CNN- ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဂျန်နဝါရီလ ၂ရက်
ဂျေရုဆလင်မြို့ ။ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို “ အနီရောင်ဝတ်စုံဝတ် အမျိုးသမီးများ” (Women in Red) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဂါဇာစစ်ပွဲမတိုင်မီ တစ်နှစ်အလိုတွင် အစ္စရေးအစိုးရကို တိတ်ဆိတ်စွာ ဆန္ဒပြသည့်အနေဖြင့် အနီရောင်ဝတ်စုံရှည်များနှင့် အဖြူရောင်ဦးထုပ်များကို ဆင်မြန်းကာ မျက်နှာများကို အောက်သို့ငုံ့၍ လမ်းလျှောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ မာဂရက် အတ်ဝုဒ် (Margaret Atwood) ၏ အနာဂတ်ဆိုးကျိုးများကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် “ The Handmaid’s Tale” ဝတ္ထုပါ ပုံရိပ်များကို အသုံးပြု၍ အဆိုပါအဖွဲ့က “ အစိုးရ၏ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ တည်ဆောက်ခဲ့သော အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး တိုးတက်မှုများကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သည်” ဟု သတိပေးနှိုးဆော်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သုံးနှစ်အကြာတွင် အစိုးရက “ ဇာတ်နာအောင် လုပ်ကြံဖန်တီးထားခြင်း” ဟုဆိုကာ ပယ်ချခဲ့သောအရာများသည် ယခုအခါ ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သည့် အဖြစ်မှန်များသဖွယ် ဖြစ်လာနေသည်။ အစွန်းရောက် အော်သိုဒေါ့စ် (Ultra-Orthodox) ဘာသာရေးပါတီများ၏ ထောက်ခံမှုကို ရယူထားရသော ဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု၏ လက်ယာယိမ်း အစိုးရသည် အစ္စရေးနိုင်ငံကို ပိုမိုရှေးရိုးစွဲဆန်ပြီး ဘာသာရေးအသားပေးသည့် အနာဂတ်ဆီသို့ ဦးတည်မောင်းနှင်နေသည်။
အစ္စရေးအမျိုးသမီးများ တန်းတူညီမျှရေးအတွက် ကာလရှည်ကြာ အခြေခံဒေါက်တိုင် ဖြစ်ခဲ့သည့် တရားလွှတ်တော်ချုပ်၏ အာဏာကို လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းမှုများနှင့်အတူ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများအပေါ် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်မှုများပါ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
နေတန်ယာဟု၏ ဘာသာရေးမဟာမိတ်များသည် ယဉ်ကျေးမှုပွဲလမ်းသဘင်များနှင့် ပညာရေးကဏ္ဍများတွင် ကျား၊ မ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း အပါအဝင် လူမှုဘဝအပေါ် ဘာသာရေးအာဏာ စိုးမိုးမှုကို ချဲ့ထွင်မည့် ဥပဒေကြမ်းများကို တွန်းအားပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ထောက်ခံမှုကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပါက နေတန်ယာဟု၏ အစိုးရ ပြိုလဲသွားနိုင်သည့် အခြေအနေရှိနေသဖြင့် ဘာသာရေးပါတီများသည် ဘာသာရေးအသားမပေးသည့် ဝန်ကြီးချုပ်ကို ၎င်းတို့အလိုကျ ဖြစ်စေရန် ခြယ်လှယ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး ဆုတ်ယုတ်လာမှုကို ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် တိုင်းတာနိုင်သည်။ ကျား၊ မ တန်းတူညီမျှမှုဆိုင်ရာ အစ္စရေး၏ ကမ္ဘာ့အဆင့်သတ်မှတ်ချက်သည် မကြာသေးမီ နှစ်များ အတွင်း ထိုးဆင်းသွားခဲ့သည်။ Georgetown တက္ကသိုလ်မှ ထုတ်ပြန်သော ၂၀၂၅-၂၆ အမျိုးသမီး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးညွှန်းကိန်း (Women, Peace and Security Index) တွင် အစ္စရေးသည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၁ နိုင်ငံအနက် အဆင့် ၈၄ သို့ ရောက်ရှိသွားပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယား၊ ရုရှားနှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတို့၏ နောက်သို့ ရောက်သွားခဲ့သည်။
လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်က လက်ရှိအစိုးရ အာဏာမရမီတွင် အဆင့် ၂၇ ၌ ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆင့်ကျဆင်းရသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ အဆိုပါညွှန်းကိန်းသည် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာဒေသ၏ ကီလိုမီတာ ၅၀ အတွင်း နေထိုင်ရသော အမျိုးသမီးဦးရေ ရာခိုင်နှုန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး အစ္စရေးတွင် ပြီးခဲ့သော နှစ်နှစ်အတွင်း စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနေခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဂျေရုဆလင်ရှိ Van Leer အဖွဲ့အစည်းမှ အသစ်ထုတ်ပြန်လိုက်သော ကျား၊ မ ညွှန်းကိန်း (Gender Index) အရ ပညာရေး၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် ပြည်သူ့ခေါင်းဆောင်မှု ကဏ္ဍစုံတွင် အစ္စရေး၏ ကျား၊ မ တန်းတူညီမျှမှုသည် ၆ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားကြောင်း ပြသနေသည်။ ယင်းမှာ အမျိုးသမီးများ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အာဏာလျော့ကျလာမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဤသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကျဆင်းလာမှုသည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများတွင် အမျိုးသမီးများ ပါဝင်ခွင့်ရမှု သိသိသာသာ လျော့နည်းလာခြင်းနှင့် ထပ်တူကျနေသည်။ ယနေ့တွင် အစ္စရေးအစိုးရ၏ ဝန်ကြီး ၃၃ ဦးအနက် ၆ ဦးသာ အမျိုးသမီးဖြစ်ပြီး အဆင့်မြင့်ရာထူးရရှိသူ အလွန်နည်းပါးသည်။ လက်ရှိအစိုးရသည် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၃၀ ကျော်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးကိုမျှ အမြဲတမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း မရှိသေးပေ။ လက်ရှိတွင် အဓိကနိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုကိုမျှ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ဦးဆောင်ခြင်းမရှိသလို၊ နေတန်ယာဟု၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးမျှ စာရင်း၌မပါသော ပါတီနှစ်ခု ပါဝင်နေသည်။
“ အစ္စရေးရဲ့ ကျား၊ မ တန်းတူညီမျှမှု အဆင့်သတ်မှတ်ချက် ဆုတ်ယုတ်လာတာဟာ မကြုံစဖူး ပါပဲ။ ဒါဟာ အစ္စရေးနိုင်ငံက အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး မြှင့်တင်ရေးမှာ ရှေ့ဆောင် လမ်းပြ အဖြစ် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းအဆင့်မှာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ရပ်တည်ခဲ့တာနဲ့ လုံးဝဆန့်ကျင် ဘက် ဖြစ်နေပါတယ်” ဟု တဲလ်အဗစ် တက္ကသိုလ်၊ ဥပဒေနှင့် ကျား၊ မ ရေးရာ လေ့လာရေး ဌာနမှ ဒါဖနာ ဟက်ကာ (Daphna Hacker) က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဟက်ကာသည် အစ္စရေးအမျိုးသမီးများ၏ သမိုင်းဝင် အောင်မြင်မှုများကို ထောက်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အမျိုးသမီးများ တန်းတူအခွင့်အရေးဥပဒေ (ထိုစဉ်က တော်လှန်သော ဥပဒေဟု ယူဆခဲ့ကြသည်)၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဂိုဒါ မေယာ (Golda Meir) သည် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်များအနက် တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ခြင်းနှင့် စစ်တပ်တွင် အမျိုးသမီးများ မဖြစ်မနေ စစ်မှုထမ်းရခြင်း စသည်တို့ကို သူမက ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။
သို့သော် အစ္စရေး အမျိုးသမီးကွန်ရက် (Israel Women’s Network) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူထားသည့် ဟက်ကာကမူ ယခုအခါ အရေးကြီးသော ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်မှုများတွင် အမျိုးသမီးများ “ လုံးဝပျောက်ကွယ်” နေကြောင်း ပြောသည်။ “ မကြာသေးမီနှစ်တွေမှာ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အဆင့်အတန်း ကျဆင်းလာတာ သံသယဖြစ်စရာ မရှိပါဘူး။ ကျွန်မတို့ တစ်ခါမှ ဒီလို ဆိုးဆိုးရွားရွား တုံ့ပြန်မှုမျိုး (backlash) မကြုံခဲ့ဖူးဘူး” ဟု သူမက ဆိုသည်။
