CNN – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်
နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် တူးလစ် (Tulip) ပန်းပင်များကို ကာကွယ်ရန် တစ်ချိန်က အသုံးပြုခဲ့သော ပိုက်ကွန်များသည် ယခုအခါ ယူကရိန်းစစ်သားများနှင့် အရပ်သားများကို ရုရှားဒရုန်းများရန်မှ ကာကွယ်ပေးရန် ဘဝသစ်တစ်ခု ရရှိလာခဲ့သည်။
စွန့်ပစ်ထားသော ငါးဖမ်းပိုက်များနှင့် ဒရုန်းများကို ပစ်မှတ်သို့ မရောက်အောင် တားဆီးနိုင်သည့် ပိုက်ကွန် အမျိုးမျိုးသည်လည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။ မိုင်ပေါင်း ထောင်ချီဝေးကွာသော နေရာရှိ လူ့အသက်များကို ကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် ဥရောပတစ်ဝှမ်းရှိ လယ်သမားများနှင့် တံငါသည်များသည် ထိုကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများကို စုဆောင်းပေးနေကြသည်။
ရုရှား၏ ဒရုန်းများသည် ယူကရိန်းစစ်တပ်၏ ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများနှင့် နောက်တန်းအခြေစိုက်စခန်းများကို ပစ်မှတ်ထားလေ့ရှိပြီး ရှေ့တန်းရှိ တပ်ဖွဲ့များကို ဖြတ်တောက်ရန် မကြာခဏ ခြိမ်းခြောက်နေတတ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ဆေးရုံများနှင့် အရပ်သားယာဉ်အသွားအလာများကိုလည်း တိုက်ခိုက်ကြသည်။
ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှု မကြာခဏ ခံရသည့် နေရာတစ်ခုမှာ တောင်ပိုင်းမြို့ဖြစ်သော ခါဆန် (Kherson) နှင့် ၎င်းကို ပြင်ပကမ္ဘာနှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ယူကရိန်းတို့က “အသက်သွေးကြောလမ်းများ” ဟု ခေါ်ဆိုကြသော လမ်းများ ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းကြောင်းများကို ရုရှား၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ တတ်နိုင်သမျှ ကာကွယ်ထားကြသည်။
“ပျမ်းမျှအားဖြင့် ရုရှားဟာ ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေဆီကို တစ်ပတ်ကို ဒရုန်း (UAV) ၂,၅၀၀ ခန့် လွှတ်တင်နေပါတယ်။ ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ဒီနှစ်အတွင်း ခါဆန်ဒေသမှာ လူပေါင်း ၁၂၀ သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်” ဟု ခါဆန် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့၏ ဒုတိယအကြီးအကဲ အိုလက်ဇန်းဒါး တိုလိုကွန်နီကော့ဗ် (Oleksandr Tolokonnikov) က နိုဝင်ဘာလတွင် CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
ယူကရိန်းနိုင်ငံရှိ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့က ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ပဋိပက္ခနှင့် ဆက်နွှယ်သော အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၂,၅၁၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၂,၁၄၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး အများစုမှာ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာနှင့် ဝေးကွာသော နေရာများတွင် ဖြစ်သည်။
ပြီးခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း ပိုက်ကွန်များ တပ်ဆင်မှုမှာ ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။ ဆေးရုံဝင်းများ၊ မီးစက်များနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ ဈေးဝယ်လမ်းများကို ယခုအခါ အကာအကွယ် ပေးထားပြီးဖြစ်သည်။ လမ်းမကြီးများပေါ်တွင်မူ တိုင်များကို အသုံးပြု၍ ပိုက်ကွန်များဖြင့် အမိုးအကာများ ပြုလုပ်ထားကြသည်။
ယူကရိန်းရှိ ကီလိုမီတာ ရာနှင့်ချီသော လမ်းများကို ယခုအခါ ပိုက်ကွန်များဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသဖြင့် ထိုလမ်းပိုင်းများတွင် အရပ်သားနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ယာဉ်များကို ဒရုန်းများက တိုက်ခိုက်နိုင်ခြေ လျော့နည်းသွားကြောင်း ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းရှင်များသမဂ္ဂက ဆိုသည်။
