CNN-၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၅ရက်
သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က မနေ့အင်္ဂါနေ့ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံ အခမ်းအနားအတွင်း သူတွေ့ကြုံခဲ့ရသည့် “သုံးထပ်ကွမ်း တမင်တကာ သဘောဆိုးဖြင့် လုပ်ကြံမှု” ဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲလိုက်ပြီး စုံစမ်းရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း စုံစမ်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ထိုသဘောထားကို ထရန့်က စာနယ်ဇင်းနှင့် လူမှုမီဒီယာမှတဆင့် ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး ရွေ့လျားစက် လှေကား (Escalator) ရပ်သွားမှု၊ ဖတ်ရန် မိန့်ခွန်းစာသားကို ဖော်ပြသည့် ဖန်သားပြင် (Teleprompter) ပျက်ကွက်မှုနှင့် အသံပိုင်းဆိုင်ရာပြဿနာစသည့်နည်းပညာဆိုင်ရာ အဆင်မပြေမှု သုံးချက်ကို တိကျစွာ ဝေဖန်ပြောဆိုထားသည်။
“မနေ့က ကုလသမဂ္ဂမှာအမှန်တကယ် အရှက်ရစရာအရုပ်ဆိုးစရာ အဖြစ်အပျက် သုံးချက် ဖြစ်သွားခဲ့တယ်” “တခု မဟုတ်ဘူး နှစ်ခု မဟုတ်ဘူး၊ သုံးခုတောင် ဆိုးဝါးတဲ့လုပ်ကြံမှု ဖြစ်တယ်” ဟု ထရန့်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ Truth Social ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်ရေးသားခဲ့သည်။
နည်းပညာဆိုင်ရာ အခက်အခဲများ
+++++++++++++++++++
အင်္ဂါနေ့ နယူးယောက်တွင် အစပြုခဲ့သည့် မိန့်ခွန်းစသည့်အချိန်မှာ ထရန့်က မြိုသိပ်မထားဘဲ သူရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရသည့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အခက်အခဲကို ပွင့်လင်းစွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရာတွင် “ကုလသမဂ္ဂက ကျွန်တော့်ကို ပေးတဲ့ အရာနှစ်ခုကတော့ ရွေ့လျားစက်လှေကားပျက်တာနဲ့ Teleprompter ပျက်တာပါ” ဟု အစပြုဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထရန့်က နောက်ပိုင်းသူ၏ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ပို့တင်ရာတွင် “အသံအလုံးစုံပိတ်သွားမှု” ကိုလည်း တင်ပြလာခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ တာဝန်ခံ စတီဖိန်း ဒူဂျာရစ် (Stephane Dujarric) က ဗုဒ္ဓဟူးည ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုထဲ “ကုလအထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်က အမေရိကန်အစိုးရသို့ ထိုကိစ္စအတွက် တိကျစွာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် အမိန့်ပေးထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် အမေရိကန် အာဏာပိုင်များနှင့် အပြည့်အဝ ပူးပေါင်းဆောင်ပြီး ဘာကြောင့် ဤကဲ့သို့ ဖြစ်ရသည်ကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ စစ်ရေးနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ထားသည်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။
အမေရိကန်သမတ၏ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းအပေါ် မကျေနပ်ချက် ဖြစ်နေမှုကြောင့် ရန်လိုနေသည့် သဘောထားသည် ပေါ်လွင်နေပြီး ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်း၏စွမ်းဆောင်ရည်ကို ထရမ့်ပ်က ထပ်ခါတလဲလဲမေးခွန်း ထုတ်ခဲ့ဘူးသည်။ “ကုလသမဂ္ဂဟာ မူလရည်ရွယ်ချက် အတိုင်း အလုပ်မလုပ်နိုင်တာ မထူးခြားပါ” ဟု ပြောခဲ့သည်။
ရွေ့လျားစက်လှေကားပျက်မှု
++++++++++++++
ထရန့်က က “အဓိကမိန့်ခွန်းပြောမယ့် အထပ်ကိုတက်လာတဲ့အခါ စက်လှေကား (Escalator) က ရပ်သွားခဲ့တယ်။ မီလာနီယာနဲ့ ကျွန်တော် မိမိလက်တံကိုင်ကို အသေအချာ မကိုင်ထားခဲ့ရင် ဒီစတီးလှေကားထစ်တွေပေါ်ကို မှောက်ကျသွားနိုင်တဲ့အတွက် အန္တရာယ် ကြီးကြီးမားမား ဖြစ်သွားနိုင်တယ်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်ကို ထရန့်က “အမှန်တကယ် လုပ်ကြံမှု” ဟု ခေါ်ပြီး လန်ဒန် Times သတင်းစာက UN ဝန်ထမ်းများက ထရန့်ရောက်လာတဲ့အခါ စက်လှေကားနဲ့ ဓာတ်လှေကား (Elevator) မဖွင့်ဘဲ ပိတ်ထားပြီး ပညာပေးလိုက်မယ်လို့ ဟာသအဖြစ် ပြောခဲ့ကြကြောင်း သတင်းကို ကိုးကားပြောဆိုပြီး ဒီလိုလုပ်တဲ့သူတွေကို