အစ္စရေးပါလီမန် (Knesset) တွင် ဆွေးနွေးနေပြီး လာမည့်အပတ်များအတွင်း အတည်ပြု နိုင်ဖွယ်ရှိသော ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုသည် အစိုးရပိုင် ဘာသာရေးတရားရုံးများ (Religious Courts) ၏ အရပ်ဘက်အငြင်းပွားမှုများကို ကိုင်တွယ်နိုင်သည့် အာဏာကို သိသိသာသာ ချဲ့ထွင်မည်ဖြစ်သည်။ ဂျူးဘာသာရေးဥပဒေအရ စီရင်ချက်ချသည့် အမျိုးသားများသာ ပါဝင်သော အဆိုပါတရားရုံးများသည် လက်ရှိတွင် ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းခြင်းမရှိသည့် ဇနီးမောင်နှံများအပါအဝင် ထိမ်းမြားခြင်းနှင့် ကွာရှင်းခြင်းကိစ္စများကို ကြီးကြပ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ အဆိုပြုထားသော ဥပဒေအရ ၎င်းတို့သည် ဘဏ္ဍာရေးအငြင်းပွားမှုများ၊ စီးပွားရေးကိစ္စများနှင့် ကလေးထိန်းသိမ်းခွင့်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင်ပါ ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် အာဏာရရှိလာမည်ဖြစ်သည်။
“ ဒီဥပဒေကြမ်းဟာ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ကံကြမ္မာကို သူတို့ကို မွေးရာပါ ခွဲခြားဆက်ဆံတဲ့ ဘာသာရေး တရားစီရင်ရေးလက်ထဲ အပ်နှံဖို့ ကြိုးပမ်းတာပါပဲ” ဟု “ အနီရောင်ဝတ်စုံဝတ် အမျိုးသမီးများ” ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည့် Bonot Alternativa အဖွဲ့က ဆိုသည်။ “ ကျွန်မတို့ကို မလေးစားတဲ့ စနစ်တစ်ခုနဲ့ အဓမ္မလက်ထပ်ခိုင်းတာကို လက်ခံမှာမဟုတ်ဘူး” ဟု အဆိုပါ အဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အဖွဲ့ဝင်များသည် ယခုလအစောပိုင်းက တဲလ်အဗစ်ရှိ ဘာသာရေးတရားရုံးရှေ့တွင် ပါးစပ်ပိတ်ကာ ခြေချင်းခတ်ထားသည့် သတို့သမီးများအဖြစ် ဝတ်ဆင်၍ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။
CNN က ယင်းကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်ပေးရန် အစ္စရေး လူမှုတန်းတူညီမျှရေး ဝန်ကြီးဌာနသို့ ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားသည်။
ဘာသာရေးတရားရုံးများထံမှ ‘အလုခံလိုက်ရသောအရာများ’ ကို ပြန်လည်ရယူခြင်း
အစ္စရေး၏ ရပ်ဘိုင်တရားရုံးများ (Rabbinical courts) သည် ဂျူးမိသားစုဥပဒေအပေါ် တရားဝင် အာဏာသက်ရောက်သော အစိုးရအသိအမှတ်ပြု ဘာသာရေးတရားရုံးများ ဖြစ်သည်။
အဆိုပါတရားရုံးများသည် အမျိုးသမီးများအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်း၊ အမျိုးသားဦးစီးစနစ်နှင့် တန်းတူညီမျှမှုများမရှိဟု အစ္စရေးအမျိုးသမီးများက ဝေဖန်ခြင်းကို ခံနေရသည်မှာ ကြာပြီ ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် စရိတ်စကနှင့် ကလေးထောက်ပံ့မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင်ဖြစ်သည်။
Bar Ilan တက္ကသိုလ်ရှိ Ruth and Emanuel Rackman ဌာနက ပြီးခဲ့သည့်လတွင် သတိပေးခဲ့ သည်မှာ အဆိုပြုထားသည့် အာဏာချဲ့ထွင်မှုသည် “ ကွာရှင်းထားသော အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးကို ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်လာနိုင်ပြီး၊ ဒါဟာ အစ္စရေး တရားစီရင်ရေး သမိုင်းမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ချိုးဖောက်မှု ဖြစ်လာနိုင်တယ်” ဟု ဆိုသည်။ အကယ်၍ ဤဥပဒေကို အတည်ပြုပါက အစ္စလမ်ဘာသာဝင်များအတွက် ရှာရီယာတရားရုံး များတွင်လည်း သက်ရောက်မှုရှိမည်ဖြစ်သည်။
