ဧပြီလ (၈) ရက်။ ဂျေရုဆလင် (AP)။
အစ္စရေးစစ်တပ်က ဂါဇာတောင်ပိုင်း ခန်းယွန်နစ် (Khan Younis) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ရုတ်သိမ်းခဲ့ပြီး ဟားမတ်စ်စစ်သွေးကြွအဖွဲ့အား နယ်မြေအတွင်း မြေပြင်ထိုးစစ်တွင် အဓိကအဆင့်ကို အဆုံးသတ်ခြင်းဖြင့် ၎င်း၏တပ်စွဲထားမှုကို ခြောက်လကြာ စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက အနည်းဆုံးအဆင့်သို့ လျော့ချခဲ့သည်။ သို့သော် ဟားမတ်စ်၏ နောက်ဆုံးအမာခံနယ်မြေဖြစ်သည့် ရာဖာသို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် ပြင်ဆင်နေချိန်တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ပြန်လည်စုဖွဲ့ခြင်းမျှသာဖြစ်ကြောင်း ကာကွယ်ရေးအရာရှိများက ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသမှာ စစ်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေပြီး ကျွန်တော်တို့ စစ်ကို ရပ်တန့်ဖို့ အလှမ်းဝေးနေပါသေးတယ်” ဟု စစ်ဘက်အကြီးအကဲ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဟာဇီ ဟာလီဗီ (Herzi Halevi) က ပြောကြားခဲ့သည်။ အစ္စရေးနိုင်ငံသည် တစ်ပတ်အတွင်း ရာဖာရှိလူများကို စတင်ရွေ့ပြောင်းရန် ပြင်ဆင်နေပြီး လုပ်ငန်းစဉ်သည် လပေါင်းများစွာ ကြာနိုင်ကြောင်း ပြည်တွင်းရုပ်သံလိုင်း Channel 13 TV က ဖော်ပြခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ်တို့ ခြောက်လကြာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် အစ္စရေးတပ် ရုတ်သိမ်းမှုသည် ထူးခြားသည့် မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဟားမတ်စ်ခေါင်းဆောင် ရာဟီရာ စင်ဟွာ (Yehya Sinwar) ၏မွေးရပ်မြေ ခန်းယွန်နစ် အပါအဝင် ပစ်မှတ်ထားသော စစ်ဆင်ရေးများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် စစ်တပ်မူဝါဒအရ အမည်မဖော်လိုသည့် စစ်တပ်အရာရှိများက ဂါဇာတွင် သိသာထင်ရှားသော တပ်ဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ကျန်ရှိနေသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ခန်းယွန်နစ် ရှိ AP ရိုက်ကူးထားသော ဗီဒီယိုတွင် ကွဲအက်နေသော အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများ အထပ်လိုက် ပြိုကျနေပြီး အပျက်အစီးပုံများပေါ်သို့ လူအချို့က တက်ရောက် ကျော်လွှားသွား လာနေကြသည်ကို ပြသခဲ့သည်။ ကားတွေ မှောက်ပြီး မီးလောင်ကျွမ်းသွားတယ်။ ဂါဇာတောင်ပိုင်း၏ အဓိကဆေးရုံကြီး နက်ဆာ (Nasser) သည် လုံးဝပျက်စီးနေပြီဖြစ်သည်။ “ဒါဟာ အပျက်အစီးတွေချည်းပါပဲ” ဟု စိတ်ပျက်နေသော အာမက် အဘူ အယ် ရှစ် (Ahmad Abu al-Rish) က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ တိရိစ္ဆာန်တွေတောင် ဒီမှာမနေနိုင်ဘူး၊ ဒါဆို လူသားက ဘယ်လိုနေရမှာလဲ” အစ္စရေးသည် အနီးနားရှိ ရာဖာတွင် မြေပြင်ထိုးစစ်ကို ပြုလုပ်မည်ဟု ရက်သတ္တပတ်အကြာက ကတိကဝတ် ပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသရှိ လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော်ဖြစ်သည့် ၁.၄ သန်းခန့်သည် ရာဖာမြို့တော်တွင် ခိုလှုံနေရသည်။ ထိုးစစ်တစ်ခုလုပ်ရန် အလားအလာအတွက် အရပ်သားများကို ကာကွယ်ရန် ယုံကြည်ရလောက်သော အစီအစဉ်ကို သိရှိနိုင်ရန် တောင်းဆိုထားသည့် အစ္စရေး၏ ထိပ်တန်းမဟာမိတ် အမေရိကန် အပါအဝင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သတိပေးချက်က ထွက်ပေါ်လာသည်။ အနီးနားရှိ ခန်းယွန်နစ်သို့ လူများကို ပြန်ခွင့်ပြုခြင်းသည် ရာဖာအပေါ် ဖိအားအချို့ကို သက်သာစေနိုင်သည်။
