ဘီဘီစီ – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်
အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေး ပူးပေါင်းစစ်ဆင်နွှဲနေသည့် ငါးပတ်တာကာလအတွင်း သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ရက်များ ချမှတ်ခြင်း၊ တောင်းဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ခြိမ်းခြောက်မှုများ ထုတ်ပြန်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုတစ်ကြိမ်ကဲ့သို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောဆိုမှုမျိုးမှာ ခဲယဉ်းလှသည်။
အီရန်အပေါ် ပြုလုပ်မည့် နောက်တကြိမ်အသစ် တိုက်ခိုက်မှုများသည် အလွန်ပြင်းထန် လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဝါရှင်တန်ဒီစီစံတော်ချိန် အင်္ဂါနေ့ ည ၂၀:၀၀ နာရီ (ဂရင်းနစ် စံတော်ချိန် ၀၁:၀၀ နာရီ) တွင် စတင်မည်ဖြစ်သည်။ လေးနာရီအတွင်း နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ တံတားနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတိုင်း “ပျက်စီးသွားလိမ့်မည်” ဖြစ်သည်။
“ချန်လှပ်ထားမယ့်အရာက သိပ်မရှိပါဘူး” ဟု ထရမ့်က တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤအဖြစ်ဆိုးကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အတွက် အီရန်အနေဖြင့် “ကျွန်တော့်အတွက် လက်ခံနိုင်စရာ ဖြစ်တဲ့” သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ရမည်ဟု သမ္မတက ဆိုသည်။ ထိုသဘောတူညီချက်တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) မှတစ်ဆင့် “ရေနံများ လွတ်လပ်စွာ သယ်ယူပို့ဆောင်ခွင့်” အချက် ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးအချိန်များသို့ ရောက်ရှိလာသော်လည်း အီရန်အနေဖြင့် ထရမ့်၏ ရာဇသံကို သဘောတူရန် အဆင်သင့်ဖြစ်နေသည့် အရိပ်အယောင် မရှိသလောက်ပင်။ ၎င်းတို့သည် ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ငြင်းပယ်ထားပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်တောင်းဆိုချက်များကို ထုတ်ပြန်ထားရာ အမေရိကန်အရာရှိတစ်ဦးက ထိုတောင်းဆိုချက်များသည် “အစွန်းရောက် လွန်းသည်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
ယင်းက အမေရိကန်သမ္မတကို နူးညံ့သိမ်မွေ့သည့် အခြေအနေတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိစေသည်။ အကယ်၍ သဘောတူညီချက်မရရှိပါက ထရမ့်အနေဖြင့် သူ၏ နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ရက်ကို လွန်ခဲ့သည့် သုံးပတ်အတွင်း စတုတ္ထအကြိမ်မြောက်အဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်ကောင်း တိုးမြှင့်နိုင် သည်။
သို့သော် ဆဲရေးတိုင်းထွာမှုများ၊ ပြင်းထန်သော သတိပေးချက်များဖြင့် ထုတ်ပြန်ထားသည့် အသေးစိတ်ခြိမ်းခြောက်မှုများအပြီးတွင် နောက်ဆုတ်လိုက်ခြင်းသည် စစ်ပွဲရှည်ကြာ လာသည်နှင့်အမျှ သူ၏ ယုံကြည်ကိုးစားထိုက်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
အီရန်နှင့် ကျန်ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအနေဖြင့် အမေရိကန်၏ စစ်ရေးအင်အားနှင့် နည်းဗျူဟာပိုင်း ကျွမ်းကျင်မှုများ—ယခုသီတင်းပတ်ကုန်က အီရန်နိုင်ငံအတွင်းပိုင်းအထိ ကျဆင်းသွားသော လေယာဉ်မှူးနှစ်ဦးကို ကယ်တင်ခဲ့သည့် ရှုပ်ထွေးသော စစ်ဆင်ရေးတွင် တွေ့မြင်ရသကဲ့သို့—ရှိနေလင့်ကစား၊ အမေရိကန်သည် ရှင်းလင်းပြတ်သားသည့် အားသာချက်ရှိသော အနေအထားမှ ညှိနှိုင်းနေခြင်း မဟုတ်ဟု ကောက်ချက်ချသွားနိုင်ခြေ ရှိသည်။
“ကျွန်တော်တို့ နိုင်ပြီ” ဟု တနင်္လာနေ့ မွန်းလွဲပိုင်း သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ထရမ့်က အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။ “သူတို့ စစ်ရေးအရ ရှုံးသွားပါပြီ။ သူတို့မှာ ရှိတာဆိုလို့ ‘အိုး၊ ငါတို့ ရေထဲကို မိုင်းအနည်းငယ် ချထားမယ်’ ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်ရေးရာပဲ ရှိပါတော့တယ်။”
ဒရုန်းများ၊ ဒုံးကျည်များနှင့် မိုင်းများဖြင့် ရေနံတင်သင်္ဘောများကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ ဖြတ်သန်းခြင်းမပြုရန် ဟန့်တားနိုင်သည့် ထို “စိတ်ဓာတ်ရေးရာ” သည် အမေရိကန်က အသိအမှတ်ပြုလိုသည်ထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော အီရန်၏ လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
တနင်္လာနေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအတွင်း ထရမ့်သည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က အီရန်နူကလီးယား စခန်းများကို “Midnight Hammer” ဟု အမည်ပေးထားသည့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု၊ ဇန်နဝါရီ လတွင် ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုလက်စ် မာဒူရိုအား ဖမ်းဆီးနိုင်မှုနှင့် ယခုသီတင်းပတ်ကုန်က ကယ်ဆယ်ရေးမစ်ရှင်တို့တွင် တွေ့မြင်ရသည့် အမေရိကန်စစ်တပ်၏ တိကျမှုကို အံ့သြ ချီးကျူးခဲ့သည်။