ဥပဒေကြမ်းကို ထောက်ခံသူများကမူ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေးတရားလွှတ်တော်ချုပ်က အာဏာမသိမ်းမီအထိ ရပ်ဘိုင်တရားရုံးများသည် ဘဏ္ဍာရေးကိစ္စများကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ဖူး ကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။ ယခုအခါ ၎င်းတို့က အဆိုပါစီရင်ချက်ကို ကျော်လွှားရန် ရည်ရွယ်နေခြင်းဖြစ်သည်။
“ အလုခံထားရတာတွေကို ပြန်ယူပြီး ရပ်ဘိုင်တရားရုံးတွေကို အာဏာပြန်အပ်နှင်းမှာပါ” ဟု Knesset တရားစီရင်ရေးကော်မတီ၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ဆင်မ်ချာ ရော့သ်မန်း (Simcha Rothman) က ဧပြီလတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ကျွန်တော်တို့က တရားသူကြီးတွေကိုပဲ ပြန်ခန့်မှာမဟုတ်ဘူး၊ ဥပဒေကိုလည်း သူ့နေရာသူ ပြန်ထားရမယ်။”
အစ္စရေးရှိ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သုတေသနအဖွဲ့ဖြစ်သော Yachin Research Center ကလည်း ဤဥပဒေကြမ်းကို “ ဟီဘရူးဥပဒေ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ပြန်လည်ဖော်ဆောင်သည့် အရေးကြီး သော ခြေလှမ်း” အဖြစ် ကြိုဆိုခဲ့သည်။
အသက် ၃၀ ကျော်အရွယ် သမီးနှစ်ဦး၏ မိခင်ဖြစ်သူ မော်ရီယာ (Moriah) သည် ရပ်ဘိုင် တရားရုံးများတွင် ကလေးထိန်းသိမ်းခွင့်နှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုတိုက်ပွဲများအတွက် လေးနှစ်ကျော်ကြာ ရုန်းကန်နေရသူဖြစ်သည်။ “ လေးနှစ်အတွင်းမှာ ကျွန်မရဲ့ တောင်းဆိုချက်တစ်ခုမှ ခွင့်ပြုချက် မရခဲ့ဘူး၊ ဒါပေမဲ့ တစ်ဖက်က တောင်းဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မရှိတဲ့အရာမှန်သမျှကိုတော့ ခွင့်ပြု ပေးခဲ့တယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။ သူမ၏ လုံခြုံရေးအတွက် မျိုးရိုးအမည်ကို မဖော်ပြခဲ့သည့် မော်ရီယာက သူမ၏ ကလေးများနှင့် တွေ့ဆုံခွင့် ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသလို၊ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စီရင်ချက်များကြောင့်လည်း ပြန်လည်ဖြေရှင်းခွင့် သို့မဟုတ် အယူခံဝင်ခွင့်မရဘဲ အကြွေးနွံထဲ နစ်ခဲ့ရကြောင်း ပြောသည်။
“ ဒါဟာ အမျိုးသမီးတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုပဲ” ဟု သူမက ရပ်ဘိုင်တရားရုံး များကို ရည်ညွှန်း၍ CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “ အမျိုးသားတရားသူကြီး သုံးယောက်က သင့်ရှေ့မှာ ထိုင်နေမယ်၊ ပြီးတော့ ခင်ပွန်းဖြစ်သူနဲ့ သူ့ရဲ့ရှေ့နေ (အများအားဖြင့် အမျိုးသား) ရှိမယ်။ အခန်းထဲမှာ သင်တစ်ယောက်တည်းပဲ အမျိုးသမီး ဖြစ်နေတတ်တယ်။ ဒါဟာ ဘာသာရေးအာဏာပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ အမျိုးသားတွေရဲ့ ကစားပွဲပဲ၊ သင့်ကို စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းအောင် လုပ်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာ။”
အဆိုပြုထားသော ဥပဒေသည် နိုဝင်ဘာလတွင် ပထမအကြိမ် ဖတ်ကြားမှုကို ၆၃ မဲ – ၄၃ မဲဖြင့် အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ နှစ်ပတ်အကြာတွင် မိဘနှစ်ဦးစလုံး၏ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ ကလေးထောက်ပံ့မှုအပေါ် ရပ်ဘိုင်တရားရုံးများကို ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ပေးသည့် အခြားဥပဒေ တစ်ခုကိုလည်း အတည်ပြုခဲ့သည်။
အမျိုးသမီးများ ‘ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ နောက်ပြန်ဆွဲခံနေရခြင်း’
မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများ ပြန်လည်ဆုတ်ယုတ်လာသည့် နိုင်ငံမှာ အစ္စရေးတစ်နိုင်ငံတည်းတော့ မဟုတ်ပါ။ အမေရိကန် တရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် Roe v. Wade (ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခွင့်) အကာအကွယ်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သလို၊ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ သည်လည်း ကလေးမွေးဖွားခြင်းကို အားပေးသည့် မူဝါဒများကို ကျင့်သုံးကာ ကျား၊ မ ရေးရာ လေ့လာရေး အစီအစဉ်များကို ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်။
