလွှမ်းနေသည်ကို တွေ့ရပြီး၊ နောက်ခံတွင် ပါလက်စတိုင်း အမျိုးသမီးများ အော်ဟစ်နေကြကာ အမျိုးသား များက မီးသတ်ဆေးဘူးများနှင့် ရေပုံးများကို သယ်ဆောင်၍ မီးငြှိမ်းသတ်ရန် အလျင်စလို လုပ်ဆောင်နေကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဗီဒီယိုများတွင် မီးရှို့ခံထားရသော ထရပ်ကားများ၊ တဲများနှင့် သတ္တုအမိုးအကာများ၊ ကားပြတင်းပေါက်များ ကွဲအက်နေသည်ကို ပြသနေသည်။
မီးစတင်လောင်ကျွမ်းပြီး တစ်နာရီခန့်အကြာတွင် ပါလက်စတိုင်း အရပ်ဘက်ကာကွယ်ရေးနှင့် မီးသတ်သမားများ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာသို့ ရောက်ရှိလာကြောင်း ဒေသခံများကပြောသည်။
ပါလက်စတိုင်းဒေသခံတစ်ဦး ရိုက်ကူးထားသည့် အခြားဗီဒီယိုတစ်ခုတွင် အခြေချနေထိုင်သူ များ သည် တောင်ကုန်းတစ်ခုမှ ဘေဒူအင်ရွာသို့ ဆင်းလာသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် အောက်တိုဘာလလယ်မှစ၍ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ ပါလက်စတိုင်း များအား နေ့စဉ်နီးပါး ဖြစ်ပွားနေသော အခြေချနေထိုင်သူတို့၏ အကြမ်းဖက်မှုများ မြင့်တက် လာမှုတွင် နောက်ဆုံးဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ၏ သောကြာနေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အစီရင်ခံစာအရ အစ္စရေးအခြေချနေထိုင်သူများသည် အောက်တိုဘာလတွင် အနည်းဆုံး ၂၆၄ ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး၊ ၎င်းသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂက စတင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် အချိန်မှစ၍ အများဆုံး အရေအတွက် ဖြစ်သည်။ ယခုနှစ် သံလွင်သီး ဆွတ်ခူးရာသီသည် အလွန်အမင်း အကြမ်းဖက်မှုများဖြင့် မှေးမှိန်နေခဲ့သည်။
အစ္စရေး စစ်မှုထမ်းမဟုတ်သည့် အရာရှိ ယူဗယ်လ် ဘန် အာရီ (Yuval Ben Ari) သည် အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ ပါလက်စတိုင်းများကို သံလွင်သီး ဆွတ်ခူးရာတွင် ကူညီနေစဉ် အခြေချနေထိုင်သူ ဒါဇင်များစွာ၏ ရိုက်နှက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ဆေးရုံတက်ခဲ့ရပြီး လေးချက် ချုပ်ခဲ့ရသည်။
CNN မှ ရရှိသော မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှု၏ စီစီတီဗီ ရုပ်သံဖိုင်တွင် အခြေချနေထိုင်သူများသည် နို့ထွက်ပစ္စည်းစက်ရုံကို တုတ်များဝှေ့ယမ်းကာ တိုက်ခိုက်ပြီး ရပ်နားထားသည့် ကားများကို မီးရှို့နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယာဉ်များထဲမှ တစ်စီး—နို့ထွက်ပစ္စည်းစက်ရုံ၏ တံဆိပ်ပါသော ကုန်တင်ထရပ်ကားတစ်စီး—သည် လုံးဝမီးလောင်ကျွမ်းနေပုံရပြီး မီးခိုးနက်များ ထူထပ်စွာ ထွက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။
လက်ဝဲယိမ်း ဒီမိုကရက်ပါတီမှ အစ္စရေး ဥပဒေပြုအမတ် ဂီလတ် ကာရစ်ဗ် (Gilad Kariv) က အခြေချနေထိုင်သူတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကို X တွင် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့သည်။ “သူတို့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက် ကတော့ တတိယအင်တီဖာဒါ (intifada) ကို မီးထိုးပေးဖို့ပဲ။ အဲဒီလိုဖြစ်ရင် IDF (အစ္စရေး ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့) ကို ဂါဇာစစ်ဆင်ရေးနဲ့ ဆင်တူတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ စစ်ဆင်ရေး လုပ်ဆောင်ခိုင်းရာ ရောက်လိမ့်မယ်။ ဒီလုပ်ရပ်က အစ္စရေးစစ်သားနဲ့ အရပ်သား ရာပေါင်းများစွာ၊ ပါလက်စတိုင်း ထောင်ပေါင်းများစွာရဲ့ အသက်ကို ကုန်ကျစေမှာပါ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
IDF က “ပါလက်စတိုင်းများကို တိုက်ခိုက်ပြီး ပစ္စည်းများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးသည့် မျက်နှာဖုံးစွပ် အစ္စရေးအရပ်သား ဒါဇင်များစွာရှိကြောင်း သတင်းပို့ချက်” ရပြီးနောက် ၎င်း၏စစ်သားများကို ထိုနေရာသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
