၂၀၂၅ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ရက်
လက်ရှိ အစိုးရ ရပ်ဆိုင်းမှု (Current Government Shutdown)
လက်ရှိအစိုးရ ရပ်ဆိုင်းမှုသည် (အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်) တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ယခင်အစိုးရရပ်ဆိုင်းမှုများကဲ့သို့ပင် ကွန်ဂရက် (Congress) က ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရေးအတွက် လိုအပ်သော နှစ်စဉ် ရန်ပုံငွေဥပဒေကြမ်း (Appropriations Bills) ကို သတ်မှတ်ရက်မတိုင်မီ အပြီးသတ် အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ဖြစ်ပွား ရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
၁။ ရပ်ဆိုင်းရခြင်း အဓိက အငြင်းပွားမှု (The Core Disagreement)
ယခုရပ်ဆိုင်းမှု၏ အဓိကအချက်မှာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Health Care) နှင့် ပတ်သက်သော မူဝါဒနှင့် ရန်ပုံငွေများဖြစ်သည်။
ဒီမိုကရက်များ၏ တောင်းဆိုချက် (Democrats’ Demand): ဒီမိုကရက်ပါတီဝင်များသည် တန်ဖိုးသင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ဥပဒေ (Affordable Care Act – ACA) မှတစ်ဆင့် ကျန်းမာရေးအာမခံဝယ်ယူသူ သန်းပေါင်းများစွာအတွက် အရေးပါသော ပရီမီယံ အခွန်သက်သာခွင့်များ (premium tax credits) သက်တမ်းတိုးရန် တောင်းဆိုနေကြပါသည်။ ၎င်းတို့က ယင်းရန်ပုံငွေများကို အတည်ပြုမှသာ အစိုးရကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် သဘောတူမည်ဟုဆိုသည်။
သမ္မတ ထရမ့်နှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များ၏ သဘောထား (Trump and Republicans’ Stance): သမ္မတ ထရမ့်နှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များသည် အစိုးရကို အရင်ဆုံး ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် တောင်းဆိုပြီး၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို အစိုးရ ပြန်လည် လည်ပတ်ပြီးမှ သီးခြား ဆွေးနွေးမည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ဒီမိုကရက်များ၏ တောင်းဆိုချက်ကို လက်မခံဘဲ ပိတ်ဆို့ထားသည်ဟု စွပ်စွဲကြသည်။
၂။ ထရမ့်အစိုးရ၏ ချဉ်းကပ်ပုံ (Trump Administration’s Approach)
ယခင်အစိုးရရပ်ဆိုင်းမှုများနှင့် မတူဘဲ၊ ယခုတစ်ကြိမ်တွင် သမ္မတ ထရမ့်အစိုးရသည် ရပ်ဆိုင်းမှုကို အစိုးရအဖွဲ့အရွယ်အစား လျှော့ချရေး (Shuttering the Bureaucracy) အတွက် အခွင့်အရေးအဖြစ် အသုံးချရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း တွေ့ရပါသည်။
ဝန်ထမ်း အလုပ်ဖြုတ်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း (Threat to Lay Off Employees): အစိုးရဌာနအချို့ (ဥပမာ- ဘဏ္ဍာရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် လူ့ဝန်ဆောင်မှုဌာန) မှ ဝန်ထမ်း ထောင်ပေါင်းများစွာကို အမြဲတမ်း အလုပ်က ထုတ်ပယ် (lay off) ရန် စီစဉ် နေကြောင်း အစိုးရအဖွဲ့မှ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ယင်းသည် အစိုးရ ရပ်ဆိုင်းသွားခြင်းအား အသုံးချ၍ ၎င်းတို့ လိုလားသော အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းများနှင့် ဝန်ထမ်းဦးရေကို လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းမှုအဖြစ် ရှုမြင်ကြပါသည်။
ရန်ပုံငွေများ ရုပ်သိမ်းခြင်း (Clawbacks and Rescissions): ထရမ့်အစိုးရသည် ယခင် ကွန်ဂရက်မှ ခွင့်ပြုပြီးသော အချို့ရန်ပုံငွေများ (ဥပမာ- သန့်ရှင်းသောစွမ်းအင်ထောက်ပံ့ကြေး၊ အချို့ဖက်ဒရယ်စီမံကိန်းများ) ကိုပါ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိရာ၊ ယင်းသည် နိုင်ငံရေးအရ အတိုက်အခံပြုသော ပြည်နယ်များနှင့် အစီအစဉ်များကို ပစ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဝေဖန်မှုများ ရှိနေပါသည်။
၃။ နောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှုများ (Impacts)
ဤရပ်ဆိုင်းမှုသည် ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ အောက်ပါအတိုင်း ဆိုးကျိုးများ ရှိလာပါသည်။
ဖက်ဒရယ်ဝန်ထမ်းများ (Federal Employees): ဝန်ထမ်း (၇၅၀,၀၀၀ မှ ၉၀၀,၀၀၀ ခန့်) သည် လစာမဲ့ခွင့် (furlough) ဖြင့် အိမ်ပြန်နေရပြီး၊ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် ဝန်ထမ်းများမှာလည်း လစာမရဘဲ အလုပ်လုပ်နေရသောကြောင့် ငွေကြေးအခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။
စီးပွားရေး (Economy): ရပ်ဆိုင်းမှု ကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှု နှုန်းကို ထိခိုက်စေပြီး၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းငယ်များအတွက် ချေးငွေများ ရပ်တန့်သွားခြင်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ ထိခိုက်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။
အမျိုးသား လုံခြုံရေး (National Security): နျူကလီးယားလက်နက် စီမံခန့်ခွဲသည့် ဌာနကဲ့သို့ အရေးကြီးသော ဌာနများမှ ဝန်ထမ်းအများစု အလုပ်မှနားရခြင်းကြောင့် အမျိုးသား လုံခြုံရေး ဆိုင်ရာ အရေးကြီးသည့် လုပ်ငန်းများ ရပ်တန့်သွားနိုင်သည့် အခြေအနေများပင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါသည်။
လက်ရှိတွင် ရီပတ်ဘလစ်ကန်နှင့် ဒီမိုကရက် နှစ်ဖက်စလုံးသည် ၎င်းတို့၏ ရပ်တည်ချက်ကို ခိုင်မြဲစွာ ကိုင်စွဲထားဆဲဖြစ်ပြီး၊ ရန်ပုံငွေ ဥပဒေကြမ်းကို အထက်လွှတ်တော်တွင် အကြိမ်ကြိမ် မဲခွဲဆုံးဖြတ်သော်လည်း မအောင်မြင်သေးဘဲ၊ အစိုးရရပ်ဆိုင်းမှုသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။
ပုံ (၁) လူနည်းစုဒီမိုကရက်ခေါင်းဆောင်များ
ပုံ (၂) ရီပတ်ပလီကင် လူများစု အောက်လွှတ်တော်ကွန်ဂရက်ဥက္ကဌ မိုက်ဂျွန်ဆင်
ပုံ (၃) ဒီမိုကရက် ဆီနေဝာာဂျက်ဖ်မာ့ကလေး လွှတ်တော်တွင်အာဏာရှင်စနစ်ဒီမှာရောက်နေပြီဟုစကားပြောနေစဥ်