အစ္စရေးတွင်မူ ဤခြေလှမ်းများသည် ဟက်ကာခေါ်ဆိုသည့် “ အစွန်းရောက်ဆုံး ဂျူးဘာသာရေး ပုံစံများ (အော်သိုဒေါ့စ်နှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒီ နှစ်မျိုးစလုံး)” နှင့် ပေါင်းစပ် သွားကာ အမျိုးသမီးများအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အစိုးရိမ်ရဆုံးအချက်မှာ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အမျိုးသမီးများကို သတ်ဖြတ်မှု (femicide) မြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုနှစ်အတွင်း အစ္စရေး၌ အမျိုးသမီး ၄၄ ဦး အသတ်ခံခဲ့ရပြီး၊ ယင်းသည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း အမြင့်ဆုံး နှစ်စဉ်ကိန်းဂဏန်းဖြစ်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်က အသတ်ခံရသူ ၃၅ ဦးထက် များစွာ ပိုမိုများပြားနေသည်။
အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး ကာကွယ်သူများက ယခုကဲ့သို့ အမျိုးသမီးသတ်ဖြတ်မှု မြင့်တက် လာခြင်းသည် သေနတ်ပိုင်ဆိုင်မှု မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၇ ရက် ဟားမတ်စ်တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် လက်ယာစွန်း အမျိုးသား လုံခြုံရေးဝန်ကြီး အီတာမာ ဘန်ဂါဗီယာ (Itamar Ben Gvir) က လိုင်စင်ထုတ်ပေးမှုကို လျှော့ချပေးခဲ့ပြီးနောက် သေနတ်ပိုင်ဆိုင်မှု ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ၎င်းတို့၏ အဖော်ဖြစ်သူများကို သေနတ်ကိုင်ဆောင် ခွင့် ပိတ်ပင်ပေးရန် လျှောက်ထားသည့် အမျိုးသမီးဦးရေမှာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ၅ ဦးသာရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၉၀ ဦးအထိ ခုန်တက်သွားခဲ့သည်။
“ ဒါဟာ နိုင်ငံသမိုင်းတစ်လျှောက် အမျိုးသမီးတွေအတွက် အဆိုးရွားဆုံး အစိုးရပါပဲ” ဟု အတိုက်အခံ လွှတ်တော်အမတ် မီရဗ် ကိုဟင် (Merav Cohen) က ပြောကြားခဲ့သည်။ သူမသည် Knesset ၏ အမျိုးသမီးအဆင့်အတန်းနှင့် ကျား၊ မ တန်းတူညီမျှမှုဆိုင်ရာ ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ “ အကောင်းဆုံးပြောရရင် ဒီအစိုးရဟာ အမျိုးသမီးတွေ နစ်နာမှုကို လျစ်လျူရှုထားတယ်။ အဆိုးဆုံးပြောရရင်တော့ ဒါကို တရားဝင်သဖွယ် ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နေတာပဲ။”
“ သာမန်နိုင်ငံဆိုရင် ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ အစိုးရက အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာပြီး အားလုံးကို စုစည်းကာ အက်ရှင်ပလန်တွေ ဆွဲရမယ်၊ ဘတ်ဂျက်တွေ တိုးရမယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သတိပေးမီးနီတွေ အားလုံးက လင်းနေပြီလေ။”
ကိုဟင်က ရပ်ဘိုင်တရားရုံးများဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက်သစ်သည် နိုင်ငံရေးအာဏာရှိသော ဘာသာရေးလူနည်းစုက တွန်းအားပေးနေသည့် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများအပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုဆိုင်ရာ အစ္စရေးလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လမ်းကြောင်းတစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။
“ ဘာသာရေးစနစ်က သူတို့သွားနိုင်သမျှ အဝေးဆုံးအထိ နယ်ချဲ့နေပါတယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။ “ အစ္စရေးအမျိုးသမီးတွေဟာ နေတန်ယာဟုရဲ့ မဟာမိတ်အစိုးရအတွက် အဖိုးအခပေးဆပ်နေရပြီး ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ နောက်ပြန်ဆွဲခံနေရပါတယ်။”
