တင်းမာမှုများရှိနေသော်လည်း China Inc သည် အမေရိကန်တွင် ဆိုင်ဖွင့်ရန် စိတ်အား ထက်သန်နေပါသည်။ မက်လုံးများ၊ အန္တရာယ်ရှိသော ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များနှင့် ပြင်းထန်သော ပေကျင်းမူဝါဒများသည် တရုတ်ကုမ္ပဏီများကို အမေရိကန် နိုင်ငံတွင်းသို့ တွန်းပို့ခဲ့သည်။
နယူးယောက်။ ဝါရှင်တန်နှင့် ပေကျင်းကြား ဆက်ဆံရေး ယိုယွင်းလာသောကြောင့် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ထုတ်လုပ်မှုကို နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ဝေးရာသို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အခုအချိန်မှာတော့ တရုတ် အဓိက ကုန်ထုတ်လုပ်သူများမှ နေ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းငယ်တွေအထိ တရုတ်တွေက ယူအက်စ် တွင် ဆိုင်ဖွင့်ဖို့ အကြောင်းပြချက်ရှာ နေကြတယ်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ အနောက်အလယ်ပိုင်း တရုတ်ကုန်သည်ကြီးများအသင်းမှ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ လီယိုချန်းက အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်တွင် ကုမ္ပဏီများ တည်ထောင်ရန် သို့မဟုတ် တိုးချဲ့ထုတ်လုပ်ရန် ကူညီပေးသည်။ သူ့တွင် ပိုက်လိုင်းစီမံကိန်း တစ်ဒါဇင်ကျော်ရှိပြီး ထက်ဝက်နီးပါးသည် လျှပ်စစ်ကား များအတွက် အစိတ်အပိုင်းများ ထုတ်လုပ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ကျန်တာတွေကတော့ အမေရိကန် ဖောက်သည်တွေကို လူသုံးကုန်ပစ္စည်းတွေနဲ့ စက်မှုထုတ်ကုန်တွေကို ထောက်ပံ့ပေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
“ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် အမေရိကားမှာ စက်ရုံတစ်ခု တည်ထောင်လိုကြောင်း လေးနက်တဲ့ စုံစမ်းမေးမြန်းမှုတွေ သိသိသာသာ တိုးလာနေပါတယ်” ဟု ချန် က Nikkei Asia သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “ တရုတ်ကနေ စီးပွားရေး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွေ ထပ်လက်ခံပြီး ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး သိုလှောင်ရုံတွေ အများကြီးလုပ်နေတယ်။” ချန် သည် နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများ၏ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသွားသည်ဟု အများအားဖြင့် ယူဆကြသည်။
“ နံပါတ်တစ်အကြောင်းရင်းကတော့ အမေရိကန်ဝယ်လက်တွေက သူတို့ရဲ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ကို တရုတ်နိုင်ငံကနေ ဝေးရာကို ရွှေ့ပေးဖို့ တောင်းဆိုနေတာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ “ စက်မှုလုပ်ငန်းခွင်မှာ တော်တော်များနေပါပြီ။ ဝယ်သူတော်တော်များများက ကျွန်တော်တို့မှာ ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ အန္တရာယ် ကျရောက်နိုင်တဲ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တစ်ခု ရှိဖို့ မတတ်နိုင်ဘူးလို့ ထင်ပါတယ်” အမေရိကန်နှင့် တရုတ်တို့ကြား ကုန်သွယ်မှုသည် ယမန်နှစ်က စံချိန်တင် အမြင့်ဆုံး ဒေါ်လာ ၆၉၀.၆ ဘီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း အမေရိကန် စီးပွားရေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု ဗျူရိုက ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် စမတ်ဖုန်းများ၊ အလိုအလျောက် ဒစ်ဂျစ်တယ် ပြုပြင်ရေးစက်များ၊ အရုပ်များနှင့် ဂိမ်းများကို အဓိက တင်သွင်းခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ ပဲပိစပ်နှင့် အခြားအစားအစာများကို ယခင်နှစ်ကထက် တိုးမြှင့်တင်သွင်းခဲ့သည်။
