၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက်။
မနှစ်က အစ္စရေးသိမ်းပိုက်ထားတဲ့ အနောက်ဘက်ကမ်းမှာ ပါလက်စတိုင်း-အမေရိကန် သတင်းထောက် ရှီရင်း အဘူအာကလက် (Shireen Abu Akleh) ကို သတ်ဖြတ်မှုမှာ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ယူဆရတဲ့ အစ္စရေး တပ်မှူးနဲ့ စစ်တပ်ဖွဲ့ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ ကော်မရှင်က ပြောပါတယ်။
ရှီရင်းအဘူအာကလက်ဟာ အတွေ့အကြုံရှိပြီး လေးစားဖွယ်ကောင်းတဲ့ အယ်လ်ဂျာဇီးရားသတင်းဌာနရဲ့ သတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ဂျန်နင်း (Jenin) မြို့တွင် စစ်သွေးကြွများကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်နေသော အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ မနက်အစောပိုင်းက ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုမှာ သတင်းပို့နေစဉ် သေနတ်နဲ့ပစ်သတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။
အရှေ့ဂျေရုဆလင်နှင့် အစ္စရေးတို့အပါအဝင် သိမ်းပိုက်ခံရတဲ့ ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတကာ စုံစမ်းရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ နာဗီပီလေ (Navi Pillay) က စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှာ အစ္စရေးလုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့များက နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး ဥပဒေအောက်မှာ အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ လူသတ်အင်အားသုံးပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ ရှီရင်းအဘူအာကလက် ရဲ့ အသက်ရှင်သန်ခွင့်ကို မဆင်မခြင် ချိုးဖောက်သတ်ဖြတ်ခဲ့တာဖြစ်တယ်” ဆိုပါတယ်။
မှုခင်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနဲ့ ကျွမ်းကျင်သူများ၏ ထွက်ဆိုချက်များ အရ ကော်မရှင်ဟာ အစ္စရေး ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဒူဗ်ဒီဗန် (Duvdevan) ယူနစ်က တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ပတ်သတ်ခဲ့တာကို ယုံကြည်ကြောင်း ကော်မရှင် မှ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
“ကျနော်တို့ တပ်မှူးကို နာမည်မတပ်ထားပေမယ့် ကျနော်တို့မှာ အဲဒီအချက်အလက်တွေ ရှိတယ်” လို့ သူက ဆက်ပြောခဲ့ပါတယ်။ မေလမှာ အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ရှီရင်းအဘူအာကလက် သေဆုံးမှုအတွက် တောင်းပန်ခဲ့ပြီး သူမဟာ အစ္စရေးစစ်သားတစ်ဦးက ပစ်သတ်နိုင်ခြေ မြင့်မားတယ်လို့ မမန်နှစ်က ဝန်ခံခဲ့ပါတယ်။
တွေ့ရှိချက်များအရ- ကော်မရှင်ရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှာ သိမ်းပိုက်ခံထားရတဲ့ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ လက်နက်ကိုင် ပါလက်စတိုင်းအဖွဲ့တွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီး အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေ တိုးမြင့်လာနေတာကို သတိပြုမိကြောင်းနဲ့ တချို့စစ်ဆင်ရေးများမှာ မလိုလားအပ်တဲ့ လုပ်ဆောင်မှုများနဲ့ အလွန်အကျွံ အင်အားသုံးစွဲခဲ့ကြောင်း Pillay က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
အစ္စရေးဟာ ကြီးမားတဲ့ စီးနင်းမှုတွေကို တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် စစ်ဆင်ရေးများထက် စစ်ရေးအရ သဘောထားပြီး ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့တာဟာ “နိုင်ငံတကာ ဥပဒေသတ်မှတ်ချက်ထက် ပိုမိုလုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ချိုးဖောက်ကျင့်သုံးခြင်း” ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူမက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
အစ္စရေးကတော့ သူတို့ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ စီစဉ်နေတဲ့ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့တွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီး လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ အခိုင်အမာပြောဆိုပြီး နိုင်ငံတကာ ဥပဒေနှင့်အညီ အမြဲလုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ပြန်လည်ခြေပခဲ့ပါတယ်။
