CNN- ၂၀၂၆ခုနှစ်၊မတ်လ၂ရက်
နှစ်လမပြည့်မီသော အချိန်အတွင်း အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်သည် ပေကျင်း၏ အရင်းနှီးဆုံး မဟာမိတ်နှစ်နိုင်ငံကို အရေးယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ယင်းဖြစ်စဉ်တွင် တရုတ်၏ ရေနံထောက်ပံ့မှုကိုပါ ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသည်။ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ နီကိုးလပ်စ် မာဒူရိုကို ဇန်နဝါရီလတွင် အမေရိကန်က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ယခုအခါ အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီခါမေနီ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်သည်။ တောင်အမေရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ တရုတ်၏ မဟာဗျူဟာမြောက် မဟာမိတ်များကို ဆုံးရှုံးစေရုံသာမက၊ အဆိုပါ စစ်ရေးအရေးယူမှု နှစ်ခုစလုံးသည် ပေကျင်းအတွက် ပိုမိုအရေးပါသော “ရေနံ” ကို တိုက်ရိုက်ထိမှန်စေခဲ့သည်။
နိုင်ငံနှစ်ခုစလုံးသည် ၎င်းတို့၏ ရေနံစိမ်းအများစုကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့နေခြင်းဖြစ်သည်—ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် ဗင်နီဇွဲလား၏ ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှု ထက်ဝက်ကျော်နှင့် အီရန်၏ တင်ပို့သော ရေနံစိမ်းအားလုံးနီးပါးမှာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိသွားဖွယ်ရှိကြောင်း ဒေတာခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု လုပ်ငန်းစု Kpler အရ သိရသည်။
ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်မူဝါဒစင်တာ (Center on Global Energy Policy) ၏ အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံထားသော CNN ၏ တွက်ချက်မှုများအရ အဆိုပါ ထောက်ပံ့မှုများသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရေနံတင်သွင်းမှု စုစုပေါင်း၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိနေသည်။
Tortoise Capital မှ Portfolio Manager ဖြစ်သူ ရော့ဘ်သန်မဲလ်(Rob Thummel) က တရုတ်နိုင်ငံသည် ရေနံထုတ်လုပ်မှုထက် စားသုံးမှုက ပိုမိုများပြားသောကြောင့် အီရန်ပဋိပက္ခတွင် အဓိက အရှုံးပေါ်နိုင်သည့် နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
“စျေးနှုန်းမြင့်တက်လာတာက စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ပေမယ့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့မှုက ပိုပြီးတော့တောင် အရေးကြီးပါသေးတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ တရုတ်နိုင်ငံက သူ့ရဲ့ စီးပွားရေး လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် တင်သွင်းလာတဲ့ ရေနံစိမ်းအပေါ် မှီခိုနေရလို့ပါပဲ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိက အီရန်အပေါ် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှု ကို “လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိ” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး “အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ဗြောင်ကျကျ သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် အစိုးရအပြောင်းအလဲဖြစ်အောင် သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ခြင်း” ကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ သို့သော် ပေကျင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရိုက်ခတ်မှုများ နှင့် ပတ်သက်၍ ယခုအချိန်အထိ မှတ်ချက်ပေးခြင်း မရှိသေးပေ။
ရေနံထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်ခြင်းအပြင်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် ကူဝိတ်အပါအဝင် နိုင်ငံများမှ ရေနံစိမ်းတင်ပို့ရာ အဓိကလမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် ‘ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား’ (Strait of Hormuz) သာ ပိတ်သွားလျှင် သို့မဟုတ် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်လျှင် တရုတ်နှင့် အခြားအာရှ စီးပွားရေးနိုင်ငံများသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများနှင့်လည်း ရင်ဆိုင်ရနိုင် သည်။
အီရန်၏ တစ်ပိုင်းတစ်စ တရားဝင်သတင်းဌာနဖြစ်သော Mehr News Agency ၏ ဖော်ပြချက် အရ “ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် အတွက်” တနင်္ဂနွေနေ့က တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသော ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ပျက်စီးသွားပြီးနောက် နစ်မြုပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
အီရန်သည် ရေလက်ကြား၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး အမေရိကန်နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားစဉ်အတွင်း အဆိုပါ ရေလမ်းကြောင်းကို ပိတ်ပစ်မည်ဟု ယခင်က ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ဖူးသည်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ပစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြီးမားသော အနှောင့်အယှက်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အကျပ်အတည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေလိမ့်မည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက သတိပေးထားသည်။