“အခုဆိုရင် လမ်းတွေကို ပိုမိုခိုင်ခံ့အောင် လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ ကီလိုမီတာ ဒါဇင်နဲ့ချီတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေကို ပိုက်ကွန်တွေနဲ့ ကာကွယ်ထားပြီးပါပြီ” ဟု တိုလိုကွန်နီကော့ဗ်က ပြောကြားပြီး အမျိုးမျိုးသော ပိုက်ကွန်များ၏ တောင့်ခံနိုင်စွမ်းကို စမ်းသပ်ထားကြောင်း ရှင်းပြသည်။
“ဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ ရဲရင့်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ပေါင်းစပ်လိုက်တာကြောင့် ကျွန်တော်တို့ စစ်တပ်ဟာ အခုဆိုရင် ရုရှားက လွှတ်တင်လိုက်တဲ့ ဒရုန်းတွေရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိကို ဖျက်ဆီးနိုင်နေပါပြီ။”
တူးလစ်ပန်းများနှင့် တူနာငါးများ
ဤပိုက်ကွန်များကို စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ အသီးသီးက ဥရောပတစ်လွှားမှ ကုန်တင်ကားများဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံးအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် “Life Guardians” ကို နယ်သာလန်မှ ကလက်စ် ပေါ့တ် (Klaas Pot) က ဦးဆောင်နေသည်။ သူ၏အဖွဲ့သည် ယူကရိန်းသို့ ပိုက်ကွန်တန်ချိန် ၈,၀၀၀ ကျော် ပေးပို့ထားပြီးဖြစ်ကာ ၎င်းမှာ ရရှိသမျှ ပမာဏအားလုံး၏ ထက်ဝက်ခန့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ပေါ့တ်သည် ယူကရိန်းစစ်သားများအတွက် ကိုယ်ယောင်ဖျောက်ရာတွင် အသုံးပြုရန် ပိုက်ကွန်များကို စတင်စုဆောင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
“ဒီပိုက်ကွန်တွေက ဒရုန်းကာကွယ်ရေးအတွက်ပါ စတင်အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီထက်မက အစွမ်းထက်နိုင်တယ်ဆိုတာ ကျွန်တော် သိခဲ့တယ်” ဟု ပေါ့တ်က CNN သို့ ပြောသည်။
“ဥပမာအားဖြင့် ခါဆန်နဲ့ မိုင်ကိုလေးဗ် (Mykolaiv) ကြားက လမ်းဟာ အထူးအန္တရာယ်များပြီး အဲဒီမှာ သူတို့က ‘အသက်သွေးကြောလမ်း’ တစ်ခု ဖန်တီးထားပါတယ်။ အဲဒီလမ်းရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ကျွန်တော်တို့အဖွဲ့ စုဆောင်းပေးထားတဲ့ ပိုက်ကွန်တွေနဲ့ ကာကွယ်ထားပါတယ်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။
တူးလစ်ပိုက်ကွန်များကို Warp-knitted polyethylene ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး ပေါ့ပါးကာ တောင့်တင်းခိုင်မာသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်းတို့သည် မြေကြီးထဲရှိ သစ်ဥသစ်ဖုများကို ဖုံးအုပ်ထားရန်ဖြစ်ပြီး ရိတ်သိမ်းချိန်တွင် စက်ဖြင့် မတင်ရလွယ်ကူစေရန် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေ့တန်းနှင့် ရှေ့တန်းလွန်ဒေသများတွင် ထောင်နှင့်ချီ အသုံးပြုနေသည့် အသေးစား FPV (First-person view) ဒရုန်းများနှင့် Quadcopters များကို ဟန့်တားနိုင်သည်။
ငါးဖမ်းပိုက်များသည် တူးလစ်ပိုက်ကွန်များထက် ပိုမိုခိုင်ခံ့သဖြင့် တင့်ကားများနှင့် အမြောက်များကို ကာကွယ်ရန် ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်ဟု ပေါ့တ်က ဆိုသည်။ ယခုအခါ ၎င်းတို့ကို ရုရှားဒရုန်းများ၏ နေ့စဉ်နီးပါး တိုက်ခိုက်မှုကို ခံနေရသည့် ယူကရိန်း၏ လျှပ်စစ်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ကာကွယ်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုနေကြပြီဖြစ်သည်။
