CNN-၂၀၂၅ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၄ရက်
အစ္စရေးစစ်တပ်သည် ဂါဇာစီးတီးရှိ ရပ်ကွက်များစွာကို လူများထွက်ခွာရန် သတိပေးပြီးနောက် ယခုတနင်္ဂနွေနေ့တွင် အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများစွာကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အစ္စရေးက မြို့ကို လုံးဝပြောင်းရွှေ့ရန် အမိန့်ပေးပြီးနောက် နောက်ဆုံးအကြိမ် ဖျက်ဆီးမှုဖြစ်သည်။
ဂါဇာစီးတီးအပေါ် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုသည် အရှိန်အဟုန် မြှင့်လာပုံရပြီး စစ်တပ်က ယခုတနင်္ဂနွေနေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ဂါဇာစီးတီးရှိ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများစွာကို ထွက်ခွာရန် အမိန့်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဤတိုက်ခိုက်မှုများသည် ဂါဇာစီးတီးကို ထိန်းချုပ်ရန် စီစဉ်ထားသည့် မြေပြင်စစ်ဆင်ရေးကို အစ္စရေးစစ်တပ်က လုပ်ဆောင်သည့်အခါ ဂါဇာတွင် ဖမ်းဆီးခံထားရဆဲဖြစ်သည့် ဓားစာခံများကို အန္တရာယ်မပြုစေရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို ဆွေးနွေးရန် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုက ခေါ်ယူထားသည့် အစည်းအဝေးမတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံခြားရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးများအပြင် အစ္စရေးစစ်တပ်နှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်များလည်း ယခုကြာသပတေးနေ့ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ကြမည်ဟု အရင်းအမြစ်တစ်ခုက ပြောသည်။ အဆိုပါ ဓားစာခံ ၂၀ ခန့်သည် ဂါဇာ၌ အသက်ရှင်လျက်ရှိနေသေးသည်ဟု ယူဆရပြီး အချို့မှာ ဂါဇာစီးတီးတွင် ရှိနေသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။
အစ္စရေးစစ်တပ်၏ ဂါဇာစီးတီးသို့ မြေပြင်စစ်ဆင်ရေးသည် လာမည့်ရက်အနည်းငယ်အတွင်း စတင်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း အစ္စရေးအရာရှိနှစ်ဦးက CNN သို့ ယခုတနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အရာရှိတစ်ဦးက “သိပ်မကြာတော့ပါဘူး” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး နောက်တစ်ဦးက တနင်္လာနေ့တွင် စတင်နိုင်သည်ဟု ပြောသည်။
ကုလသမဂ္ဂ အဆောက်အအုံ ၁၀ ခုအနည်းဆုံး ဂါဇာစီးတီးတွင် ၄ ရက်အတွင်း ထိမှန်ခဲ့ကြောင်း ပါလက်စတိုင်းဒုက္ခသည်များအတွက် ကုလသမဂ္ဂကယ်ဆယ်ရေးနှင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့ (UNRWA) ၏ ကော်မရှင်နာချုပ်က ယခုတနင်္ဂနွေနေ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂါဇာနှင့် ဂါဇာမြောက်ပိုင်းရှိ အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ “အရှိန်အဟုန်မြင့်လာခြင်း” ကြောင့် “ဂါဇာတွင် ဘယ်နေရာမှ မလုံခြုံသလို၊ ဘယ်သူမှလည်း မလုံခြုံ” ဟု UNRWA ကော်မရှင်နာချုပ် ဖိလစ် လာဇာရီနီက ပြောကြားခဲ့သည်။
အဆိုပါ အဆောက်အအုံ ၁၀ ခုတွင် ကျောင်းခုနစ်ကျောင်းနှင့် ဆေးခန်းနှစ်ခု ပါဝင်ပြီး “ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ ထောင်နှင့်ချီအတွက် ခိုလှုံရာအဖြစ် အသုံးပြုသည်” ဟု လာဇာရီနီက ထပ်လောင်းပြောသည်။