အိမ်ဖြူတော် အမျိုးသားလုံခြုံရေး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဂျွန်ကာဘီက ရာဖာ ထိုးစစ်ကို အမေရိကန်က ဆန့်ကျင်ကြောင်း တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောကြားခဲ့ပြီး အစ္စရေး၏ လေးလကြာ မြေပြင်ပေါ်တွင်ရှိ တပ်ဖွဲ့များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဆုတ်ခွာစေခြင်းမှာ “ အနားပေးခြင်းအတွက် အံဝင်ခွင်ကျအခြေအနေ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဒီတပ်တွေကို လာမယ့် စစ်ဆင်ရေးသစ်တချို့မှာသုံးမယ်ဆိုတာမျိုးက မသင့်လျှော်ပါဘူး” ဟု ABC သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေးစစ်တပ်သည် စစ်ပွဲအစောပိုင်းတွင် ပျက်စီးနေသော ဂါဇာမြောက်ပိုင်းရှိ တပ်များကို တိတ်တဆိတ် ဆွဲထုတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် “ ဂါဇာရဲ့အကြီးဆုံးဆေးရုံ ရှီဖာ (Shifa) အပါအဝင် ဟားမတ်စ်တွေ ပြန်လည်အသက်ဝင်လာတဲ့ နေရာတွေကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနဲ့ စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပြီး ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏အကြီးအကဲက “ဘာမှမရှိတဲ့အခွံ့လွတ်” ဟုခေါ်သည့်နေရာအဖြစ် ထားရစ်ခဲ့ပါသည်။
အစ္စရေးတွင် ခြောက်လကြာအထိ ကျန်ရှိသော ဓားစာခံ ၁၃၀ ခန့်ကို လွတ်မြောက်ရေးမှာ ကြာညောင်းလာမှုကြောင့် မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများ အုံကြွလာပြီး ဓားစာခံ များလွတ်မြောက်အောင် ကူညီပေးရန် အစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်မှု ပျက်ကွက်မှုအပေါ် ဒေါသထွက်မှုများ မြင့်တက်လာကာ ဓားစာခံ လေးပုံတစ်ပုံခန့်မှာ သေဆုံးသွားသည်ဟု အစ္စရေးက ဆိုသည်။ ဟားမတ်စ်ဦးဆောင်သော စစ်သွေးကြွများသည် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်က ဂါဇာကမ်းမြောင်မှ အစ္စရေးနိုင်ငံသို့ ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်စဉ် စစ်သုံ့ပန်း ၂၅၀ ခန့်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး အရပ်သားအများစုမှာ လူ ၁၂၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်။
ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဆန္ဒပြသူများသည် ဓားစာခံများ၏ မိသားစုများ စုစည်းမှုဖြင့် ဂျေရုဆလင်မြို့ အပြင်ဘက်တွင် စုဝေးပွဲတစ်ခု၌ “ဓားစာခံ သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို အခုပင် လုပ်ဆောင်ရန်” တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ အစ္စရေးတောင်ပိုင်းတွင် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်က လူ ၃၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည့် ဂီတပွဲတော်ကျင်းပရာနေရာ၌ ငိုကြွေးနေသည့် ဆွေမျိုးများ စုဝေးခဲ့ကြသည်။ “ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့အတွက် မဖြစ်နိုင်တဲ့ အမှန်တရားတစ်ခုပါ၊ ဂါဇန်နဲ့ ဒီနိုင်ငံရဲ့ ပြည်သူတွေအတွက် မဖြစ်နိုင်တဲ့ အမှန်တရားတစ်ခုပါ။ ငါတို့ အသက်ရှင်သန်ရှင်တယ်” ဟု ဆန္ဒပြသူ တာလီယာ အီဇာဟီ (Talia Ezrahi) က ပြောသည်။ “ဓားစာခံတွေကို ပြန်လွှတ်ပေးဖို့နဲ့ ဂါဇာမှာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့ ဘာကိုမဆို သဘောတူပါတယ်” ဟု အခြားဆန္ဒပြသူ မစ်ချယ် ဖရပ်မန် (Michal Fruchtman) က ပြောကြားခဲ့သည်။ ဓားစာခံများ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး ကြိုးပမ်းမှု ညှိနှိုင်းမှုများကို ကိုင်ရိုတွင် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြန်လည် စတင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မော့ဆက်ထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီ အကြီးအကဲ ဦးဆောင်သော အစ္စရေး ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့သည် ကိုင်ရိုမြို့သို့ သွားရန် ရှိကြောင်း အမည်မဖော်လိုသည့် အစ္စရေး အရာရှိတစ်ဦးက အဆိုပါကိစ္စအား မီဒီယာများနှင့် ဆွေးနွေးရန် အခွင့်မရှိကြောင်း အမည်မဖော်လိုသူ အရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။
အရေးယူဖို့ ဖိအားတွေ တိုးလာခြင်း။
“ဒါက ကြောက်မက်ဖွယ်စစ်ပွဲလို့ မထင်ပါဘူး။ ဒါဟာ အစ္စရေးကို ကာကွယ်ဖို့ စစ်ပွဲလို့ မထင်တော့ဘူး။ ဒီအချိန်မှာ တကယ်ပဲ ဒါဟာ လူသားတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ စစ်ပွဲတစ်ခုလို့ ထင်ရပါတယ်” ဟု စားဖိုမှူး ဟိုဆေး အန်ဒရေး (José Andrés) က ဂါဇာရှိ ၎င်း၏ World Central Kitchen လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ခုနစ်ဦးကို အစ္စရေး၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်မှုအပြီး ရက်ပိုင်းအကြာတွင် ABC သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ရေကြောင်းမှအကူအညီပေးပို့ရေး လမ်းကြောင်းသစ်တွင် အကူအညီများ ပို့ဆောင်ခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ ဂါဇာရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများ ဖက်ဒရေးရှင်းက ကြေညာချက်တွင် “လူသားခြင်းစာနာမှု အားလုံးကို စွန့်လွှတ်ခြင်းခံလိုက်ရသည်” ဟုဆိုသည်။
ဂါဇာရှိ လူ ၁ သန်းကျော်အတွက် “အငတ်ဘေးကြုံတော့မည်” ဟု ကုလသမဂ္ဂနှင့် မိတ်ဖက်များက သတိပေးထားပြီး လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု ဆိုင်ရာလုပ်သားများက အစ္စရေးကို ကုန်းတွင်းပိုင်းပေးပို့ခြင်းဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ဖြေလျှော့ချပေးရန် တိုက်တွန်းထားပြီး ပါလက်စတိုင်းအချို့သည် မြက်ပင်ပေါင်းပင်များ စားရန်အခြေအနေကျရောက်နေပြီး တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းဖြစ်သည့် အကူအညီများ ရရှိရန်စောင့်ဆိုင်းနေရသည့် ဂါဇာကမ်းမြောင်သို့ အကူအညီပေးရေး ထရပ်ကား ထောင်ပေါင်းများစွာ ကိုဖွင့်ပေးရေးဖြစ်သည်။
