ဘီဘီစီ။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၂ ရက်
ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာကီရာစတာမာ(SirKeir Starmer) သည် ပြင်သစ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လိုက်ပြီးနောက် ကနေဒါကလည်း နောက်မှလိုက်ပါလာခဲ့ပြီး ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံအဖြစ် စက်တင်ဘာတွင် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံတွင် အသိအမှတ်ပြုရန် အစီအစဉ် ရှိနေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်း တစ်ခုမှာ လွန်ခဲ့သော ၂၅ နှစ်က သွေးထွက်သံယိုမှုဖြင့် ပျက်စီးပြိုကွဲသွားသော အော်စလိုရှိငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်တွင် ပါလက်စတိုင်းနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံအဖြစ် နှစ်နိုင်ငံယှဥ်တွဲ နေထိုင်ရေးဖြေရှင်းချက်ကို အနှစ်သာရမရှိသည့် ကြွေးကြော်သံအဖြစ်မှ စစ်မှန်သောတကယ့် သံတမန်အစီအစဉ်အဖြစ် တစ်ဖန်ပြောင်းလဲ ရန်ဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်ကမ်း (West Bank) တစ်ဝိုက်တွင် တနေ့မောင်းနှင်ရသည့်ခရီးတွင် ပါလက်စတိုင်းတို့ လိုလားသော ကျောက်ဆောင်တောင်ကုန်းများနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းများအတွင်းသို့ အစ္စရေးမှ ဖန်တီးထားသည့် မြေပြင်အနေအထားကို အလေးပြုပြသထားသည့် သတိပေးချက် ဖြစ်သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲတွင် အစ္စရေးက နယ်မြေသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရက်ပိုင်း အတွင်း စတင်ခဲ့သော ကြီးမားသော အမျိုးသားစီမံကိန်းကြီး၏ အောင်မြင်မှုတွင် ယခုအခါ အစ္စရေး ၇၀၀,၀၀၀ (ခုနှစ်သိန်း) ကျော်နေထိုင်သည့် ဂျူးအခြေချနေထိုင်မှုများအဖြစ် တွေ့မြင် နိုင်သည်။
၎င်းတို့ကို ရယူရန် နှစ် ၆၀ နီးပါး ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့်ချီ၍ သုံးစွဲခဲ့ရသည့် ပရောဂျက် တစ်ခုဖြစ်ပြီး မိတ်ဆွေများနှင့် ရန်သူများထံမှ ပြစ်တင်ရှုံ့ချမှုများ ရှိနေခဲ့သည်။ အစ္စရေးအစိုးရသည် ၎င်း၏နိုင်ငံသားများကို သိမ်းယူထားသော နယ်မြေတွင် အခြေချနေထိုင်ရန်ချပေးမှုသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပြီးခဲ့သောနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးက နယ်မြေတခုလုံးကို သိမ်းပိုက်ထားမှုသည် တရား၀င်ခြင်းမရှိဟု အကြံပြုချက်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဘင်ဂျမင်နေတင်ရာဟုရဲ့ အစိုးရဟာ နောက်ထပ် အခြေချနေထိုင်မှုများကို တိုးချဲ့လုပ်ဆောင်ရန် ပြင်းပြနေခဲ့ပါသည်။
မေလကုန်တွင်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အစ္စရေးကတ်ဇ် (Israel Katz) နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဘီဇေးလ်စမိုထရစ်ချ် (Bezalel Smotrich) တို့သည် အနောက်ဖက်ကမ်း (West Bank) တွင် အခြေချနေထိုင်မှုအသစ် ၂၂ ခုကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း အကြီးမားဆုံး တိုးချဲ့မှုသည် အစ္စရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေမည့် ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံထူထောင်ရေးကို တားဆီးသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် လှုပ်ရှားမှု တစ်ရပ်ကို လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ကတ်ဇ်က ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဒါဟာ ဇီယွန်ဝါဒီတွေရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ အမျိုးသားရေး တုံ့ပြန်မှုဖြစ်ပြီး တိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ်အတွက် ပြတ်သားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုပါ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ကတ်ဇ်၏နောက်တွင်ရှိသူမှာ အစွန်းရောက်အမျိုးသားရေးဝါဒီခေါင်းဆောင် ဘီဇေးလ်စမိုထရစ်ချ်သည် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် အခြေချနေထိုင်ပြီး ထိုမြေအား ဘုရားသခင်က ဂျူးတို့အား ပေးအပ်သည်ဟု သူက ယုံကြည်သည်။ သူသည် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဖြစ်သော်လည်း စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်းဆိုင်ရာ သြဇာအာဏာကြီးမားသော အနောက်ဘက်ကမ်း၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးလည်းဖြစ်သည်။
ဘီဇေးလ်စမိုထရစ်ချ်သည် အခြေချနေထိုင်မှု တိုးချဲ့ခြင်းကို “ မျိုးဆက်တစ်ခုအတွင်း ဆုံးဖြတ်ခြင်း” ဟုခေါ်ပြီး “ နောက်ထပ်ခြေလှမ်းက အချုပ်အခြာအာဏာတည်ထောင်မှု” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
ဘီဇေးလ်စမိုထရစ်ချ်နှင့် သူ၏မဟာမိတ်များက “ အချုပ်အခြာအာဏာ” ဟု ဆိုသောအခါ ၎င်းအဓိပ္ပါယ်သည် နယ်မြေသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ဆိုလိုကြောင်း အစ္စရေးနှင့် နယ်မြေရှိ ပါလက်စတိုင်းရှိ လူတိုင်း သိကြသည်။
ဘီဇေးလ်စမိုထရစ်ချ် သည် ဂျူးများအတွက် မြေအားလုံးကို လိုလားပြီး ပါလက်စတိုင်း များကို ဖယ်ရှားရေး နည်းလမ်းများ ရှာဖွေရန် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
‘ကျွန်တော်တို့အရမ်းကြောက်တယ်’
အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ တောင်ကုန်းတခုပြီးတခု ပေါ်ရှိ တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် ဂျူးအခြေချ နေထိုင်သူစစ်သွေးကြွလူငယ်များသည် ဖွံ့ဖြိုးနေသော ပန်းခြံများနှင့် စာသင်ကျောင်းများ ရှိသော ကောင်းစွာ တည်ထောင်ထားသော မြို့ငယ်များတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အဆင့် အမျိုးမျိုးတွင် အခြေချနေထိုင်ကြပြီး ရှေ့တန်းတွင် လူနေထိုင်သည့် ကာရာဗင်ကား အနည်းငယ်ချထားသည်။ ထိုလူငယ်များသည် ဘာသာရေး ရောယှက်မှုရှိပြီး အစွန်းရောက် ဂျူးအမျိုးသားရေးဝါဒီများဖြစ်သည်။ ပါလက်စတိုင်းအိမ်နီးချင်းများထံ မကြာခဏ လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်လာရောက်ကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံ သေစေလောက်သည့် ရန်စမှုများ ပြုလုပ်တိုက်ခိုက်ကြသည်။
ကုလသမဂ္ဂနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လှုပ်ရှားသူများမှ ကောက်ယူထားသော ကိန်းဂဏန်းများအရ ဂျူးအကြမ်းဖက် အခြေချနေထိုင်သူများသည် ၎င်းတို့၏ ပါလက်စတိုင်း အိမ်နီးချင်းများကို အောက်တိုဘာ ၇ ရက် တိုက်ခိုက်မှုနောက်ပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပိုမို တိုးလာကြောင်း ပြသနေသည်။