ဂါဇာဆိပ်ကမ်းအနီးရှိ ၁၁ ထပ် အဆောက်အအုံဖြစ်သည့် အယ်လ် ကော်သာ (Al Kawthar) ကို ယခုတနင်္ဂနွေနေ့က ထိမှန်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (IDF) က ယခုလအစောပိုင်းတွင် ဂါဇာစီးတီးသို့ စစ်ဆင်ရေးများ ချဲ့ထွင်ခဲ့ပြီး လူပေါင်း တစ်သန်း နီးပါးကို တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့ပြီးနောက် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှု များကြောင့် ဖျက်ဆီးခံရခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခဲ့ရသည့် အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံ များစွာထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (IDF) က ၎င်းကို ဟားမတ်စ်က အစ္စရေးတပ်များ၏ ရွေ့လျားမှုများကို စောင့်ကြည့်ရန် အသုံးပြုနေကြောင်း ပြောသည်။ တိုက်ခိုက်မှုမပြုမီ “အရပ်သားများကို ထိခိုက်မှုလျှော့ချရန်အတွက် ကြိုတင်သတိပေးချက်များ၊ တိကျသော ခဲယမ်းမီးကျောက်များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် ဝေဟင်မှ စောင့်ကြည့်ခြင်းများ အပါအဝင် အဆင့်များစွာကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်” ဟု ပြောသည်။
နာရီအနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် အစ္စရေးစစ်တပ်မှ X (ယခင် Twitter) တွင် နောက်ထပ်သတိပေးချက်တစ်ခု တင်ခဲ့ပြီးနောက် ဂါဇာစီးတီးရှိ အထပ်ပေါင်းများစွာပါ အဆောက်အအုံတစ်ခုကို ထိမှန်ခဲ့သော်လည်း ဖျက်ဆီးမခံရပါ။ အယ်လ် မိုနာတာဝါ (al Mohna Tower) ဟု လူသိများသည့် အဆိုပါ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံသည် တယ်လ် အယ်လ်-ဟာဝါ (Tel al-Hawa) ရပ်ကွက်တွင် ရှိသည်။
ဂါဇာရှိ အစ္စလာမ္မစ် တက္ကသိုလ်ရှိ အခြားအဆောက်အအုံတစ်ခုကို ဒုံးကျည်များစွာဖြင့် ထိမှန် ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း နေရာမှ ရိုက်ကူးထားသော ဓာတ်ပုံများနှင့် ဗီဒီယိုများအရ သိရသည်။ အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အစ္စရေးကတ်ဇ်က ၆ ထပ် အဆောက်အအုံကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ဗီဒီယိုတစ်ခုကို X တွင် တင်ခဲ့ပြီး “ဂါဇာရှိ ‘အစ္စလာမ္မစ်’ တက္ကသိုလ် မီးခိုးလုံးများ ထွက်နေသည်။ ဆူပူလှုံ့ဆော်မှုနှင့် အကြမ်းဖက်မှုတို့၏ ရင်းမြစ်များကို ဖျက်ဆီးနေသည်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
ဆေးရုံအရာရှိများ၏ ပြောကြားချက်အရ အစ္စရေးက ဂါဇာကို စနေနေ့တွင် တိုက်ခိုက်မှု များကြောင့် ပါလက်စတိုင်း ၇၄ ဦးအနည်းဆုံး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၅၀ ကျော်သည် ဂါဇာစီးတီးတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။
အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုများ အရှိန်မြင့်လာသည်နှင့်အမျှ ဂါဇာစီးတီးရှိ အယ်လ် ရှာတီ (Al Shati) စခန်းကို စနေနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲ ဗီဒီယိုများတွင် လူများ ခိုလှုံရာနေရာ၌ မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပွားနေသည်ကို ပြသသည်။
အစ္စရေးစစ်တပ်က မြို့တွင်းလုပ်ဆောင်ချက်ကို ပြီးခဲ့သည့်ရက်သတ္တပတ်အတွင်း အရှိန်မြှင့် ခဲ့ပြီးနောက် ပါလက်စတိုင်း ၅၀,၀၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်သွားခဲ့ကြောင်း ဂါဇာအရပ်ဘက် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ကြာသပတေးနေ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် အဆိုပါကာလအတွင်း မြို့တော်၏ အကြီးဆုံး မြို့ရှိ လူနေ အဆောက်အအုံ ၁၃၀ ကျော်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း အရပ်ဘက် ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့က ပြောသည်။