ဖမ်းဆီးသင့်တယ်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ တာဝန်ရှိသူများကတော့ သမတထရန့်နှင့် သမတကတော်မယ်လေနီတို့ စက်လှေကားကို စတင်တက်သည့်အချိန်တွင် စက်လှေကား အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးစက်ပိုင်းဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဥ် (built-in safety mechanism) က တုံ့ပြန်ခဲ့သည့်အတွက် ရပ်သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းခဲ့သည်။ ကုလအရာရှိ ဒူဂျာရတ် (Dujarric) က အင်္ဂါနေ့တွင် စက်လည်ပတ်မှုသည် အမေရိကန်အဖွဲ့၏ ဗီဒီယိုရိုက်ကူးသူများကြောင့် ရပ်သွာခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။
Teleprompter နှင့် အသံပြဿနာ
+++++++++++++++++++
ထရမ့်ပ်က သူမိန့်ခွန်းစတင်ရန်ပြင်သည့်အချိန်တွင်သူကကြည့်ရှုဖတ်ကြားရန် မိန့်ခွန်းကို ဖော်ပြသည့် Teleprompter “လုံးဝ အလုပ်မလုပ်တော့ဘဲ အမှောင်ကျလျက်ရှိပြီး” စတင်မိန့်ခွန်းပြောချိန်တွင် ထိုသို့ အလုပ်ခံခဲ့ရကြောင်း ရှင်းလင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း Teleprompter အလုပ်လုပ်လာခဲ့သော်လည်း မိန့်ခွန်းအပြီးတွင် ခန်းမကြီး “Auditorium အတွင်း အသံ လုံးဝ မထွက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ၊ ဘာသာပြန်ပေးသူများ ပြောကြားပေးချက်ကို နားကြပ်နှင့် နားထောင်သူများမှလွဲ၍ အခြားသူများသည် ဘာသံမှ မကြားရကြောင်း ” ပြောခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂအရာရှိတစ်ဦးက Propmter က အမေရိကန်အစိုးရ၏တာဝန်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုခဲ့သော်လည်း၊ အိမ်ဖြူတော် တာဝန်ရှိသူကတော့ ကုလသမဂ္ဂပိုင်စက်ပစ္စည်းဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်တုံပြန်ပြောဆိုခဲ့သည်။
စုံစမ်းရေး တောင်းဆိုမှု
++++++++++++
ထရမ့်ပ်က စုံစမ်းရေး တောင်းဆိုချက်နှင့် စက်လှေကားဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးကင်မရာ ဗီဒီယိုများ သိမ်းဆည်းထားရန် သာမန်စာပို့မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ သူက ထိုကိစ္စတွင် အမေရိကန်လျှို့ဝှက်ထောက်လှမ်းရေး ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းကို မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
“ဒါဟာ ကုလသမဂ္ဂမှာ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ၃ထပ်ကွမ်းလုပ်ကြံမှု ဖြစ်တယ်”ဟု အမေရိကန်သမတကဆိုသည်။ “သူတို့ကိုယ် သူတို့ရှက်သင့်တယ် ငါ့အနေနဲ့ ကုလအထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဆီကို စာပို့ပြီး အမြန်ဆုံး စုံစမ်းစစ်ဆေးပေးဖို့ တောင်းဆိုတယ်” ဟု ပြောခဲ့သည်။
အမေရိကန် UN သံအမတ် မိုက် ဝါ့လ်ဇ် (Mike Waltz) ကလည်း အမေရိကန်လုံခြုံရေးဌာနနှင့်အတူ တရားဝင် စာတမ်းများကို ကုလအထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဂူတာရက်ထံသို့ ပေးပို့ခဲ့ပြီး၊ ထရန့်၏မိန့်ခွန်းတွင် ပေါ်တူဂီ ဘာသာပြန်မှုများ ရောယှက် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ထပ်မံညွှန်ပြခဲ့သည်။
“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေနဲ့ နိုင်ငံတကာပေါင်းကူးအစည်းအဝေးမှာ လုံခြုံရေးနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို အမျိုးမျိုး ချိုးဖောက်ခံရတာကို လက်မခံနိုင်ပါ” ဟု ထပ်မံဆိုခဲ့သည်။
အိမ်ဖြူတော်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ကာရိုလိုင်းလီဗစ် (Karoline Leavitt) သည်လည်း “ထရန့်နဲ့ မီလာနီယာ စက်လှေကားတက်ချိန်မှာ တမင်တကာရပ်ချလိုက်တဲ့သူရှိခဲ့ရင် တာဝန်မှ ချက်ချင်း ဖယ်ရှားပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့ လိုတယ်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။
အင်္ဂလန် Times သတင်းစာဆောင်းပါးထဲတွင် “UN ဝန်ထမ်းများကထရန့် လာရောက်ချိန်တွင် စက်လှေကားနဲ့ ဓာတ်လှေကားတို့ကို မဖွင့်ဘဲထားပြီး ယင်းသို့ ဖြစ်သည်မှာ ငွေကုန်ခန်းသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ပြောမည်ဟု နောက်ပြောင်ခဲ့သည်ကို သတင်းစာတွင် ထိုအဖြစ်အပျက်မဖြစ်ခင် ၂ ရက်စော၍ဖော်ပြခဲ့သည်ကို ကာရိုလိုင်းလီဗစ်က ကိုးကားခဲ့သည်။
