အာဖဂန်နစ္စတန်က တာလီဘန်တွေအနေနဲ့ နိုင်ငံတကာရဲ့ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခံရဖို့ အစိုးရပုံစံ ကြီးမားတဲ့ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ပြုလုပ်ရမယ်လို့တရုတ်အစိုးရက တိုက်တွန်းပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။
“အာဖဂန်နစ္စတန်အနေနဲ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက မျှော်လင့်နေတဲ့ အလယ်အလတ်အဆင့်ရှိတဲ့ မူဝါဒတွေနဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွေ လုပ်ပြဖို့ လိုနေပါတယ်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေနဲ့ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုရယူပြီး ကမ္ဘာ့အသိုင်းအဝိုင်းထဲ ပြန်လာဖို့ ကျတော်တို့ မျှော်လင့်နေပါတယ်”လို့ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဝမ်ဝမ်ဘင်းက ပြောခဲ့တာပါ။
အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံအနေနဲ့ အဲဒီလိုအဆင့်ကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီဆိုရင် တရုတ်အစိုးရက တာလီဘန်တွေကို တရားဝင်အစိုးရအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုမှာဖြစ်သလို အာဖဂန်စ္စတန်ဟာ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကနေ ဖယ်ထုတ်မခံရသင့်ဘူးလို့ မျှော်လင့်ထားကြောင်းကိုလည်း ဝမ်ဝမ်ဘင်းက ဆက်ပြောပါတယ်။
ဘေဂျင်းအစိုးရဟာ အာဖဂန်နစ္စတန်ရဲ့ ပြည်တွင်းရေးကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ အရင်က ပြောထားခဲ့တာကြောင့် သိမ်မွေ့တဲ့ အပြောင်းအလဲအတွက် မှတ်ချက်သဘောထားကိုပဲ ပြောခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ တာလီဘန်တွေဟာ 2021 ခုနှစ်မှာ အာဏာပြန်ရခဲ့ပေမယ့် အမျိုးသမီးတွေအပေါ် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်တဲ့ မူဝါဒတွေကြောင့် နိုင်ငံတကာက ဘယ်နိုင်ငံကမှ သံတမန်ရေးရာအရ အသိအမှတ်ပြုခြင်းမရှိသေးပါဘူး။
လက်ရှိမှာ အာဖဂန်နစ္စတန်ကို တရုတ်၊ ပါကစ္စတန်၊ ရုရှားစတဲ့ နိုင်ငံတွေက တရားဝင်အသိအမှတ်မပြုကြသေးပေမယ့် တာလီဘန်သံတမန်တွေကိုတော့ အသိအမှတ်ပြုထားပြီး ဖိတ်ကြားမှုတွေပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ တာလီဘန်အစိုးရဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နိုဝင်ဘာလ နှောင်းပိုင်းကလည်း အိန္ဒိယနဲ့ သံတမန်ရေးရာ ဆက်သွယ်မှုပြုလုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။
တရုတ်အစိုးရက တာလီဘန်အစိုးရကို နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုပေးနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေပေမယ့် နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် မာလာလာယူဆက်ဖ်ဇိုင်ကတော့ တာလီဘန်တွေရဲ့ ကျား၊မခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းဟာ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်နေတာ ဖြစ်တယ်လို့ ဝေဖန်ပြောဆိုသွားခဲ့ပါတယ်။
မာလာလာဟာ အသက် 15 နှစ်အရွယ်မှာ အမျိုးသမီးတွေ ပညာသင်ခွင့်ရဖို့အတွက် ဦးဆောင်လှုပ်ရှားမှုပြုလုပ်ခဲ့တာကြောင့် ခေါင်းကို သေနတ်နဲ့ ပစ်ခံခဲ့ရသူဖြစ်ပါတယ်။ 2014 ခုနှစ်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရရှိခဲ့တဲ့ မာလာလာက နယ်ဆင်မန်ဒဲလားဖောင်ဒေးရှင်းက ပြုလုပ်တဲ့ လူဖြူ၊လူမည်းခွဲခြားဆက်ဆံမှု ဟောပြောပွဲမှာ တာလီဘန်တွေရဲ့ ရက်စက်မှုအပေါ် ဝေဖန်ပြောဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
“အာဖဂန်နစ္စတန်မှာ မိန်းကလေးတွေက ကိုယ့်အနာဂတ်ကိုယ် စီမံပိုင်ခွင့်မရှိဘူး၊ တာလီဘန်တွေကပဲ စီမံလိမ့်မယ်။ သူတို့လက်ထက်မှာ မူလတန်းပညာသင်လို့မရသလို တက္ကသိုလ်တက်ခွင့်လည်းမရှိဘူး။ စာကြည့်တိုက်ထဲမှာ စာဖတ်ခွင့်လည်းမရှိဘူး။ တာလီဘန်တွေရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာ မိန်းကလေးတွေရဲ့ ဘ၀က ဘယ်တော့မှ တရားမဝင်ဘူး”လို့ မာလာလာက ပြောသွားခဲ့တာပါ။
ဒါ့အပြင် မာလာလာက နိုင်ငံတကာအစိုးရတွေအနေနဲ့ တာလီဘန်တွေနဲ့ဆက်ဆံရေးကို ပုံမှန်ဖြစ်အောင် မလုပ်ဆောင်ကြဖို့ကိုလည်း တိုက်တွန်းပြောဆိုသွားခဲ့ပါတယ်။
