အီရန်၏ အဆင့်အမြင့်ဆုံး တပ်မတော်အရာရှိ၊ ၎င်း၏ ထိပ်တန်း တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်၏ အကြီးအကဲ၊ ၎င်း၏ လေတပ်နှင့် အမျိုးသား လုံခြုံရေး အကြီးအကဲဟောင်းတစ်ဦးတို့သည် အစ္စရေး၏ မကြုံစဖူးသော “ထလာသောခြင်္သေ့စစ်ဆင်ရေး”တွင် သေဆုံးခဲ့ရသည်။
၎င်းတို့၏သေဆုံးမှုများသည် အီရန်နိုင်ငံ၏စစ်တပ် အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း တုန်လှုပ်ချောက်ချားပြီး လှိုင်းများထသွားစေမည်ဖြစ်သည်။
အစ္စရေး၏တိုက်ခိုက်မှုများကို တုံ့ပြန်ရန် အစ္စလမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏စွမ်းရည်ကို ဆိုးဆိုးရွားရွား ဟန့်တားသွားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အောက်တွင် သိထားသင့်သည့်အကြောင်းအရာများ ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ် ဟူစိန်ဆာလာမီ (Major General Hossein Salami)
လျှို့ဝှက်အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) ၏ အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဟူစိန်ဆာလာမီသည် အီရန်နိုင်ငံ၏ အင်အားအကြီးဆုံး စစ်လက်နက်များကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲကာ ၎င်း၏ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ အလီခါမေနီထံ တိုက်ရိုက်သတင်းပို့သူဖြစ်သည်။
၁၉၆၀ တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်းဇယားအရ ဆာလာမီသည် လျှို့ဝှက်စွာနှင့် IRGC ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည်။
ပြည်တွင်း၌ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ချေမှုန်းရန်နှင့် အီရန်၏ နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် ပါဝါကို တည်ဆောက်မှုကို ပုံဖော်ရာတွင် အဓိကကျသော အီရန်နိုင်ငံမှ သြဇာအရှိဆုံး ရာထူးကို ကိုင်စွဲထားပြီး ပဲ့ကိုင်ဆောင်ရွက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
IRGC သည် အမေရိကန်နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အခြားသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များကို တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် ဒေသတွင်း ကျယ်ပြန့်သော ပြည်သူ့စစ်ကွန်ရက်များကို ငွေကြေး ထောက်ပံ့ပေးသည်ဟု လေ့လာသူများက ဆိုသည်။
IRGC သည် ယီမင်ရှိ ဟူသီသူပုန်များကို အထောက်အပံ့ပစ္စည်းများကို ပံ့ပိုးပေးသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး အဆိုပါအဖွဲ့သည် ပင်လယ်နီအတွင်း နိုင်ငံတကာသင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်ကာ အစ္စရေးသို့ ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများကို ပစ်လွှတ်နိုင်စေသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။
အစ္စရေးပိုင်နက်ကို အီရန်၏ ပထမဆုံး တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်မှုတွင် အီရန်သည် ယမန်နှစ် ဧပြီလနှင့် အောက်တိုဘာလတွင် ရာနှင့်ချီသော ဒရုန်းများနှင့် ဒုံးကျည်များ ပစ်လွှတ်ခဲ့ချိန်တွင် ဆာလာမီသည် IRGC ၏ ဦးဆောင်သူဖြစ်သည်။
ဇန်နဝါရီလက အီရန်နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ဗီဒီယိုဖိုင်တွင် ဆာလာမီသည် အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် မြေအောက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံတစ်ခုကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးနေသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်ဟု မီဒီယာများက ပြောဆိုခဲ့သည်။
အစိမ်းရောင် စစ်ယူနီဖောင်း ၀တ်ဆင်ထားပြီးနှင့် မုတ်ဆိတ်တိုတိုထားသည့် ဆာလာမီသည် လှိုင်ဂူကဲ့သို့မြေအောက်အဆောက်အအုံတခုထဲတွင် စစ်သားများ၏ အလေးပြုခြင်းကို ခံယူကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ချထားသော အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးအလံများပေါ်တွင် လျှောက်လှမ်းသွားခဲ့သည်။