“ ပြီးခဲ့တဲ့ခြောက်လတာကာလလုံး သူတို့ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ အစာနဲ့ရေစာတွေမရရှိခဲ့ဘဲ ဆုံးရှုံးငတ်မွတ် ခဲ့ရတဲ့အတွက် သူတို့ကို နှေးကွေးစွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အနှေးနဲ့အမြန် သတ်ဖြတ်နေသလိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု အမေရိကန်အခြေစိုက် နယ်စည်းမခြားဆရာဝန်များအဖွဲ့ (Doctors Without Borders) မှ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ အက်ဗီးလ် ဘီနိုအစ် က CBS သတင်းသို့ပြောသည်။ အထူးသဖြင့် ဂါဇာတွင် ကလေးမွေးဖွားနေသည့် မိခင်တိုင်းသည် အင်အားချိ့နဲ့သူများဖြစ်ကြသည်။
အစ္စရေး၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၃၈ ဦး၏ ရုပ်အလောင်းများကို ဂါဇာရှိ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက လွန်ခဲ့သည့် ၂၄ နာရီအတွင်း နယ်မြေအတွင်းရှိ ကျန်ရှိသော လုပ်ငန်းဆောင်တာလုပ်ဆောင်နေနိုင်သည့် ဆေးရုံများသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက ၃၃,၁၇၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ အရပ်သားနှင့် တိုက်ပွဲဝင်သူများကြား ခွဲခြား မထားသော်လည်း သေဆုံးသူများ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံမှာ ကလေးများနှင့် အမျိုးသမီးများဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ခန်းယွန်နစ် အပါအဝင်နေရာများတွင် အစ္စရေးစစ်တပ်သည် ဆုံးရှုံးမှုများ ဆက်လက်ကြုံတွေ့နေရပြီး ၎င်းနေရာတွင်စစ်သားလေးဦး ကျဆုံးခဲ့သည်ဟု စစ်တပ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်ကတည်းက အစ္စရေး စစ်သား ၆၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အစ္စရေး အစိုးရက ပြောပါတယ်။ ပြီးခဲ့သော သီတင်းပတ်က ဒမတ်စကတ်တွင် တိုက်ခိုက်မှုအတွက် အစ္စရေးကို အီရန်စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထိပ်တန်းအကြံပေးတစ်ဦးမှ သတိပေး အပြစ်တင်ထားပြီး ထိုတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် အစ္စရေး၏ သံရုံးများသည်လည်း ဘေးကင်းလုံခြုံမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သောကြောင့် ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာမည်ကို စိုးရိမ်မှုများ ရှိနေကြောင်း အစ္စရေးက သတိပေးခဲ့သည်။ ထိုဒမတ်စကတ်တိုက်ခိုက်မှုတွင်အီရန်အထက်တန်းစစ်ဗိုလ်ချုပ်နှစ်ဦးသေဆုံးပြီး အီရန်သရုံး အဆာက်အအုံ တခုလုံး မြေပြင်တွင် ပြားပြားဝပ်ပြိုကျသွားခဲ့ရသည်။အစ္စရေးက သူတို့တိုက်ရိုက်ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိပါ။
“(အစ္စရေး) အစိုးရရဲ့ သံရုံးတွေလည်း မလုံခြုံတော့ဘူး” ဟု အီရန် ထိပ်တန်း ခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ၏ စစ်အကြံပေး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာဟင်းမ် ဆာဖာဗီ (Rahim Safavi )က တပ်နင်မ် (Tasnim) သတင်း အေဂျင်စီက ပြောကြားခဲ့သည်။
Source: AP
