သူလျှိုရဲ့ကလေးတွေ ကိုယ့်ကိုကို ရုရှားမှန်းတောင် မသိခဲ့ကြ
ဒါကတော့ စစ်အေးတိုက်ပွဲနောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံး အရှေ့-အနောက် အကျဉ်းသားလဲလှယ်မှုအစီအစဉ်အရ ရုရှားသူလျှိုမိသားစုဟာ မော်စကိုမြို့ကို ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီရုရှားသူလျှိုမိသားစုရဲ့ ကလေးတွေဟာ လေယာဉ်ပေါ်ကဆင်းသက်ပြီးချိန်မှသာ သူတို့ဟာ ရုရှားနိုင်ငံသားတွေဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သိခဲ့ရတယ်လို့ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့၊ သောကြာနေ့မှာ ကရင်မလင်နန်းတော်က ထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
ရုရှားမြေကို ပြန်ရောက်လာပြီး သမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်နဲ့တွေ့ဆုံချိန်မှာ သူလျှိုမိသားစုရဲ့ ကလေးတွေဟာ ရုရှားလူမျိုးဆိုတာကို မသိကြဘဲ စပိန်လိုပြောဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒူ့ဆီဗက်ဇနီးမောင်နှံဟာ စုံစမ်းထောက်လှမ်းဖို့အတွက် အာဂျင်တီးနားလူမျိုးဟန်ဆောင်ခဲ့ကြတာကြောင့် စလိုဗေးနီးယားတရားရုံးမှာ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသူတွေဖြစ်ပါတယ်။
သူတို့လင်မယားဟာ ထောင်ကျနေချိန်ကာလအတွင်း ကလေးတွေနဲ့တွေ့ဆုံခွင့်ကို ကန့်သတ်ခံခဲ့ရပြီး မိဘအခွင့်အရေးဆုံးရှုံးရမှာကို စိုးရိမ်ခဲ့ရတယ်လို့ ကရင်မလင်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒီမစ်ထရီပက်စ်ကော့ဗ်က ပြောပါတယ်။ အကျဉ်းသားလဲလှယ်ရေးအစီအစဉ်ကနေ ပြန်ရောက်လာသူတွေကို ရုရှားသမ္မတဗလာဒီမာပူတင်က ချီးကျူးကြိုဆိုခဲ့ပြီး စစ်မှုထမ်းခဲ့သူတွေကို ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆု ချီးမြှင့်ဖို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသွားမယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။
ကြာသပတေးနေ့က ရောက်ရှိလာခဲ့တဲ့ ပထမအသုတ်မှာ ရုရှားလုံခြုံရေးအရာရှိတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဗာဒင် ကရာဆီကော့ဗ်လည်း ဂျာမနီကလွတ်မြောက်လာခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်ပန်းခြံမှာ ချေချင်းညာစစ်သွေးကြွတစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့မှုအတွက် 2019 ခုနှစ်က ဂျာမန်တရားရုံးရဲ့ ပြစ်ဒဏ်ခြင်းခံခဲ့ရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့လွတ်မြောက်မှုဟာ မော်စကိုရဲ့ အောင်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သလို နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတဲ့ ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိတွေကို အိမ်ပြန်ခေါ်နိုင်ခဲ့ခြင်းကလည်း ရုရှားနိုင်ငံအတွက် ဂုဏ်ယူစရာဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အကျဉ်းသားလဲလှယ်ရေးအစီအစဉ်အတွက် ဂျာမန်လူမျိုးတွေက ခံစားချက်တွေ ရောထွေးနေပါတယ်။ “ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရရင် ဒီကိစ္စတွေမှာ ဂျာမနီ ပါဝင်ခဲ့တာက သနားစရာပါပဲ၊ တခြားနိုင်ငံမှာ သူကောင်းပြုခံရတဲ့ လူသတ်သမားတွေကို လွှတ်ပေးလိုက်ရတာပါ..”
အရှေ့နဲ့အနောက် အကျဉ်းသား လဲလှယ်မှုအစီအစဉ်မှာ စုစုပေါင်း 24 ဦးပါဝင်ခဲ့ပြီး ရုရှားက အနောက်အကျဉ်းသား 16 ဦး ပြန်လွှတ်ကာ အနောက်က ရုရှားအကျဉ်းသား 8 ဦး ပြန်ပို့ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ရုရှားနိုင်ငံဘက်က ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်ရတဲ့ အကျဉ်းသားအရေအတွက် ပိုမိုများပြားနေပေမယ့် ရုရှားအာဏာပိုင်တွေကတော့ ဒါကိုအောင်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့ကြပါတယ်။ “ သမ္မတပူတင်က ဒီလိုလဲလှယ်မှုမျိုးကို သဘောတူခဲ့တာ တကယ့်ကို မှန်ကန်တဲ့လုပ်ရပ်ပါ။ သူ့ကို ယုံကြည်သလို သူရဲ့အတွေးအခေါ်တွေကိုလည် ယုံကြည်ပါတယ်”
နိုင်ငံပေါင်းစုံရဲ့ အကျဉ်းသားလဲလှယ်ရေးသဘောတူညီချက်ဟာ တစ်ကြိမ်တည်းသာဖြစ်ပြီး အဲဒီသဘောတူညီချက်တွေအရ ယူကရိန်းကျူးကျော်စစ်နောက်ပိုင်း ဆိုးရွားခဲ့တဲ့ ရုရှား-အမေရိကန်ဆက်ဆံရေး အသစ်က ပြန်စဖွယ်မရှိဘူးလို့လည်း သိရပါတယ်ခင်ဗျာ။