IDF က ထုတ်ပြန်ချက်တွင် “ဖြစ်စဉ်အတွင်း ပါလက်စတိုင်းလေးဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး ဆေးကုသမှုခံယူရန် ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် အဓိကရုဏ်း နှိမ်နင်းရေး နည်းလမ်းများ အသုံးပြု၍ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုကို လူစုခွဲရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အစ္စရေးအရပ်သား အချို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အခြေချနေထိုင်သူများ သည် စစ်သားများကိုပါ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အစ္စရေးစစ်ယာဉ်တစ်စီးကို ပျက်စီးစေခဲ့ကြောင်း IDF က ပြောသည်။
အစ္စရေးရဲတပ်ဖွဲ့က “ပြင်းထန်သောအကြမ်းဖက်မှု” ဖြစ်ပွားပြီးနောက် အစ္စရေး “သံသယရှိသူ” လေးဦးကို ဖမ်းဆီးကာ စစ်ဆေးမေးမြန်းရန် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ရဲစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးမှူးများသည် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့်အတူ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာတွင် မှတ်တမ်းများ၊ သက်သေထွက်ဆိုချက်များနှင့် မှုခင်းဆေးဘက်ဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များ အပါအဝင် အထောက်အထားများကို လက်ရှိ စုဆောင်းနေသည်” ဟုလည်း ဖြည့်စွက် ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤမီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုသည် သံလွင်သီးဆွတ်ခူးရာသီအတွင်း အနောက်ဘက်ကမ်း၌ ပိုမိုပြင်းထန်လာသော အကြမ်းဖက်မှုများ၏ နောက်ဆုံးဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
စနေနေ့က ဘေတာ (Beita) ရွာတွင် ပါလက်စတိုင်း တောင်သူများ သံလွင်သီး ခူးနေစဉ် တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ထိုနေရာတွင် ရှိနေခဲ့ပြီး ကိုယ်တိုင် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သူ အစ္စရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဂျွန်နသန် ပိုလက်ခ် (Jonathan Pollak) က ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရသူများတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်း သုံးဦး၊ သတင်းထောက် လေးဦးနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ သုံးဦးတို့ ပါဝင်သည်။
ပိုလက်ခ်၏ ပြောကြားချက်အရ အစ္စရေး ဓာတ်ပုံဆရာနှင့် တဲလ်အဗစ်ရှိ မင်ရှာ အနုပညာ ကျောင်း၏ စီမံအုပ်ချုပ်သူဖြစ်သူ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အိုဒက်ဒ် ယေဒါယာ (Oded Yedaya) သည် ပြင်းထန်စွာ ရိုက်နှက်ခံခဲ့ရပြီးနောက် ဆေးရုံတက်ခဲ့ရသည်။ CNN မှ ရရှိသော ဓာတ်ပုံများတွင် ယေဒါယာ၏ မျက်နှာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံး သွေးများဖြင့် ပေကျံနေပြီး ခေါင်းတွင် အဝတ်ဖြူ ပတ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ယေဒါယာသည် ပါးရိုးနှင့် မေးရိုးများ ကျိုးသွားကြောင်း ပိုလက်ခ်က CNN ကို ပြောသည်။
IDF က စနေနေ့တွင် CNN ကို ထုတ်ပြန်ချက်ပေးရာ၌ ၎င်းတို့သည် အဆိုပါဖြစ်ရပ်ကို သိရှိကြောင်းနှင့် အနီးအနားရှိ အစ္စရေးစခန်း (outpost) တစ်ခုဖြစ်သော အီဗျာတာ (Evyatar) ဝန်းကျင်သို့ “အစ္စရေးအရပ်သားများနှင့် ပါလက်စတိုင်းများအကြား ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှု သတင်းပို့ချက်” အရ စစ်သားများကို စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အနီးနားရှိ ဘူရင် (Burin) ရွာတွင် အစ္စရေးနှင့် နိုင်ငံခြား တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ကြပြီး စစ်မှုထမ်းမဟုတ်သည့် အစ္စရေးစစ်တပ် အရန်တပ်ဖွဲ့ဝင် ယူဗယ်လ် ဘန် အာရီလည်း ပါဝင်သည်။
CNN နှင့် ဖုန်းဖြင့် အင်တာဗျူးတွင် ဘန် အာရီက အခြေချနေထိုင်သူများ၏ ပါလက်စတိုင်း များကို “ရက်စက်စွာ ရိုက်နှက်နေသည့်” ဗီဒီယိုများကို နေ့စဉ် မြင်တွေ့ရသောကြောင့် ၎င်းတို့ကို ထွက်ပြီး ကူညီပံ့ပိုးပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။