တရုတ်နိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ရေး အဆက်မပြတ် ဆွေးနွေးနေသော်လည်း ယင်းသည် ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝါရှင်တန်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နည်းပညာကဏ္ဍကို ပိုမိုဖြိုခွဲခဲ့ပြီး၊ တရုတ်ကုမ္ပဏီများ၏ အမေရိကန်တွင် မြေယာဝယ်ယူနိုင်သည့်နေရာကို ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုများ ပြုလုပ်ကာ TikTok ၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို စိစစ်မှုအောက်တွင် app သည် ပေကျင်းသို့ ဒေတာပေးပို့မည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုအတောအတွင်း၊ တရုတ်သည် အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးကုမ္ပဏီများ Lockheed Martin နှင့် Raytheon Missiles & Defence တို့ကို ၎င်း၏ “ မယုံကြည်စိတ်ချရသော အဖွဲ့အစည်းများစာရင်း” တွင် ထည့်သွင်း ထားသော်လည်း ကုန်ပစ္စည်းတစ်သုတ်အပေါ် အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ကိုလည်း သက်တမ်းတိုးပေးထားသည်။ သို့သော် တရုတ်ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ ဖောက်သည်များနှင့် ပိုမိုရင်းနှီးချင်သေးသည်။ “ ဒါဟာ စားသုံးသူတွေနဲ့ ပိုမိုနီးစပ်ဖို့ ရေရှည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေး မဟာဗျူဟာရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပါပဲ” ဟု ချန် က ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် နှစ်ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ယမန်နှစ်က တရုတ်ကိုယ်စားလှယ် ခြောက်ဦးကို ကြိုဆိုခဲ့သည်။ အချို့သော ကုမ္ပဏီများသည် လအနည်းငယ်အတွင်း ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်စက်ရုံများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည့် စက်ရုံများကို ချက်ချင်း ဈေးဝယ်ရန် စိတ်အားထက်သန်နေကြသည်ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ LinVest ၏ မန်နေးဂျင်းဒါရိုက်တာ ဂျွန်လင်း (John Ling) နှင့် အမေရိကန်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာသော တရုတ်စက်ရုံများအတွက် ဝါရင့်ပွဲစားတစ်ဦး က အလားတူလေ့လာချက်ကို မျှဝေခဲ့သည်။
“ အခုမြင်နေရသလိုမျိုး ကျွန်တော် တစ်ခါမှ မမြင်ဖူးဘူး။ တရုတ်ကုမ္ပဏီ တော်တော်များများက ဒီလမ်းကြောင်းကို လိုက်ရှာနေကြတယ်” ဟု တောင်ကာရိုလိုင်းနား၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဌာနတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း ယခုအခါ ပွဲစားအဖြစ် နိုင်ငံအနှံ့ အရောင်းအဝယ်လုပ်နေသည့် လင်း က ပြောသည်။ “အချိန်မရွေး၊ အဆင့်အမျိုးမျိုးမှာ ငါလုပ်ဆောင်နေတဲ့ ပရောဂျက် ခြောက်ခုကနေ ၁၀ ခု ရှိတယ်။
ဖောက်သည်များနှင့် ပိုမိုနီးကပ်စွာရှိလိုပြီး ပထဝီဝင်နိုင်ငံရေးအရတိုက်ခိုက်မှုများကို ရှောင်ရှားလိုခြင်းသည် တရုတ်ထုတ် လုပ်သူများ၏ အမေရိကန်နိုင်ငံကိုလာရောက်လိုခြင်း၏ တစ်ခုတည်းသောအချက်မဟုတ်ပေ။ တစ်ခုက COVID-19 ကပ်ရောဂါကို ဘေဂျင်း၏ ချဉ်းကပ်ပုံတွင် မြင်တွေ့ရသည့်အတိုင်း တရုတ်နိုင်ငံရှိ အစိုးရမူဝါဒ၏ မှန်းဆမရသော အခြေအနေဖြစ်သည်။ သုံးနှစ်ကြာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပိတ်ဆို့ခြင်းများနှင့် အခြားနစ်နာစေသော ကန့်သတ်ချက်များ ကြောင့် ကုမ္ပဏီများသည် ခါးစည်းခံခဲ့ရပြီး ယမန်နှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကိုဗစ်မူဝါဒကို ရုတ်ချည်းနှင့် ဖရိုဖရဲ အဆုံးသတ်သွားပြီး နောက်တွင် ကုမ္ပဏီများကို တုန်လှုပ်စေခဲ့သည်။
