ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသရှိ အစ္စရေး၏ စစ်ရေးလုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် အမေရိကန် ထောက်ခံမှု အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကျဆင်းလာမှုကို အစ္စရေးလိုလားသော ဒီမိုကရက်များနှင့် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့် ၏ ကာလကြာရှည် မဟာမိတ်အချို့က အမေရိကန်အနေနှင့် ၎င်း၏ရပ်တည်မှုကို အပြီးတိုင် ပျက်စီးစေနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။
ယခုသီတင်းပတ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် Gallup စစ်တမ်းတစ်ခုတွင် အမေရိကန် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ ၃၂ ရာခိုင်နှုန်းက ဂါဇာတွင် အစ္စရေး၏ စစ်ရေးလုပ်ဆောင်မှုများကို ထောက်ခံကြောင်းနိမ့်ပါးသွားသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဟားမတ်စ်တို့၏ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက စံချိန်တင်နိမ့်ကျလာခဲ့သည်။ စစ်တမ်းတွင် အပြင်းထန်ဆုံး ပါတီခွဲကို တွေ့ရှိရသည်။ အစ္စရေး၏စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ထောက်ခံသည့် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များဟု သတ်မှတ်သူများတွင် ထောက်ခံမှု ၇၁% မှာ အားကောင်းနေဆဲဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဒီမိုကရက်ပါတီတွင် ၈% နဲ့ တစ်သီးပုဂ္ဂလများ၏ ၂၅% မျှသာ အစ္စရေး၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ထောက်ခံသည်ဟု ပြောကြပါသည်။
အစ္စရေးကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုသူများအတွက် အဆိုးဆုံးရေရှည် လက္ခဏာ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း စစ်တမ်းတွင် နိုင်ငံရေးပါတီအားလုံး၏ အသက် ၁၈မှ ၃၄ နှစ်ကြားရှိသူများက ၎င်း၏လုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် ထောက်ခံမှု ၉% သာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
အများသူငှာ ထင်မြင်ယူဆချက် အပြောင်းအလဲသည် ပါတီနှစ်ခုစလုံးအတွက် အရေးကြီးသော သက်ရောက်မှုများရှိသည်။ ထရန့် ၏ အမေရိကန်ပြန်လည်ကြီးမြတ် လာရမည်ဆိုသည့် MAGA လှုပ်ရှားမှု၏ အဓိကအဖွဲ့ဝင်အချို့က အစ္စရေးကို ဆက်လက် ထောက်ခံခြင်း ရှိ၊ မရှိ မေးခွန်းထုတ် နေကြသော်လည်း ဒီမိုကရက်များကြားတွင် ထိုသို့ ကျဆင်းလာမှုသည် ၂၀၂၆ နှင့် ၂၀၂၈ ခုနှစ်များတွင်ပြုလုပ်မည့်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ပါတီအတွက် အကျိုးသက်ရောက်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
အစ္စရေးကို အမေရိကန် ထောက်ခံမှု ပြိုလဲကျမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ အစ္စရေးသည် ဂါဇာရှိ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းကို အဆုံးသတ်ရန် အဓိကခြေလှမ်းများ မလုပ်ဆောင်ပါက ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ မတိုင်မီ ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုမည်ဟု ယခုသီတင်းပတ်တွင် ဗြိတိန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ကြေညာချက်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝိုင်းရံထားသည့် ဂါဇာကမ်းမြှောင်တွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အပြည့်အ၀တုံ့ပြန်ရန် အချိန်ကုန်လွန်နေပြီဟု ကုလသမဂ္ဂအေဂျင်စီများက သတိပေးထားသည်။ ကိန်းဂဏန်း အချက်အလက်များအရ လူ ၃ ဦးတွင် တစ်ဦး (၃၉%) သည် ယခုအခါ တရက်လုံးလုံး အစာရေဆာမစားရဘဲ နေနေကြရသည်ဟု ကုလသမဂ္ဂ၏ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၅၀၀,၀၀၀ ကျော် ဂါဇာရှိ လူဦးရေ၏ လေးပုံ တစ်ပုံနီးပါးသည် “အစာငတ်မွတ်ခြင်းကဲ့သို့သော အခြေအနေများကို ကြံ့ကြံ့ခံနေကြရသည်ဟု ဆိုသည်။