လူပေါင်း ၁၅၀၀ ဝန်းကျင်ရှိတဲ့ ခရစ်ယာန်ရွာတစ်ခုလုံးဖြစ်တဲ့ တေဘက် (Taybeh) ကို ဘယ်လို ထိခိုက်သွားလဲဆိုတာကို ကျွန်တော်သွားကြည့်ခဲ့ပါတယ်။
ဆိတ်ငြိမ်သောနေရာသည် နေထိုင်သူများထက် အိမ်ခြေများစွာ ပိုများနေပုံရသည်။ ဆယ်စုနှစ် ခြောက်ခုနီးပါး အစ္စရေး သိမ်းပိုက်မှုအောက်တွင် ခက်ခက်ခဲခဲနေထိုင်ခဲ့ အပြီးတွင် တေဘက်လူမျိုးများသည် ဖိအားပေး ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်ရန် အတင်းအကြပ် ခိုင်းစေခဲ့ရပြီး ယခုနေရာရွာသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။
ထိုရွာသို့ ကျွန်ုပ်တို့ မရောက်မီ နှစ်ညအလိုတွင် အခြေချနေထိုင်သူများသည် လူအများစု အိပ်နေချိန်တွင် ရွာထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
သူတို့သည် ကာမဲလ် တေယာ၏ကားကို မီးရှို့ပြီး သူ၏အိမ်အသစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်းမအောင်မြင်ခဲ့ပါ။ ထိုအိမ်သည် သံလွင်ပင်များစိုက်ပျိုးထားသော ဧကများကို အပေါ်စီးမှ မြင်ရသော သာယာသောမြင်ကွင်းရှိသောနေရာဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ဂရပ်ဖစ်တီဖြင့် နံရံများကို အနီရောင်ဆေးဖျန်းခဲ့ကြသည်။
ကာမဲလ်သည် သူ့မိသားစုကို ရွာအနားသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းမှာ ပညာရှိရှိ ပြန်လည်အကဲဖြတ်သည့် လူလတ်ပိုင်းအရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လုံခြုံရေး ကင်မရာများ ကွန်ရက်တစ်ခုကို တပ်ဆင်နေခဲ့သည်။
“ ကျွန်တော်တို့ အရမ်းကြောက်ခဲ့ပါတယ်” ဟု ကာမဲလ်က ပြောသည်။ “ ကျွန်တော့်မှာ ကလေးနဲ့ အမေအိုတစ်ယောက်ရှိတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အသက်အန္တရာယ်ကို ခြိမ်းခြောက်ပြီး တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားတရာကြောက်စရာကောင်းတယ်။”
ပါလက်စတိုင်းကို အသိအမှတ်ပြုဖို့ ဗြိတိန်ရဲ့ အစီအစဉ်က သူ့ဘဝကို ပိုလွယ်ကူစေမှာလားလို့ မေးခဲ့တယ်။
“ကျနော်မထင်ပါဘူး။ ဗြိတိန်လို စူပါပါဝါနိုင်ငံတစ်ခုက ကျွန်တော်တို့ကို ပံ့ပိုးပေးမယ့် ကြီးမားတဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ခုပါ၊ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာတော့ အများကြီး မပြောင်းလဲပါဘူး။ အစ္စရေးဟာ နိုင်ငံတကာ ဆုံးဖြတ်ချက် ဒါမှမဟုတ် ဥပဒေတွေကို မလိုက်နာပါဘူး။
“ တကမ္ဘာလုံးနဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေက ပြောတာကို သူတို့က နားမထောင်ဘူး”
‘ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မူလဇာတိက ဒီနေရာမှာပါ။ ကျွန်တော်တို့ မပြောင်းရွေ့နိုင်ဘူး” ဟုသူကဆိုသည်။
နောက်တစ်နေ့ညတွင် ဂျူးအခြေချနေထိုင်သူများသည် အိမ်နီးချင်း ပါလက်စတိုင်း အသိုင်းအဝိုင်းများကို ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ ကားများကို မီးရှို့ကာ ဂရပ်ဖီတီများ ဖြန်းပက် ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။ ထိုလုပ်ဆောင်မှုသည် ဖျက်ဆီးမှု သက်သက်ထက် ပိုပါသည်။