ယခုအခါ အဆိုပါနေရာသည် “ အထူးဒုံးကျည်အသစ်များ” ကို ထုတ်လုပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း အီရန်မီဒီယာတစ်ခုဖြစ်သည့် Mehr News က ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဆာလာမီသည် IRGC တွင် ဦးဆောင်နေစဥ် ယူကရိန်း ခရီးသည်တင် ဂျက်လေယာဉ်ကို တီဟီရန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှ ထွက်ခွာပြီး များမကြာမီတွင် ပစ်ချခံခဲ့သည့်အတွက် လေယာဉ်ပေါ်ပါ လူ ၁၇၆ ဦးစလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။
လေယာဉ်ကို ပစ်ချခဲ့သည့် Tor M1 မြေပြင်မှ ဝေဟင်ပစ် ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်၏ အမည်မဖော်လိုသူ IRGC တပ်မှူးတစ်ဦးအား ထောင်ဒဏ် ၁၃ နှစ် ချမှတ်ခဲ့ကြောင်း အီရန်၏ Mehr သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။
CNN ၏လုံခြုံရေးလေ့လာဆန်းစစ်သူ ဘာ့သ် ဆန်နာ (Beth Sanner) က ဆာလာမီကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် အမေရိကန်ပူးတွဲဝန်ထမ်းအကြီးအကဲများ၏ ဥက္ကဌကို ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် ဆင်တူသည်ဟုဆိုခဲ့ပြီး – “ အမေရိကန်တွေက အဲဒီလိုအလုပ်ခံရရင် ဘာပြန်လုပ်မယ်ဆိုတာ မင်းစိတ်ကူးကြည့်နိုင်ပါတယ်” ဟုသူမကဆိုသည်။
ဗိုလ်ချုပ် မိုဟာမက်ဘာဂါရီ (Mohammad Bagheri) ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကတည်းက အီရန်စစ်တပ်၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာလေ့လာရေးသိပ္ပံ (IISS) မှ လေ့လာမှုအရ သူသည် တက်ကြွသော တပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀၀,၀၀၀ ကျော်ကို ခေါ်ယူနိုင်မည်ဟု IISS မှ ခန့်မှန်းထားသည်။
စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ (General Staff) သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များအတွင်း မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် စောင့်ကြည့်ကြပ်မတ်ရန်နှင့် ညှိနှိုင်းလုပ်ဆောင်သည့် အီရန်ရှိ အကြီးတန်းစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
ဘာဂါရီ အပါအဝင် အယာတိုလာခါမေနီ (Ayatollah Khamenei) နှင့် နီးစပ်သူ ကိုးဦးတို့သည် “အီရန်ပြည်သူများကို ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဖိနှိပ်မှု၊ အကြမ်းဖက်ဝါဒ တင်ပို့မှုနှင့် ကမ္ဘာတဝှမ်း မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေသော မူဝါဒများ ချမှတ်ခဲ့သည်” ဟု စာတမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆီးရီးယားရှိ အစိုးရတပ်ဖွဲ့များနှင့်အတူ မြေပြင်၌ တိုက်ခိုက်နေသည့် အီရန်တပ်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း အီရန် Tasnim သတင်းမှ ထုတ်ဝေသည့် ဓာတ်ပုံများတွင် ပြသခဲ့သည်။
ဧပြီလတွင် ဘာဂါရီသည် ဆော်ဒီကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး မင်းသား ခါလစ် ဘင် ဆဲလ်မန် အယ်ဆပ် (Prince Khalid bin Salman Al Saud) ကို တီဟီရန်တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး အစ္စလမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံသို့ ထိပ်တန်းဆော်ဒီတော်ဝင်တစ်ဦး၏ ရှားရှားပါးပါး အလည်အပတ်ခရီးစဉ်တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
တွေ့ဆုံမှုအတွင်း ဆော်ဒီကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက ဘာဂါရီအား သတိပေးခဲ့သည်ဟု ရိုက်တာသတင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ သမ္မတဒေါ်နယ်ထရန့်၏ နျူသဘောတူညီချက်ကို အလေးအနက်ထား ညှိနှိုင်းရန် ကမ်းလှမ်းချက်အား လက်ခံခြင်းဖြင့် အစ္စရေးနှင့် စစ်ဖြစ်နိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားရန် နည်းလမ်းကို တင်ပြခဲ့သည်။
အလီ ရှမ်ခါနီ (Ali Shamkhani)
အလီ ရှမ်ခါနီသည် အီရန်၏ အဓိပတိခေါင်းဆောင် အယာတိုလာအလီခါမန်နီ(Ayatollah Ali Khamenei ) ၏ အနီးကပ် လက်ထောက်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ရန်သူ ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ထူထောင်ရန် အထင်ကရ သဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြုထားသည့် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် တီဟီရန်ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။