နှစ်ဖက်ပါတီ၏အစ္စရေးမဟာမိတ်ကော်မတီ တွင် ပူးတွဲဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည့် ကယ်လီဖိုးနီးယား ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ် ဘရတ် ရှာမန် (Brad Sherman) က အစ္စရေးသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ လူထုသဘောထား တိုက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်သွားကြောင်း CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေးစစ်တပ်သည် ဂါဇာတွင် ကြီးမားသော စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး ဟားမတ်စ်သည် အရပ်သားများထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ ဖြစ်နေခြင်းကိုဂရုမစိုက်ဘဲ “ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အစ္စရေး၏ ရပ်တည်ချက်ကို ပျက်ပြားစေရန်” လိုလိုလားလား လုပ်ဆောင်ပြီး၎င်း၏ ရည်မှန်းချက်များမှာ “တဖက်နှင့်တဖက်ဟန်ချက်ညီဆန့်ကျင် ထိန်းညှိရန် ဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
“အစ္စရေးအနေနဲ့ ဆုံးဖြတ်ရတော့မယ် သူ့ရဲ့ စစ်ရေးရည်မှန်းချက်က ဘာလဲ၊ မိမိရဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးနဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက ကိုယ့်ရဲ့ပုံရိပ်ကိုထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့ နားလည် သဘောပေါက်ဖို့နဲ့ ဘယ်လောက်အထိ အသေအပျောက်တွေ ဖြစ်စေချင်တာလဲဆိုတာကို အစ္စရေးက ဆုံးဖြတ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်” ဟု ရှာမန် (Sherman) က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ခင်ဗျားတို့ လိုချင်တာမှန်သမျှ မရနိုင်ဘူး၊ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ကမ္ဘာ့မှာရှိတဲ့ ပုံရိပ်က အရေးကြီးတယ်။”
MAGA ၏ သံသယ
ဂါဇာတွင် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု မရှိဟု အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတင်ရာဟုက ပြောကြားခဲ့သောကိစ္စနှင့်ပတ်သက်ပြီး တနင်္လာနေ့တွင် ထရန့်နှင့် နေတင်ရာဟုတို့ အငြင်းပွားခဲ့ပြီးနောက် GOP အတွင်း၊ အစ္စရေး၏ လုပ်ရပ်များအပေါ် အကွဲအပြဲများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
“ ဒါဟာ တကယ့်ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးတဲ့ အရာပါပဲ” ဟု ထရန့် က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ အဲဒါကို ငါမြင်တယ်၊ မင်း အဲဒါကို အတုလုပ်လို့မရဘူး။ ဒါဆို ငါတို့က ပိုလို့တောင်ပါဝင် ပတ်သက် လာရလိမ့်မယ်” ဟုထရန့်ကပြောခဲ့သည်။
ထရန့်၏ “အမေရိကန် ပြန်လည်ကြီးမြတ်လာရေး” လှုပ်ရှားမှုတွင် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် အောက်လွှတ်တော်အမတ် မာဂျော်ရီ တေလာ ဂရင်း (Marjorie Taylor Greene) သည် ဂါဇာရှိအကျပ်အတည်းကို “လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု” အဖြစ် တနင်္လာနေ့ညက ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ရေးသားဖော်ပြသည့် ကွန်ဂရက်တွင် ပထမဆုံး ရီပတ်ဘလီကန်အမတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