ထို့အပြင် လုပ်ငန်းကန့်သတ်ချက်များနှင့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများမှာလည်း မြင့်တက်လာနေချိန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်များ အလွန်တက်သွားကြောင်း လင်း က ပြောကြားခဲ့သည်။ “အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြား ကုန်ကျ စရိတ် ကွာခြားချက်ကို သိသိသာသာ ကျဉ်းမြောင်းခဲ့ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ “ ခေတ်ရေစီးကြောင်းကတော့ အမေရိကန်က အဆင်ပြေတဲ့ မိတ်ဖက် ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံတွေနဲ့ လက်တွဲချင်နေတာပါ၊ မင်းကဒီကကွက်ကို မကနိုင်ရင် မင်းကျန်ရစ်သွားနိုင်တယ်။”
ဝါရှင်တန်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ဆိုလာပြားအချို့ တင်သွင်းမှုကို ပိတ်ပင်ခြင်းကဲ့သို့သော အချို့သော လုပ်ငန်းများကို ကာကွယ်ရန် မူဝါဒများကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် US တွင် စက်ရုံမရှိပါက၊ ၎င်းသည် “ ဤဈေးကွက်ကို ပါဝင်လုပ်ဆောင်ရန် အခွင့်အလမ်း လုံးဝမရှိ” ဟု လင်း က ဆိုသည်။ အလားတူ တွေးခေါ်မှုမှာ တရုတ်ကုမ္ပဏီများ ကြီးစိုးသည့် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် လျှပ်စစ်ကား EV ဘက်ထရီများထုတ်လုပ်မှုတွင်ဖြစ်သည်။ အိုဟိုင်းယိုးပြည် နယ်မှ ချန် သည် နိုင်ငံ၏ သန့်ရှင်းသောစွမ်းအင်သို့ အသွင်ကူးပြောင်းမှုကို အရှိန်မြှင့်ရန် အတွက် ပြီးခဲ့သော သြဂုတ်လက အတည်ပြုခဲ့သော ဝါရှင်တန်၏ ရာသီဥတုနှင့် အခွန်ဥပဒေကြမ်းကို ထောက်ပြခဲ့သည်။
ငွေကြေးဖောင်းပွမှုလျှော့ချရေးအက်ဥပဒေသည်( IRA ) သည်အခွန်ခရက်ဒစ်များနှင့် EV များအတွက် အခြားမက်လုံးများအပါအဝင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို တိုက်ဖျက်ရန် အစီအစဉ်များတွင် ဒေါ်လာ ၃၆၉ ဘီလီယံကို ပံ့ပိုးပေးမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း မော်တော်ယဉ်များအတွက် အခွန်ခရက်ဒစ်များကို မြောက်အမေရိကတွင် တပ်ဆင်ထားသူများအတွက် ကန့်သတ်ထား သည်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့ EV ဘက်ထရီ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ မှီခိုမှုကို လျှော့ချဖို့ ရည်ရွယ်တယ်လို့ နိုင်ငံတကာ စွမ်းအင်အေဂျင်စီက ပြောပါတယ်။ သို့သော် တရုတ်ကုမ္ပဏီများအတွက် IRA သည် US တွင် ထုတ်ကုန်များ စတင်ထုတ်လုပ်ရန် အခွင့်အရေးတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ချန် က ပြောသည်။
ပြီးခဲ့သောလတွင် Ford သည် မီရွိဂန် တွင် $၃.၅ ဘီလီယံ EV ဘက်ထရီစက်ရုံတစ်ခု တည်ထောင်ရန် တရုတ်ကုန်ပစ္စည်း ပေးသွင်းသူခေတ်ပြိုင် Amperex Technology (CATL) နှင့်ပူးပေါင်းမည်ဟု ကြေငြာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘက်ထရီထုတ်လုပ်သူ Gotion က မစ်ရှီဂန်မြောက်ပိုင်းတွင် ဒေါ်လာ ၂.၄ ဘီလီယံတန် စက်ရုံတည်ဆောက်မည်ဟု ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ပြောကြား ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် iPhone များကို တပ်ဆင်ပေးသည့် ထိုင်ဝမ် Foxconn သည် Wisconsin နှင့် Ohio တို့တွင် ဘက်ထရီ စက်ရုံနှစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရသည်။