သောကြာနေ့က အစ္စရေး၏ မကြုံစဖူးသော တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် ၎င်း၏သေဆုံးမှုကို အီရန်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်မြင်သံကြားကွန်ရက် IRINN က အတည်ပြုခဲ့သည်။
အလီရှမ်ခါနီသည် နိုင်ငံ၏ထိပ်တန်းအမျိုးသားလုံခြုံရေးအရာရှိအဖြစ် ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းမတိုင်မီက အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ် (IRGC) နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့အပါအဝင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍများစွာတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဝါရှင်တန်နှင့် ဥရောပရှိ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် လူသိများသော အီရန်သံခင်းတမန်ခင်း၏ ထင်ပေါ်လာသော နာမည်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အလီရှမ်ခါနီသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရန်လိုမှုများဖြစ်ပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ဆော်ဒီအရာရှိများနှင့် တရုတ်ကြားဝင်ဆွေးနွေးမှုတွင် အီရန်ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် သူ့ကို ၂၀၂၃ နှစ်လယ်မှာ ရုတ်တရက် အစားထိုးခဲ့ပါသည်။
အမျိုးသားလုံခြုံရေး အကြီးအကဲဟောင်းသည် ရည်မှန်းချက်ကြီးပြီး သူ့တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်သောလုပ်ငန်း အတွေ့အကြုံများ ရှိသည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက ဆိုသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် IRGC နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် အဓိကရာထူးများ ထမ်းဆောင်ထားစဥ် သမ္မတအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ အလီခါမေနီက သူသည် ရည်မှန်းချက်ကြီးလွန်းသည်ဟု မှတ်ထင်ခဲ့ကြောင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သုံးသပ်သူအချို့က ဆိုခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း သူသည် ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်၏ အနီးကပ်လက်ထောက်တစ်ဦးအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေခဲ့ပြီး အီရန်သည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်၏ အစိုးရအဖွဲ့နှင့် နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် အကြံဉာဏ်များ ပေးခဲ့သည်။
ဧပြီလတွင် အမေရိကန်နှင့် ဆွေးနွေးမှု မပြုမီ ရက်ပိုင်းအလိုတွင် တီဟီရန်သည် ခြိမ်းခြောက်မှု ခံနေရပါက ကုလသမဂ္ဂ နျူကလီးယား စစ်ဆေးရေးမှူးများကို နှင်ထုတ်ပစ်နိုင်ပြီး နိုင်ငံတကာ အဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IAEA) နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိုလည်း ရပ်ဆိုင်းနိုင်ကြောင်း ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။
အမီရာ အလီ ဟာဂျီဇာဒက် (Amir Ali Hajizadeh)
IRGC ၏ လေတပ်မှူး အမီရာ အလီ ဟာဂျီဇာဒက် သေဆုံးမှုသည် တီဟီရန်အတွက် အဓိကထိုးနှက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဟာဂျီဇာဒက်သည် နိုင်ငံ၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရပ်ခြားမှ တိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံ၏ ဒုံးကျည်အစီအစဉ်ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ဟာဂျီဇာဒက်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အစ္စရေးကို အီရန်၏ ယခင်တိုက်ခိုက်မှု၏ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် အီရတ်ရှိ အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းအား ဒုံးကျည်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
မြေအောက်ကွပ်ကဲမှုစင်တာတစ်ခုတွင် စုဝေးနေစဉ် တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ဟာဂျီဇာဒဟ်သည် အခြား အကြီးတန်းလေတပ်ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အစ္စရေးစစ်တပ်က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဝဲမှယာ။
ဗိုလ်ချုပ် ဟူစိန်ဆာလာမီ၊ အလီ ရှမ်ခါနီ၊ ဗိုလ်ချုပ် မိုဟာမက်ဘာဂါရီ