ဥရောပတစ်လွှားရှိ အခြားသောအဖွဲ့များလည်း ပူးပေါင်းလာကြသည်။ ဆွီဒင်နိုင်ငံရှိ “Operation Change” အဖွဲ့သည် EU ၏ ငါးဖမ်းကန့်သတ်ချက်များကြောင့် အသုံးမပြုဖြစ်တော့သော ငါးဖမ်းပိုက်များကို စုဆောင်းကာ ယနေ့အထိ ယူကရိန်းသို့ တန်ချိန် ၄၀၀ ခန့် ပေးပို့ထားသည်။ နော်ဝေနိုင်ငံမှ “Volunteer Aid” အဖွဲ့သည် ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုပြီးနောက် ပြန်လည်အသုံးပြုရန် (Recycle) ပို့ရမည့် ဆယ်လ်မွန်ငါးဖမ်းပိုက်များကို ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်တွင်မူ “Pickups For Peace” အဖွဲ့သည် စကော့တလန်ရှိ ဖရေဇာဘာ့ဂ် (Fraserburgh) ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းများမှ ငါးဖမ်းပိုက်များကို ယူကရိန်းသို့ ပုံမှန်ပေးပို့နေသည့် အကူအညီများတွင် ထည့်သွင်းပေးခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာလအတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ်တွင် ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမိုင်ယာ ဇလန်းစကီးသည် သံတမန်ရေးရာကိစ္စများကြားမှ အချိန်ဖဲ့၍ တူနာငါးနှင့် အခြားငါးများ ဖမ်းဆီးသည့် ရေနက်ငါးဖမ်းသင်္ဘောများမှ ပိုက်ကွန်ဟောင်းများကို စုဆောင်းပေးနေသော ပြင်သစ်တံငါသည်တစ်စုအား ကျေးဇူးတင်စကား ပြောကြားခဲ့သည်။
“Kernic Solidarités” ဟု ခေါ်သော ထိုအဖွဲ့သည် စုစုပေါင်း အရှည် ကီလိုမီတာ ၂၈၀ ရှိသော ခိုင်ခံ့သည့် မြင်းမြီးပိုက် (Horse-hair nets) များကို ယူကရိန်းသို့ ပေးပို့ပြီးဖြစ်သည်။
“ခင်ဗျားတို့ဟာ နှလုံးသားကြီးမြတ်သူတွေပါ” ဟု ဇလန်းစကီးက သူတို့ကို ပြောကြားခဲ့သည်။ “ခင်ဗျားတို့ရဲ့ အကူအညီကြောင့် အသက်ပေါင်း ဘယ်လောက်တောင် ကယ်တင်နိုင်ခဲ့တယ်ဆိုတာ ခင်ဗျားတို့ စိတ်ကူးတောင် ယဉ်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။”
ယူကရိန်းစစ်တပ်သည် ပိုမိုထူထဲသော ငါးဖမ်းပိုက်များကို ပိုမိုရရှိရန် အထူးဆန္ဒရှိနေသည်။
“ကျွန်တော်တို့ လူငယ်တွေက (ပိုကြီးတဲ့ ရုရှား) Lancet ဒရုန်းတွေကို ပိုက်ကွန်တွေနဲ့ ဖမ်းမိခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေ အများကြီး ရှိခဲ့ပါတယ်” ဟု အမှတ် ၁၀၂၀ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ဒုံးကျည်နှင့် အမြောက်တပ်ရင်းမှ ယူရီ အန်ဒရူဆန်ကို (Yuriy Andrusenko) က ဆိုသည်။
Lancet ဒရုန်းသည် ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်း ၂ ကီလိုဂရမ်မှ ၃ ကီလိုဂရမ်အထိ သယ်ဆောင်နိုင်ပြီး တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် တစ်နာရီလျှင် ကီလိုမီတာ ၁၅၀ (၉၃ မိုင်) အထိ မြန်နှုန်းရှိသည်။
“ငါးဖမ်းပိုက်က အဲဒါကို ထိန်းထားနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဒရုန်းကို ရိုးရိုးလေးပဲ ရပ်တန့်သွားစေတာပါ” ဟု အန်ဒရူဆန်ကိုက CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
နယ်သာလန်နှင့် ဒိန်းမတ်ရှိ ပိုလျှံနေသော ပိုက်ကွန်များ ကုန်သလောက်ဖြစ်လာသဖြင့် ပေါ့တ်သည် ဤလုပ်ငန်းစဉ် ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ရန် အခြားနေရာများကို ရှာဖွေနေသည်။ “ဒီပရောဂျက်က ပြီးဆုံးဖို့ အဝေးကြီး လိုပါသေးတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဥရောပတစ်ဝှမ်းကို တိုးချဲ့သွားမှာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မိတ်ဖက်အားလုံးမှာ တူညီတဲ့ တွန်းအားတစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ယူကရိန်းကို ကူညီဖို့နဲ့ သမိုင်းရဲ့ မှန်ကန်တဲ့ဘက်ခြမ်းမှာ ရပ်တည်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။”
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့က ယူကရိန်းနိုင်ငံ၊ ဆူမီ (Sumy) ဒေသတွင် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန် ပြင်သစ်တံငါသည်များနှင့် ဘရစ်တနီ (Brittany) ရှိ စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့များ လှူဒါန်းထားသော ငါးဖမ်းပိုက်များဖြင့် ယူကရိန်းစစ်သားများက လမ်းများကို ဖုံးအုပ်နေစဉ်။ (ဓာတ်ပုံ)