အခြေချနေထိုင်သူများသည် ပါလက်စတိုင်းများကို နှင်ထုတ်လိုကြပြီး အချို့နေရာများတွင် သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများတွင် အောင်မြင်ပြီး ဝေးလံခေါင်သီသော ကျေးရွာများရှိ ပါလက်စတိုင်းများကို ၎င်းတို့၏ လယ်ယာများမှ နှင်ထုတ်ကာ ၎င်းတို့၏ တိရစ္ဆာန်များကို ခိုးယူကြသည်။
ဂရိသြသိုဒေါက်စ်ဘုန်းကြီး အသက် ၇၄ နှစ်အရွယ် ဒေးဗစ်ခေါင်ရီ (David Khoury) ကို တေဘက် (Taybeh) တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ “သူ့ဘုရားကျောင်းကို အခြေချနေထိုင်သူတွေက ခြိမ်းခြောက်ပြီး တခြားနေထိုင်သူတွေကို မကြာခဏ ချိမ်းခြောက်ခဲ့တယ်” ဟု ပြောဆိုခဲ့ပြီး ထိုသူတွေက လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားကြသည်ဟု ဆိုသည်။
“ ဟုတ်တယ်၊ သူတို့မှာ သေနတ်တွေရှိတယ်၊ ငါတို့က ငြင်းခုန်ရင် သူတို့က သေနတ်ကို သုံးမယ်။ သူတို့က ငါတို့ကို ထုတ်ပစ်ချင်တယ်၊ သူတို့က ငါတို့ကို ထွက်သွားစေချင်တယ်” ဟု ဆိုသည်။
ဘုန်းကြီးအိုကြီးသည် အံတုနေထိုင်ခဲ့သည်။
“ ယေရှုခရစ်တော်ရှိစဥ် နှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ကတည်းက ငါတို့ကဒီမှာနေထိုင်ခဲ့ကြတာ။ ငါတို့ရဲ့ မျိုးရိုးဇစ်မြစ်က ဒီမှာရှိတယ်။ ငါတို့မရွေ့ပြောင်းနိုင်ဘူး။ ငါတို့ဒီမှာသေမယ်ဆိုရင်တောင် ငါတို့ဒီကနေမရွေ့ဘူး… ပါလက်စတိုင်းဟာ ငါတို့ရဲ့အသွေးထဲမှာရှိတယ်၊ ငါတို့ရဲ့သွေးမရှိတဲ့နေရာမှာ ငါတို့ဘယ်လိုနေနိုင်မလဲ။”
‘ပြည်နယ်နှစ်ခုကို သင်က တကယ်ရှာနေတယ်ဆိုရင် နှစ်ခုလုံးကို အသိအမှတ်ပြုလိုက်ပါ’
အနောက်ဘက်ကမ်း၏ ပါလက်စတိုင်းမြို့တော် ရာမာလာသို့ မိုင်ပေါင်းများစွာ မဝေးသော်လည်း လူကိုယ်တိုင် မရောက်နိုင်ခဲ့ပါ။ အစ္စရေး၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များသည် ဂျေရုဆလင်သို့ သွားရန်နှေးကွေးစေပြီး မောင်းနှင်ရန် ခက်ခဲစေသောကြောင့် Zoom မှတစ်ဆင့် ဟူဆမ် ဇွမ်လော့ (Husam Zomlot) ကို ကျွန်ုပ်ဆက်သွယ်စကားပြောခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ပါလက်စတိုင်း ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး လန်ဒန်ရှိ ပါလက်စတိုင်းတို့၏ သံအမတ်ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် နွေရာသီတွင် အိမ်သို့ပြန်လာပြီး ပါလက်စတိုင်းကို အသိအမှတ်ပြုရန် ဗြိတိန်၏ အစီအစဉ်ကြောင့် ဝမ်းသာခဲ့သည်။
“ ယူကေနဲ့ အတူ ကျန်နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအ၀ိုင်းက ပြည်နယ်နှစ်ခု ဖြေရှင်းချက်အတွက် တကယ့်ကို အလေးအနက်ထားတယ်ဆိုတဲ့ လက္ခဏာပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုလောက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရတဲ့ ပါးစပ်ကပဲပြောနေတဲ့ အလုပ် မရှိတော့ဘူး။ တကယ်တော့ ပြည်နယ်နှစ်ခု ဖြစ်တည်မှုကို တကယ်မြင်ချင်တယ်ဆိုရင် ပြည်နယ်နှစ်ခုကို အခုအသိအမှတ်ပြုလိုက်ပါ။”
“ပါလက်စတိုင်းပြည်သူတွေရဲ့ တရားဝင်အခွင့်အရေးတွေကို ဖြည့်ဆည်းပေးဖို့နဲ့ ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့နဲ့ နိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ဖို့ ခြေလှမ်းစတင်ဖို့ စတင်တဲ့ သေနတ်တစ်လက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုမှုကို ကျွန်တော်တို့ မြင်ပါတယ်။”
