BBC – ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်
လွန်ခဲ့သည့် ၁၀ လတာကာလအတွင်း ယူကရိန်းစစ်ပွဲ၌ ရုရှားတို့၏ အကျအဆုံးနှုန်းသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ကျူးကျော်စစ်စတင်ကတည်းက ကြုံတွေ့ခဲ့ရသမျှထက် ပိုမိုမြန်ဆန်လာကြောင်း BBC ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်အရ သိရသည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့် အစိုးရ၏ ဖိအားပေးမှုအောက်၌ ငြိမ်းချမ်း ရေး ကြိုးပမ်းမှုများ အရှိန်အဟုန်မြင့်လာချိန်တွင် ရုရှားအရင်းအမြစ်များ၌ ဖော်ပြ သည့် စစ်သားများ၏ နာရေးကြော်ငြာအရေအတွက်မှာ ယခင်နှစ်နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။
စုစုပေါင်းအနေဖြင့် ယူကရိန်းတွင် ရုရှားဘက်မှ တိုက်ခိုက်ရင်း သေဆုံးခဲ့သူပေါင်း ၁၆၀,၀၀၀ နီးပါး၏ အမည်စာရင်းကို BBC က အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။
BBC News (ရုရှားဌာန) သည် လွတ်လပ်သောသတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်သည့် Mediazona နှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းကာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက ရုရှား၏ စစ်ပွဲအရှုံးအမြတ်များကို ရေတွက်နေခြင်းဖြစ်သည်။ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များ၊ သတင်းစာ များ၊ လူမှုကွန်ရက်များနှင့် အောက်မေ့ဖွယ်နေရာသစ်များ၊ သင်္ချိုင်းများကို အခြေခံ၍ အတည်ပြု နိုင်သော သေဆုံးသူများ၏ အမည်စာရင်းကို ပြုစုထားခြင်းဖြစ်သည်။
အမှန်တကယ် သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ ယခုထက် များစွာပိုနိုင်သည်ဟု ယူဆရပြီး၊ အောက်မေ့ဖွယ်နေရာများနှင့် နာရေးကြော်ငြာများအပေါ် အခြေခံသည့် BBC ၏ ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာမှုသည် စုစုပေါင်းအရေအတွက်၏ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ရှိနိုင်ကြောင်း စစ်ဘက်ကျွမ်းကျင်သူများက ခန့်မှန်းကြသည်။ ၎င်းခန့်မှန်းချက်အရ ရုရှားစစ်သားများ သေဆုံးမှု မှာ ၂၄၃,၀၀၀ နှင့် ၃၅၂,၀၀၀ ကြားတွင် ရှိနေနိုင်ပါသည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုနှင့် တိုက်ပွဲပြင်းထန်မှု
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် နာရေးကြော်ငြာအရေအတွက်မှာ ယခင်လများထက် အနည်းငယ်လျော့နည်းခဲ့သော်လည်း၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထရန့်နှင့် ရုရှားသမ္မတ ပူတင်တို့ စစ်ပွဲရပ်စဲရေးအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးခဲ့ပြီးနောက် အရေအတွက် ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လတွင် သမ္မတနှစ်ဦး အလက်စကာပြည်နယ်၌ တွေ့ဆုံခြင်းသည် ပူတင်အတွက် သံတမန်ရေးရာ အောင်ပွဲတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ၏ အပယ်ခံဘဝမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည့် လက္ခဏာအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။
သို့သော် အောက်တိုဘာလတွင် ဒုတိယအကြိမ် ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြယ်သွားပြီးနောက် နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန်က အချက် ၂၈ ချက်ပါဝင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးအဆိုပြုချက်ကို တင်သွင်းခဲ့သည့်ကာလ၌ တစ်ရက်လျှင် ပျမ်းမျှ နာရေးကြော်ငြာ ၃၂၂ ခုအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ပျမ်းမျှနှုန်းထက် နှစ်ဆပိုများသည်။
ရုရှား၏ အကျအဆုံးများလာခြင်းကို အကြောင်းရင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ပြောရန်ခက်ခဲ သော်လည်း၊ ကရင်မလင်နန်းတော်က နယ်မြေသိမ်းပိုက်နိုင်မှုကို အမေရိကန်နှင့် ဆွေးနွေး ရာတွင် အသာစီးရမည့် နည်းလမ်းအဖြစ် ရှုမြင်နေပုံရသည်။ ပူတင်၏ လက်ထောက် ယူရီ အူရှာကော့ဗ် က “ မကြာသေးမီက အောင်မြင်မှုများ” သည် အပြုသဘောဆောင်သော သက်ရောက်မှုရှိကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။
မူရတ် မူကာရှော့ဗ် (Murat Mukashev) ၏ ဇာတ်လမ်း
