အစ္စရေးက လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာပေါင်း ဒါဇင်နှင့်ချီကို ထပ်မံရွှေ့ပြောင်းရန် အမိန့်ပေး

CNN- ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ရက်

အစ္စရေးသည် ဟစ်ဇဘိုလာအဖွဲ့အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေစဉ် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာပေါင်း ဒါဇင်နှင့်ချီကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းမှာ တနင်္လာနေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အလားတူစာရင်းတွင် ထပ်မံဖြည့်စွက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

အစ္စရေးစစ်ဘက်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဗီချေးအက်ဒါရီး(Avichay Adraee) က အင်္ဂါနေ့တွင် X လူမှုကွန်ရက်၌ ကျေးရွာနှင့် အခြေချနေထိုင်ရာ ဒေသပေါင်း ၅၀ ကို စာရင်းပြုစု ဖော်ပြခဲ့ပြီး နေအိမ်များမှ ထွက်ခွာကြရန် ဒေသခံများကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

“ဟစ်ဇဘိုလာရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကြောင့် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (IDF) အနေနဲ့ သူတို့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူဆောင်ရွက်ဖို့ ဖိအားပေးခံနေရပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့ကို ထိခိုက် နစ်နာစေလိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ကျွန်တော်တို့မှာ မရှိပါဘူး” ဟု IDF ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

သက်ဆိုင်ရာ ဒေသခံများအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကျေးရွာများမှ အနည်းဆုံး မီတာ ၁,၀၀၀ (၃,၂၈၀ ပေ) အကွာတွင် နေထိုင်ကြရန် အမိန့်ပေးထားပြီး၊ ဟစ်ဇဘိုလာ စခန်းများအနီးတွင် ရှိနေသူ မည်သူမဆို “မိမိတို့၏ အသက်အန္တရာယ်ကို စိုးရိမ်ရမည်” ဟု သတိပေးထားသည်။

ထို့အပြင် ဘေရွတ်မြို့တောင်ပိုင်း ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်ဖြစ်သော ဟာရက်ဟီရစ်(Haret Hreik) အတွက် ရွှေ့ပြောင်းရန် အမိန့်ကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ အနီးနားရှိ ဒုတိယမြောက် ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်တစ်ခုအတွက်လည်း သတိပေးချက်အသစ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ယင်းမှာ IDF က တနင်္လာနေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ကျေးရွာပေါင်း ၅၂ ရွာအတွက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အလားတူ ရွှေ့ပြောင်းရေးအမိန့်အပြီးတွင် ထပ်မံထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန်က ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ဟစ်ဇဘိုလာဘက်က ချိုးဖောက်သည်ဟု အကြောင်းပြ ကာ အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်အတွင်းရှိ ပစ်မှတ်များကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဟစ်ဇဘိုလာအဖွဲ့ကမူ အဆိုပါစွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုထားသည်။

ရိုက်တာ သတင်းဌာန၏ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများအရ အင်္ဂါနေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် လက်ဘနွန်မြို့တော် ဘေရွတ်၏ တောင်ပိုင်းဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များမှ မီးခိုးလုံးကြီးများ ထွက်ပေါ်နေပြီး ပေါက်ကွဲသံများကိုလည်း ကြားနေရသည်။

အစ္စရေးစစ်တပ်သည် လက်ဘနွန်ကျေးရွာနှင့် အခြေချရာဒေသ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို ရွှေ့ပြောင်းရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် ဘေရွတ်ရှိ ဟစ်ဇဘိုလာပစ်မှတ်များကို စတင်တိုက်ခိုက်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဟစ်ဇဘိုလာအဖွဲ့ကမူ လက်ဘနွန်မြို့နယ်များအပေါ် အစ္စရေး၏ ဗုံးကြဲမှုများကို “တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့်” အစ္စရေးပိုင်နက်အတွင်းသို့ ဒရုန်းများ လွှတ်တင်ခဲ့ကြောင်း အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အင်္ဂါနေ့ အစောပိုင်းတွင် လက်ဘနွန်ဘက်မှ အစ္စရေးပိုင်နက်အတွင်းသို့ ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် ဒရုန်းနှစ်စင်းကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ကြောင်း အစ္စရေးလေတပ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်နိုင်ငံ၏ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ နောက်ဆုံးအခြေအနေနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုများကို အောက်ပါအတိုင်း စုစည်းတင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

၁။ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေ (Lebanon Humanitarian Crisis)