CNN သည် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့မှစ၍ အလယ်ပိုင်းဂါဇာရှိ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံ ၁၂ ခုအနည်းဆုံး ဖျက်ဆီးခံရသည်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ပါလက်စတိုင်းကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဟားမတ်စ်က အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် အစ္စရေးစစ်ရေးစတင်ခဲ့သည့်အချိန်မှစ၍ ဂါဇာတွင် ၆၄,၈၇၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၆၄,၆၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ယခုတနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေး၏ ဂါဇာစီးတီးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ အရှိန်အဟုန်မြင့် လာချိန်တွင် ရူဘီယို (Rubio) သည် စစ်ပွဲနှင့် ဓားစာခံများနှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးရန်အတွက် နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ယခုတနင်္ဂနွေနေ့တွင် နေတန်ယာဟုနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီး မိုက် ဟက်ကာဘီ (Mike Huckabee) တို့နှင့်အတူ ဂျေရုဆလင်မြို့ဟောင်းရှိ အနောက်ဘက်တံတိုင်း ကို သွားရောက်ခဲ့သည်။
ရူဘီယိုသည် တနင်္လာနေ့တွင် နေတန်ယာဟုနှင့် တရားဝင်တွေ့ဆုံရန် စီစဉ်ထားသည်။ အစ္စရေးခေါင်းဆောင်သည် သူ၏အစိုးရ၏ အလားအလာရှိသည့် အနောက်ဖက်ကမ်း(West Bank) နယ်မြေ သိမ်းပိုက်ရေး အစီအစဉ်များကို ရူဘီယိုနှင့် ဆွေးနွေးနိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု အစ္စရေးရင်းမြစ် သုံးခုက ပြောသည်။
တနင်္လာနေ့တွင်ပင် အစ္စရေးက ယခုအပတ်အစောပိုင်းတွင် ကာတာ၏မြို့တော်ကို တိုက်ခိုက် ခဲ့ပြီးနောက် ကာတာနိုင်ငံကို ထောက်ခံကြောင်း ပြသရန် အာရပ်နှင့် အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံများမှ ခေါင်းဆောင်များ ဒိုဟာတွင် အရေးပေါ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန် မျှော်လင့် ရသည်။
ကာတာဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် အဗ္ဗဒူရာမန် အယ်လ်-သာနီ (Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani) က အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဂါဇာရှိ စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းရေး “စိတ်ရင်းမှန်ဖြင့် ကြိုးပမ်းမှုများ” ကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခြင်းမှ “ဟန့်တားနိုင်မည်မဟုတ်” ဟု ယခုတနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
“အစ္စရေးရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး ဆူပူလှုံ့ဆော်တဲ့ အလေ့အကျင့်တွေက ဒီမတရားတဲ့ စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်ဖို့ အီဂျစ်နဲ့ အမေရိကန်တို့နဲ့ စိတ်ရင်းမှန်နဲ့ ဆက်လက်ကြိုးပမ်းနေခြင်းကနေ ကျွန်တော်တို့ကို ဟန့်တားနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု အယ်လ် သာနီက ပြောသည်။
ဂါဇာမြို့တော်မှာ အစ္စရေးစစ်တပ်က တနင်္ဂနွေနေ့က တိုက်ခိုက်မှုအပြီး အဆောက်အအုံတစ်ခုကနေ မီးတောက်တွေ ပေါက်ကွဲခဲ့ပါတယ်။ Yousef Al Zanoun/AP(ဓါတ်ပုံ)
စနေနေ့တွင် ဂါဇာကမ်းမြှောင်အလယ်ပိုင်းရှိ နူဆီရတ် (Nuseirat) ရှိ ကမ်းရိုးတန်း လမ်းတစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေသည့် ပါလက်စတိုင်းများ။
Eyed Baba/AFP/Getty Images(ဓါတ်ပုံ)