သူနှင့် သူ၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့သည် ရာနှင့်ချီသော လေယာဉ်များ၊ အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ လှည့်စားမှုများနှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများ ပါဝင်သည့် နောက်ဆုံး ကယ်ဆယ် ရေး ကြိုးပမ်းမှုကို အောင်ပွဲခံခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုကြိုးပမ်းမှုသည် မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖြစ်သော်လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိဟက်ဆက်သ် ဝန်ခံခဲ့သည့် “ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အဖြစ်ဆိုး” ကို ရှောင်ရှားရန်သာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုအဖြစ်ဆိုးကို ရှောင်လွှဲနိုင်ခဲ့လျှင်ပင် အောင်မြင်သော ကယ်ဆယ်ရေးသည် အီရန်တွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဘေးအန္တရာယ်ကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။ သမ္မတအနေဖြင့် အမေရိကန်၏ စစ်ရေးအင်အားတွင် ကန့်သတ်ချက်များရှိကြောင်း သင်ခန်းစာရကောင်း ရနေနိုင်သည်။
“ကျွန်တော်တို့ သူတို့ကို အကြီးအကျယ် ဗုံးကြဲလို့ရတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။ “သူတို့ကို ဒုက္ခရောက်အောင် လုပ်လို့ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဖို့အတွက် အကြမ်းဖက် သမား တစ်ယောက်ပဲ လိုအပ်ပါတယ်။”
အခြားရွေးချယ်စရာတစ်ခုမှာ ထရမ့်အနေဖြင့် သူ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုများအတိုင်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန်ဖြစ်သည်။ တနင်္လာနေ့တွင် အကြိမ်ကြိမ် ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ၎င်းသည် သူ မလုပ်လိုသည့် လမ်းစဉ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
အီရန်ပြည်သူများသည် လက်ရှိ အမေရိကန်စစ်ဆင်ရေးကို အောင့်အည်းသည်းခံနေကြပြီး အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ၎င်းတို့၏ မြို့များပေါ် ဗုံးကြဲခြင်းကို ကြိုဆိုကြသည်ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သော်လည်း၊ အမေရိကန်က ယခု ဖျက်ဆီးလိုက်သမျှကို နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးတွင် အမေရိကန်က ပါဝင်ကူညီရနိုင်ခြေရှိသည်ကိုလည်း သူက ဝန်ခံခဲ့သည်။
“ကျွန်တော် သူတို့ရဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို ဖျက်ဆီးချင်သလား။ မဖျက်ဆီး ချင်ပါ ဘူး” ဟု သူက ဆိုသည်။ “အခုအချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့သာ ဒီနေ့ ထွက်ခွာသွားမယ်ဆိုရင် သူတို့နိုင်ငံကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့ နှစ် ၂၀ ကြာပါလိမ့်မယ်။”
သူသာ ဗုံးကြဲခြိမ်းခြောက်မှုအတိုင်း ဆက်လုပ်ပါက ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးမှာ ရာစုနှစ်တစ်ခု ကြာသွားလိမ့်မည်ဟု သူက ဆက်ပြောသည်။
၎င်းမှာ အီရန်ကို “ကျောက်ခေတ်” ရောက်အောင် လုပ်ပစ်မည်ဟု သူသတိပေးထားသည့် အခြေအနေမျိုး မဟုတ်သော်လည်း၊ အီရန်က ကတိပေးထားသည့် “ပြင်းထန်သော” လက်တုံ့ ပြန်မှုကြောင့် ဒေသတွင်း သက်ရောက်မှုများ အပါအဝင် နောက်ဆက်တွဲ လူသားချင်း စာနာ ထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းမှာ အလွန်ဆိုးရွားနိုင်သည်။
သို့သော် ဤနောက်ဆုံးအချိန်အထိ ထရမ့်သည် ထူးခြားသည့် တိုးတက်မှုရရှိရန် မျှော်လင့်ချက်ထားဆဲ ဖြစ်သည်။
“တစ်ဖက်မှာ တက်ကြွပြီး ဆန္ဒရှိတဲ့ ပါဝင်သူတစ်ဦး ရှိနေပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။ “သူတို့ သဘောတူညီချက်တစ်ခု လုပ်ချင်နေကြတယ်။ ဒီထက်ပိုပြီး ကျွန်တော် ပြောလို့မရသေးဘူး။”
အခြေအနေများမှာ အလွန်စိုးရိမ်ရသော်လည်း သမ္မတ၏ လျှို့ဝှက်ထားမှုမှာ သတိပြုဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။ သူ့တွင် အစီအစဉ်တစ်ခု ရှိသည်—”အရာရာတိုင်းကို ကျွန်တော်တို့အားလုံး စဉ်းစားထားပြီးသားပါ” ဟု တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ထိုအစီအစဉ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားမည် မဟုတ်ပေ။
၎င်းမှာ လူသိရှင်ကြား အသိပေးထားသည်ထက် နောက်ကွယ်မှ ညှိနှိုင်းမှုများမှာ ပိုမိုခရီးရောက်နေသည့် အရိပ်အယောင် ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ်ပါက အပေါ်ယံ ဟန်ပြပြောဆိုမှုနှင့် မိမိဘာသာ မျှော်လင့်ချက်ထားရှိမှုတို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
“သူတို့မှာ မနက်ဖြန်အထိ အချိန်ရှိပါတယ်” ဟု ထရမ့်က ဆိုသည်။ “ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ ကြည့်ရမှာပေါ့။ သူတို့ ရိုးရိုးသားသား ညှိနှိုင်းနေကြတယ်လို့ ကျွန်တော် ယုံကြည်ပါတယ်။ မကြာခင် သိရမှာပေါ့။”