နေရပ်စွန့်ခွာရမှု။ အစ္စရေး၏ ရွှေ့ပြောင်းရန်အမိန့်ကြောင့် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ပြည်သူ ၁.၂ သန်းကျော် သည် နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရသည်။ ဘေရွတ်မြို့ရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ နေရာများ၊ ကျောင်းများနှင့် ပန်းခြံများသည် ခိုလှုံရာစခန်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီး လူဦးရေ ထူထပ်လွန်းသဖြင့် အခြေခံလိုအပ်ချက်များ ပြတ်လပ်နေသည်။

ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ။ လက်ဘနွန်ရှိ ဆေးရုံပေါင်း ၁၀ ခုထက်မကသည် တိုက်ခိုက်မှု များ ကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပျက်စီးခဲ့ရသလို၊ ဆေးဝါးနှင့် လောင်စာဆီ ပြတ်လပ်မှုကြောင့် လူနာများကို ကုသပေးရန် အလွန်ခက်ခဲနေသည်။

ရိက္ခာအကျပ်အတည်း။ ပင်လယ်ရေကြောင်းနှင့် လေကြောင်း လမ်းကြောင်းများ ထိခိုက်နေသဖြင့် စားသောက်ကုန်နှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီး ကုန်ဈေးနှုန်းများမှာလည်း ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

၂။ သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုများနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး

အမေရိကန်၏ အခန်းကဏ္ဍ။ ၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာလက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို စေ့စပ် ပေးခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အမေရိကန်အစိုးရသည် အီရန်နှင့် တိုက်ရိုက်ပဋိပက္ခ ဖြစ်နေသဖြင့် လက်ဘနွန်အရေးတွင် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးနိုင်စွမ်း လျော့နည်းနေသည်။ သို့သော်လည်း အမေရိကန် သံတမန်များသည် အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်မှုများ လျှော့ချရန် နောက်ကွယ်မှ ဖိအားပေးနေဆဲဖြစ်သည်။

ပြင်သစ်နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ။ ပြင်သစ်သမ္မတ မက်ခရွန်သည် လက်ဘနွန်ရှိ အရပ်သားများကို အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် ချက်ချင်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် ကုလသမဂ္ဂတွင် အပြင်းအထန် တောင်းဆိုနေသည်။ ပြင်သစ်သည် လက်ဘနွန်အတွက် နိုင်ငံတကာ အလှူရှင်များ ညီလာခံ တစ်ခု ကျင်းပရန်လည်း စီစဉ်နေသည်။

ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ။ လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် လက်ဘနွန်အရေး ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နေသော်လည်း အင်အားကြီးနိုင်ငံများအကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် ထိရောက်သော ဆုံးဖြတ်ချက် (Resolution) တစ်စုံတစ်ရာ ထွက်ပေါ်လာခြင်း မရှိသေးပေ။

လက်ဘနွန်အစိုးရ၏ ရပ်တည်ချက်။ လက်ဘနွန် ဝန်ကြီးချုပ်က အစ္စရေးအနေဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ ဆုံးဖြတ်ချက် ၁၇၀၁ (Resolution 1701) ကို လေးစားလိုက်နာပြီး ၎င်းတို့ ပိုင်နက်အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာရန်နှင့် ဟစ်ဇဘိုလာအဖွဲ့အနေဖြင့်လည်း နယ်စပ်မှ နောက်ဆုတ် ပေးရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

၃။ အလားအလာနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ

လက်ရှိတွင် အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇဘိုလာတို့သည် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အလျှော့ပေးမည့် အခြေအနေ မရှိသေးဘဲ “ပြင်းထန်သော စစ်ရေးဖိအားမှတစ်ဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးရယူရန်” အစ္စရေးက ကြိုးပမ်းနေသည်။ သို့သော်လည်း မြေပြင်တွင် အရပ်သား သေဆုံးမှု မြင့်တက်လာခြင်းက နိုင်ငံတကာ၏ ဖိအားကို ပိုမိုပြင်းထန်စေလျက်ရှိသည်။

အင်္ဂါနေ့က ဘေရွတ်မြို့တောင်ပိုင်း ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက် ဟာရက်ဟီရစ်(Haret Hreik) ရှိ ဟစ်ဇဘိုလာနှင့် ဆက်နွှယ်နေသော အယ် မာနာ(Al-Manar) ရုပ်သံဌာနရုံးကို အစ္စရေးက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နောက် အဆိုပါနေရာမှ မီးခိုးနက်များ ထွက်ပေါ်နေစဉ်။ (ဓာတ်ပုံ – Fadel Itani/AFP/Getty Images)

(လွတ်လပ်သည့် မီဒီယာအဖြစ် ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေး သင်တို့အကူအညီလိုအပ်နေပါသည်။ ဤနေရာတွင် www.eraseye.com/donation နှိပ်၍ လှူဒါန်းနိုင်ပါသည်)