အမြန်ငြိမ်းချမ်းရေးရမည်ဟု မျှော်လင့်ကာ လောင်းကြေးထပ်ခဲ့ပြီး အသက်ဆုံးရှုံး ခဲ့ရသူများ ထဲတွင် မူရတ် မူကာရှော့ဗ် လည်း ပါဝင်သည်။ မူကာရှော့ဗ်သည် ပူတင်၏မူဝါဒများကို မည်သည့်အခါကမျှ မထောက်ခံခဲ့သော တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် ယခင်က ရဲတပ်ဖွဲ့၏ အကြမ်းဖက်မှု ဆန့်ကျင်ရေး၊ LGBT အခွင့်အရေးနှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ထောင်ထဲ၌ သေဆုံးသွားသော အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် အလက်ဆီ နာဗာညီ လွတ်မြောက်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်ကတည်းက ယူကရိန်းကျူးကျော်စစ်ကို လူမှုကွန်ရက်တွင် ဝေဖန်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် မူးယစ်ဆေးဝါး အကြီးအကျယ်ရောင်းဝယ်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ ရသည်။ ၎င်း၏ မိသားစုနှင့် သူငယ်ချင်းများကမူ ၎င်းမှာ စစ်ထဲဝင်ရန် ဖိအားပေးသည့် ပရိယာယ်တစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။ ရုရှားဥပဒေအရ စစ်ထဲဝင်ပါက ရာဇဝတ်မှုမှ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ရနိုင်သည့် အခွင့်အရေးရှိသည်။
မူကာရှော့ဗ်သည် ကနဦးတွင် ငြင်းဆန်ခဲ့သော်လည်း ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာလတွင် စိတ်ပြောင်းခဲ့သည်။ ထရန့်၏ စစ်ပွဲအမြန်ရပ်စဲမည့် ကတိစကားများကို ယုံကြည်ကာ ငြိမ်းချမ်းရေးမရခင် စစ်ထဲဝင်ပြီး ထောင်မှလွတ်မြောက်ရန် သူက ဆုံးဖြတ် ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၁ ရက်တွင် မူကာရှော့ဗ်သည် ယူကရိန်းအရှေ့မြောက်ပိုင်း ခါကိဗ်ဒေသ၌ တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တိုက်ပွဲဝင်ရင်း သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
“ စေတနာ့ဝန်ထမ်း” အသစ်များနှင့် အကျအဆုံး
၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ရှေ့တန်း၌ သေဆုံးခဲ့သည့် ရုရှားအများစုမှာ စစ်ပွဲစတင်ချိန်က စစ်တပ်နှင့် ပတ်သက်မှုမရှိသူများ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ အဗ်ဒီဗ်ကာ (Avdiivka) တိုက်ပွဲနောက်ပိုင်းတွင် စာချုပ်ချုပ်၍ ဝင်ရောက်လာသော “ စေတနာ့ဝန်ထမ်း” များ၏ အသေအပျောက်နှုန်း သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည်။
ယခုအခါ ရုရှား၏ စစ်သားအသစ်စုဆောင်းမှုတွင် အဆိုပါ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများမှာ အဓိကဖြစ်လာပြီး၊ လွန်ခဲ့သောတစ်နှစ်က အသေအပျောက်၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ၃ ဦးလျှင် ၁ ဦးနှုန်းအထိ ရှိလာခဲ့သည်။
ရုရှားအစိုးရသည် နိုင်ငံရေးအရ အန္တရာယ်ရှိသော “ အလုံးအရင်းဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် ဆင့်ခေါ်ခြင်း” ကို ရှောင်လွှဲရန်အတွက် စစ်ထဲဝင်ပါက ငွေကြေးအမြောက်အမြား ပေးမည်ဟု ကြော်ငြာကာ လူသစ်စုဆောင်းနေသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ လူပေါင်း ၃၃၆,၀၀၀ ကျော် စစ်ထဲဝင်ခဲ့ပြီး တစ်လလျှင် ၃၀,၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။
နေတိုး (NATO) အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် မာ့ခ် ရုတေး (Mark Rutte) ကမူ ရုရှား စစ်သား ၂၅,၀၀၀ ခန့်သည် လစဉ် သေဆုံးနေကြောင်း ပြောကြားထားသည်။ အကယ်၍ နှစ်ဖက်စလုံး၏ ကိန်းဂဏန်းများ မှန်ကန်ပါက ရုရှားသည် သေဆုံးသူထက် လူသစ်စုဆောင်းနိုင်မှုက ပိုများနေဆဲဖြစ်သည်။
နေတိုး၏ ခန့်မှန်းချက်အရ စစ်ပွဲအတွင်း ရုရှားဘက်မှ သေဆုံးနှင့် ဒဏ်ရာရသူ စုစုပေါင်းမှာ ၁.၁ သန်းရှိပြီး သေဆုံးသူမှာ ၂၅၀,၀၀၀ ခန့်ရှိနိုင်ကြောင်း သိရသည်။
ယူကရိန်းဘက်တွင်လည်း အကျအဆုံးများပြားသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလက သမ္မတ ဇလန်းစကီးက သေဆုံးသူ ၄၆,၀၀၀ နှင့် ဒဏ်ရာရသူ ၃၈၀,၀၀၀ ရှိကြောင်း ပြောကြား ခဲ့သော်လည်း၊ အခြားအချက်အလက်များအရ ယူကရိန်းဘက်မှ သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ ယခုအခါ ၁၄၀,၀၀၀ ခန့်အထိ ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းရပါသည်။