“အစ္စရေးလူမျိုးတွေ အိပ်ရာကထပြီး အိမ်အပြင်ကို ထွက်လာဖို့၊ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ပေါ်မှာ စာတွေကို လိုက်ဖတ်တာ ဒါမှမဟုတ် ဆောင်းပါးတွေကို ပြန်တင်တာထက် အမှန်တကယ် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်လှုပ်ရှားမှုတွေ လုပ်ဖို့က အရေးကြီးတယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
သူသည် စနေနေ့ မနက်ပိုင်းတွင် ပါလက်စတိုင်း လယ်ကွင်းတစ်ခု၌ သံလွင်သီး ခူးဆွတ် နေသည့် အစ္စရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ခုနစ်ဦးနှင့်အတူ ရပ်နေစဉ် မျက်နှာဖုံးစွပ်ထားသော အခြေချနေထိုင်သူ အနည်းဆုံး ၂၀ ခန့် တုတ်များနှင့် လင်းနို့တုတ်များ ဝှေ့ယမ်းကာ တောင်ကုန်း ပေါ်မှ ဆင်းလာသည်ကို မြင်လိုက်ရသည်။
သူတို့သည် “နယ်မြေတစ်ခုလုံးကို အကြမ်းဖက်ရန်” ရောက်လာပြီဖြစ်ကြောင်း သူသိခဲ့ သည်ဟု ဆိုသည်။
“ကျွန်တော် သူတို့ရှေ့မှာ ရပ်ပြီး ‘မလုပ်ပါနဲ့လို့ တောင်းဆိုပါတယ်။ မင်းတို့ ဒါကို မလုပ် သင့်ဘူး’” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် သူသည် အရန်တပ်ဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောကြား ခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းက တိုက်ခိုက်မှုကို မရပ်တန့်နိုင်ခဲ့ကြောင်းနှင့် သူသည် ဦးခေါင်းဒဏ်ရာနှင့် အနည်းငယ် ဦးနှောက်ထိခိုက်မှု (concussion) ခံစားခဲ့ရသောကြောင့် ဆေးရုံတက်ခဲ့ရသည်။
“ကျွန်တော့် သွေးတွေ စိုရွှဲနေပြီး နာကျင်နေခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော် မတ်တပ်ရပ်နိုင် ပြီးနောက် အခြေချနေထိုင်သူတွေက ‘ဒီကို ထပ်မလာနဲ့တော့။ ကိုယ့်လူမျိုးကို သစ္စာ မဖောက်နဲ့’ လို့ ကျွန်တော့်ကို အော်ဟစ်ခဲ့ကြတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
CNN ၏ မေးမြန်းချက်ကို တုံ့ပြန်ရာတွင် IDF က ၎င်း၏စစ်သားများကို “အစ္စရေး ယာဉ်တစ်စီးကို ကျောက်ခဲများဖြင့် ပစ်ပေါက်နေကြောင်း သတင်းပို့ချက်” အရ ဘူရင်ဒေသသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
“အစ္စရေးနှင့် ပါလက်စတိုင်း အရပ်သားနှစ်ဦးစလုံး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ဆေးကုသမှုခံယူရန် ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့ရသည်… IDF သည် မည်သည့် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်ကိုမဆို ရှုတ်ချပြီး ဤဒေသတွင် လုံခြုံရေးနှင့် စည်းကမ်းသေဝပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ဆက်လက် လုပ်ဆောင် သွားမည်” ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်။
ဘန် အာရီက အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာသို့ ရောက်ရှိလာသော စစ်သားများသည် တိုက်ခိုက်မှုကို မရပ်တန့်ခဲ့ကြောင်း CNN ကို ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ဤစွပ်စွဲချက်ကို ပါလက်စတိုင်းများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက အခြားဖြစ်စဉ်များတွင်လည်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
စနေနေ့က အနောက်ဘက်ကမ်း၊ ဘီတာမြို့ရှိ နာဘလပ်စ်မြို့တွင် မျက်နှာများကို မျက်နှာဖုံးများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော တရားမဝင် အခြေချနေထိုင်သူများသည် ပါလက်စတိုင်းလယ်သမားများ၊ သတင်းထောက်များနှင့် နိုင်ငံခြားတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို တုတ်များ၊ ကျောက်ခဲများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ (ဓါတ်ပုံ)
အရာရှိ ယူဗယ်လ် ဘန် အာရီ (Yuval Ben Ari) သည် အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ ပါလက်စတိုင်းများကို သံလွင်သီး ဆွတ်ခူးရာတွင် ကူညီနေစဉ် အခြေချနေထိုင်သူ ဒါဇင်များစွာ၏ ရိုက်နှက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ဆေးရုံတက်ခဲ့ရပြီး လေးချက် ချုပ်ခဲ့ရသည်(ဓါတ်ပုံ)
မီးလောင်ပြင်နေရာတွင်စစ်ဆေးနေသည့်နေထိုင်သူပါလက်စတိုင်းများ (ဓါတ်ပုံ)