အမေရိကန်တွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံရန် တရုတ်၏ စိတ်ဝင်စားမှုသည် ကုန်ထုတ်ကုမ္ပဏီများအတွက် အကန့်အသတ်မရှိပါ။ “ မြို့တော် မီလ်ဝေါကီး မှာရှိတဲ့ ဟိုတယ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများစုကို တရုတ် (ငွေ)၊ ဒေသဆိုင်ရာ လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး ဌာနတွေ၊ EB-5 အစီအစဉ်တွေနဲ့ ပုဂ္ဂလိက ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူ အချို့က လှုံ့ဆော်ပေးပါတယ်” ဟု Wisconsin တရုတ်ကုန်သည်ကြီးများအသင်း မှ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ ဝမ်ဘင်ယွန် (Wenbin Yuan) က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ဒါဟာ အချိန်အတော်ကြာ အောင် ကျွန်တော်တို့ ဒေသအတွက် အကြီးမားဆုံး ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု လမ်းကြောင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။”
EB-5 သည် အရည်အချင်းပြည့်မီသော ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၊ ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင် ဖက်များနှင့် ၎င်းတို့၏ လက်မထပ်ရသေးသော ကလေးများအား ယူအက်စ် တွင် အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်ပြုသည့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ အစီအစဉ်များကို ရည်ညွှန်းပါသည်။ ကပ်ရောဂါကြောင့် ဤရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားသည် နှေးကွေးသွားသော်လည်း ယွမ်သည် မကြာသေးမီက တရုတ်နိုင်ငံရှိ လူတစ်ဦးချင်းစီထံမှ စုံစမ်းမေးမြန်းမှုများ ပိုမိုရရှိခဲ့သည်။
“ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအသေးစားတွေအကြောင်း လေ့လာဖို့ တရုတ်ဆီက ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတချို့ ရခဲ့ပါတယ်” ဟု ယွန် က ဆိုသည်။ “ သူတို့က သူဌေးကြီးတွေထက် လူလတ်တန်းစား အထက်တန်းစားတွေလို အသံထွက်ပြီး သူတို့ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို နေရာရွှေ့ပြောင်းချင်တာကြောင့် ဒီနေရာ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ လုပ်ငန်းငယ်တချို့ ထူထောင်နိုင်စေဖို့” ယူအက်စ်တွင် သေးငယ်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ရှာဖွေသူများသည် ယေဘူယျအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းများကို တရုတ်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားပြီး နိုင်ငံခြားတွင် ဘဏ်ခွဲဖွင့်ရန် သို့မဟုတ် စက်ရုံကို အလွယ်တကူ မဝယ်နိုင်ကြောင်း ယွန် မှ ရှင်းပြခဲ့သည်။
“ အလတ်စားနဲ့ အသေးစားစီးပွားရေးလုပ်ငန်း အများစုဟာ ပြောင်းရွှေ့ဖို့ အခွင့်အလမ်း မရှိတော့ဘူး။ အထူးသဖြင့် အခုအချိန်မှာ လုပ်ရတာ ပိုခက်တယ်” ဟု ယွန် က ဆိုသည်။ “ ဒီလောက် လေးလံတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ နည်းပေမယ့် ပိုထိရောက်ပြီး ပိုသေးငယ်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်၊ အဲဒါက စုံစမ်းမေးမြန်းမှုတွေကနေ ခံစားရတယ်။” အဆိုပါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများတွင် ဒေသတွင်း လက်လီစတိုးဆိုင်များနှင့် အသေးစား စီးပွားရေး အဆောက်အအုံများ ဝယ်ယူမှုများ ပါဝင်သည်။
Nikkei အေရှ သတင်း ၏ မတ် ၃၁၊ ၂၀၂၃ တွင်ဖော်ပြသော China Inc. keen on setting up shop in the U.S. despite tensions ဆောင်းပါးကို ခေတ်မှတ်လုံးမှတိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်သည်။