“အစ္စရေးနိုင်ငံမှာ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်ဟာ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းပြီး ဓားစာခံတွေ အားလုံးကို ပြန်လွှတ်ပေးရမယ်လို့ ပြောရတာဟာ အရှင်းဆုံးနဲ့ အလွယ်ဆုံးအရာပဲ၊ ဒါပေမယ့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းနဲ့ ဂါဇာမှာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုတွေလည်း ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်” ဟု ဂရင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေးကို ခိုင်မာစွာ ထောက်ခံအားပေးသူ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် GOP ကိုယ်စားလှယ် ရန်ဒီ ဖိုင်း (Randy Fine) ၏ ရှည်လျားစွာ ဝေဖန်သည့် ပို့စ်ထွက်ပေါ် လာသည်။
“အစ္စရေးက လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကို လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု ဆိုသူများသည် ဂျူးဆန့်ကျင်သူများ သို့မဟုတ် ဦးနှောက် မရှိသူများ သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်သည်” ဟု ဖိုင်း က CNN သို့ပြောကြားခဲ့သည်။
“တကယ်လို့ အစ္စရေးက ဂါဇာမှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကို ကျူးလွန်ချင်တယ်ဆိုရင် သူတို့မှာ လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၈ လထဲက ပြီးသွားမှာ ဖြစ်ပြီး နှစ်ရက်အတွင်း ပြီးသွားမှာပါ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ “အစ္စရေးမှာ ဂါဇာကမ်းမြောင်ကလူတိုင်းကို သတ်နိုင်တဲ့ အစွမ်းရှိပေမယ့် သူတို့မသေပါဘူး။ ဂါဇာကမ်းမြောင်က အာရပ်တွေရဲ့ သေဆုံးမှုကို လျှော့ချဖို့အတွက် အစ္စရေးစစ်သား ရာနဲ့ချီ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။”
“ရန်သူသေဆုံးမှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်” အစ္စရေးက ၎င်း၏စစ်သည်များအား အန္တရာယ်ဖြစ်စေခြင်းက ရပ်တန့်သင့်သည်ဟု ၎င်းက စောဒကတက်ခဲ့သည်။
“ အစ္စရေးဟာကျန်ကမ္ဘာ့က ဘာတွေတွေးမြင်နေတယ်ဆိုတာကို ဂရုမစိုက်ဘဲ ကိုယ်အလုပ်ကို ကိုယ်လုပ်သင့်တယ်။ နိုင်ငံရေးသဘောထားများဟာ စစ်ပွဲတွေကို မနိုင်နိုင်ပါ။” ဟု ဖိုင်းက ဆက်ပြောသည်။
ရီပတ်ဘလစ်ကန်အများအပြားက ဖိုင်းကို သဘောတူဆဲဖြစ်သော်လည်း၊ ထရန့် ၏ဗျူဟာမှူး ဖြစ်သူ စတိ့ဗ် ဘင်နွမ် (Steve Bannon) က ထရန့်၏ MAGA လှုပ်ရှားမှုတွင် အသက် ၃၀ နှစ်အောက်သူတို့တွင် “ အစ္စရေးကို ထောက်ခံမှုအလွန်နည်းပါးကြောင်း” အင်္ဂါနေ့တွင် ပြောကြား ခဲ့သည်။
“အခု၊ အစ္စရေးကို ထောက်ခံတဲ့သူတွေတောင် ဟိုမှာသွားထိုင်နေကြတာ၊ ဒီမှာ ဘာတွေများစိုးရိမ်ရလောက်အောင်ဖြစ်နေတာလဲ” ဘင်နွမ်က ပြောသည်။
ဒီမိုကရက်များအတွက် ‘စိတ်သဘောထား အလုံးစုံ ပြောင်းသွားခြင်း’
ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအတွင်းတွင်၊ အစ္စရေးအား ထောက်ခံမှုပြဿနာသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် သမ္မတဂျိုးဘိုင်ဒင်အတွက် ခက်ခဲသောပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ယင်းနောက် ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယသမ္မတ ကာမာလာဟာရစ်၊ အထူးသဖြင့် မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ် စစ်မြေပြင်တွင် ၎င်း၏နေရာကို အစားထိုးခဲ့သည်။
အာရပ်-အမေရိကန် လူဦးရေ များပြားသော ထိုပြည်နယ်သည်၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အပြိုင်အဆိုင် ဆီးနိတ်ပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်၂၀၂၈ တွင် သမ္မတအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် မျှော်လင့်ချက်ရှိသော ဒီမိုကရက်များသည် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ ၎င်းတို့၏ အစ္စရေးမူဝါဒများအပေါ် တွန်းအားပေးခံရမည်မှာ သေချာပါသည်။
