ရုရှားသမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ ဗလာဒီမာပူတင် ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံရမှုဟာ တရားမျှတမှုမရှိသလို ဒီမိုကရေစီမဆန်ဘူးလို့ အနောက်အစိုးရတွေနဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေက ဝေဖန်ခဲ့နေကြပါတယ်။ “ ဒီရွေးကောက်ပွဲဟာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုတွေနဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို အခြေခံပြီး ကျင်းပခဲ့တာပါ”လို့ အီးယူနိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအကြီးအကဲ ဂျိုးဆက်ဘော်ရယ်က ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့တာပါ။
နိုင်ငံတကာက ဝေဖန်ပြောဆိုမှုတွေရှိနေပေမယ့် ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ မဟာမိတ်တွေဖြစ်တဲ့ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွေကတော့ ရုရှားသမ္မတပူတင် ပြန်ရွေးကောက်ခံရတာကို ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၂ နှစ်အတွင်း ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်ချိန်ကစပြီး ရုရှားအစိုးရဟာ ဆန့်ကျင်ဘက် တုံ့ပြန်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ပထဝီနိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်းကြောင့် စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလအပြီး အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ အနက်ရှိုင်းဆုံးအကျပ်အတည်းကိုဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။
သုံးရက်ကြာကျင်းပခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဗလာဒီမာပူတင်က မဲအရေအတွက် 87 ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ အနိုင်ရခဲ့ပြီး ကရင်မလင်နန်းတော်ကတော့ ရုရှားပြည်သူတွေ စုစည်းမှုအပြည့်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ ဂျာမနီုနိင်ငံ ဘာလင်မြို့က နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင် အီကာတာရီနာ ရှူးမန်းက “ ရုရှားရွေးကောက်ပွဲက တော်တော်လေး ရယ်စရာကောင်းပါတယ်။ ရုရှားနိုင်ငံသား 87 ရာခိုင်နှုန်းက ပူတင်ကို အွန်လိုင်းကရော၊ အော့ဖ်လိုင်းကပါ မဲပေးခဲ့ကြတယ်ဆိုတာ လုံး၀မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အဲဒီရွေးကောက်ပွဲရလဒ်က ရုရှားပြည်သူတွေရဲ့ ဆန္ဒကို ကိုယ်စားမပြုပါဘူး”လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။
ယူကရိန်းသမ္မတ ဇယ်လင်စကီးကတော့ ရုရှားရွေးကောက်ပွဲ တရားဝင်မှုမရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ယူကရိန်းနယ်မြေအတွင်း ရုရှားရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့တဲ့အပေါ် ပြင်သစ်၊ဗြိတိန်နဲ့ အခြားနိုင်ငံတွေက ဝေဖန်မှုတွေပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ ရုရှားရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဂိုလော့စ်က ရုရှားသမ္မတအဖြစ် ပူတင် ပြန်လည်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရတာဟာ လိမ်လည်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ မဲရုံတွေမှာ ခြိမ်းခြောက်ခံရမှုတွေကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
“ ရုရှားက ယူကရိန်းမှာ စစ်ပွဲဆင်နွှဲနေချိန်မှာ ပူတင်က ရုရှားပြည်တွင်းမှာ အထူးစစ်ဆင်ရေး ပြုလုပ်ခဲ့တယ်ဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။ အခုလို ပူတင်ကို 87 ရာခိုင်နှုန်းက မဲပေးခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ပြည်တွင်းဖိနှိပ်မှုတွေက ပိုကြီးလာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်”
ဒါကတော့ လန်ဒန် ချာသန်ဟောက်စ်က အကြီးတန်သုတေသနပညာရှင် နာတာလီ ဆာဘနာဇီက သုံးသပ်ပြခဲ့တာပါ။
ပြတ်ပြတ်သားသားရပ်တည်မှုအနေနဲ့ကတော့ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်က ယူကရိန်းကို ရုရှားမကျူးကျော်ခင် 2022 ခုနှစ်အတွင်း သဘောတူညီထားတဲ့ အကန့်အသတ်မရှိ မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးကို မြှင့်တင်ဖို့ ဘေကျင်းနဲ့ မော်စကို နီးနီးကပ်ကပ် ဆက်ဆံသွားမယ်လို့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီကတော့ ရုရှားသမ္မတပူတင်ထံ ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာပေးပို့ခဲ့ပြီး မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအန်း၊ အီရန်သမ္မတ အီဘရာဟမ် ရိုင်ဆီတို့ကလည်း ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ ဆက်ဆံရေး ပိုမိုခိုင်မာစေဖို့ သူတို့ရဲ့ဆန္ဒကို အလေးပေးပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
အာဖရိကမှာတော့ သတင်းမီဒီယာအချို့က ရုရှားသမ္မတအဖြစ် ပူတင်ပြန်လည်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရတာဟာ ဘာကီနာဖာဆို၊ မာလီ၊ နိုင်ဂျာနိုင်ငံတွေရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို အားဖြည့်ပေးလိုက်သလို ဖြစ်လာတယ်လို့ သုံးသပ်ဖော်ပြနေပါတယ်ခင်ဗျာ။