အစ္စရေး၏ ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်များအတွက် ရန်ပုံငွေဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ ရုပ်သိမ်းရန် မကြာသေးမီက ဂရင်းပြင်ဆင်ချက်(Greene amendment) ကို ထောက်ခံသည့် ကွန်ဂရက် လွှတ်တော် ၏ အဖွဲ့ဝင် ခြောက်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား အောက်လွှတ်တော် အမတ် ဆန်းမားလီး (Summer Lee) က “အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုအနေနဲ့ အမြဲတမ်း အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးကို တောင်းဆိုဖို့ တာဝန်ရှိပါတယ်၊ ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ပေးမှုတွေ ဗုံးတွေချ နေတာတွေကို ရပ်တန့် ဖို့၊ လူသားဆန်တဲ့ ထောက်ပံ့မှုတွေကို ဘယ်လိုကန့်သတ်ချက်မျိုးကိုမှ မထားဘဲ ချက်ခြင်းပေးဖို့ လိုပါတယ်၊ ဒါဟာကောင်းမွန်တဲ့မူဝါဒ၊ ကောင်းမွန်တဲ့ နိုင်ငံရေးနဲ့ မှန်ကန်တာကို လုပ်ဆောင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်”။
လစ်ဘရယ်မီဒီယာတွင် တည်ထောင်သူဦးရေ ပိုမိုများပြားလာခြင်းသည် မကြာသေးမီ ရက်များအတွင်း အစ္စရေးအပေါ် ၎င်းတို့၏ဝေဖန်မှုများကို ထက်မြက်လာစေပြီး ပါတီတွင်း ရေရှည်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်လာနိုင်သည်များကို အကြိုသုံးသပ်ချက်ပေးထားသည်။
“Pod Save America” ပေါ့တ်ကာစ်ကို လက်ခံဆောင်ရွက်ခဲ့တဲ့ သမ္မတဘားရက်အိုဘားမား၏ လက်ထောက်ဟောင်းများက ယခုရက်သတ္တပတ်အတွင်း ဒီမိုကရက်တစ် ကိုယ်စားလှယ် လောင်းများသည် အစ္စရေးအတွက် စစ်ရေးအကူအညီများကို ရပ်တန့်သင့်တယ်ဟု ဝေဖန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
“ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှာ လုံးဝသဘောထား ပြောင်းလဲမှုတွေ ရှိရမယ်” ဟု အိုဘားမား၏ အမျိုးသား လုံခြုံရေး ကောင်စီ ဝန်ထမ်းဟောင်း တွမ်မီ ဗီတာက ပြောသည်။ “ စစ်ပွဲပြီးသွားတဲ့အခါ၊ ကျွန်တော်တို့ဟာ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်မတိုင်ခင် အနေအထားကို ပြန်သွားတော့မှာမဟုတ်ဘူး။ ပါတီဟာအဲဒီအခြေအနေမှာ မဟုတ်တော့ဘူး၊ ကမ္ဘာကြီးက လဲအဲဒီနေရာမှာမရှိတော့ဘူး။”
မြောက်အမေရိကရှိ ဂျူးလူမျိုးများအဖွဲ့ချုပ်၏ သမ္မတနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်နှင့် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် ဒီမိုကရက်တစ်ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်း အဲရစ် ဖင်းဂါးဟတ် (Eric Fingerhut) က Gallup သဘောထားကောက်ခံမှုမှ တွေ့ရှိမှု ကိန်းဂဏာန်းများသည် စစ်ပွဲ၏ အလွန်အပျက်သဘော ဆောင်သော မီဒီယာဖော်ပြမှုကို ထင်ဟပ်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ကျွန်တော်တို့ဟာ အမေရိကမှာ အစ္စရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီးသဘောထားကွဲလွဲနေတဲ့ အခြေအနေကို မေးခွန်းထုတ်စရာ မလိုပါဘူး၊ ဒါက အစ္စရေးရဲ့ အခြေအနေနဲ့ ဂါဇာ စစ်ပွဲမှာ လူတွေက ဘယ်လို တုံ့ပြန်နေသလဲဆိုတဲ့အပေါ် ထပ်ဆင့်ဖော်ပြလိုက်တာဘဲ” ဟု ဖင်းဂါးဟတ် က ပြောကြားခဲ့သည်။
CNN မှ Nadeen Ebrahim နှင့် Ibrahim Dahman တို့သည် ဤအစီရင်ခံစာအတွက် ရေးသားပေးခဲ့သည်။
အောက်လွှတ်တော်အမတ် မာဂျော်ရီ တေလာ ဂရင်း (Marjorie Taylor Greene)
အစ္စရေးစစ်တပ်နှင့် ခရီးစဉ်အတွင်း ရိုက်ကူးထားသော ဤဓာတ်ပုံသည် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်က အစ္စရေးတောင်ပိုင်းနှင့် ဂါဇာကမ်းမြှောင်ကြားရှိ Kerem Shalom တွင် လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများဘေးတွင် ရပ်နေသော အစ္စရေးစစ်သားတစ်ဦးကို တွေ့ရစဉ်(ဓာတ်ပုံ)