ဇွမ်လော့ (Zomlot) သည် ဝမ်းသာရွှင်မြူးခဲ့သည်။ ဒါဟာ ပထမခြေလှမ်းဖြစ်ပြီး ဗြိတိန်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က တကယ့်ကို ခြားနားမှုတစ်ခု ဖြစ်စေမယ်လို့ သူက ပြောလိုက်သည်။
သမိုင်းသည် ဤပဋိပက္ခ၏ အားကောင်းမောင်းသန်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗြိတိန်သည် ၁၉၁၇ခုနှစ် နှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် အကြားတွင် ပါလက်စတိုင်းတို့ အပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော အမှားများအတွက် နောက်ဆုံးတွင် အပြစ်ဖြေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောသည်။
သူက နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာသာဘဲလ်ဖော် (Arthur Balfour) က လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး ဗြိတိန်ဂျူးအသိုက်အဝန်းခေါင်းဆောင် လော့ရော့ချိုင်း (Lord Rothschild) ထံ လိပ်မူထားသည့် ၁၉၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့ ရက်စွဲပါ လက်နှိပ်စက်စာတိုဖြင့် ကတိပြုထားသည့် ကတိများကို ရည်ညွှန်းခဲ့ပါသည်။ စာထဲတွင် “ ဂျူးဇီယွန်ဝါဒီတွေရဲ့ ဆန္ဒတွေကို ကိုယ်ချင်းစာတဲ့ ကြေညာချက်” ဟု ဆိုသည်။
ဗြိတိန်သည် ပါလက်စတိုင်းတွင် ဂျူးလူမျိုးများအတွက် အမျိုးသားရေးနေရာတစ်ခုအဖြစ် အခြေချနေထိုင်ရန် ထူထောင်ခြင်းကို လိုလားအားပေးခဲ့သည်။
ပါလက်စတိုင်းရှိ ဂျူးမဟုတ်သောအသိုက်အဝန်းများ၏ အရပ်ဘက်နှင့် ဘာသာရေး ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို ထိခိုက်စေမည့် မည်သည့်အရာမှ လုပ်ဆောင်မည် မဟုတ်ကြောင်း လည်း ကတိပြုခဲ့သည်။
သူသည် လူများစုဖြစ်သော ပါလက်စတိုင်းအာရပ်များကို ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းတို့ကို အမည်ဖော်မပြောသော်လည်း၊ ၁၀၈ နှစ်အကြာတွင် ဇွမ်လော့က နာကျည်းနေဆဲဖြစ်သည်။
ယခုသီတင်းပတ်တွင် နယူးယောက်မြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂတွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေးဗစ် လမ်မီ (David Lammy) က ဗြိတိန်သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အစ္စရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ် များ ချမှတ်နိုင်ရန် ကူညီပေးခဲ့သည့်အတွက် ဂုဏ်ယူမိကြောင်း ပြောကြား ခဲ့သည်။ သို့သော် Balfour ကြေငြာစာတမ်းပါ ပါလက်စတိုင်းတို့ အားပေးခဲ့သည့်ကတိကို ချိုးဖောက်ခဲ့ခြင်း ကြောင့် သမိုင်းဝင် မတရားမှုများ ဆက်လက်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို ပြန်လည်ပြင်ဆင် ပေးရမည် ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေးပါလီမန် Knesset တွင် အမျိုးသားဘာသာရေးပါတီမှ အစွန်းရောက် အမျိုးသားရေး ဝါဒီအမတ် ဆမ်ချာ ရော့မန် (Simcha Rothman) သည်လည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ဗြိတိန်၏ နယ်ချဲ့သမားဘဝက အတိတ်အကြောင်းကို တွေးတောနေခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်တို့သည် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပြိုကွဲကာနီးအော်တိုမန်အင်ပါယာမှ အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို သိမ်းယူသောအခါတွင် နယ်နိမိတ်များကို ပြုပြင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့ရာတွင် ဗြိတိန်သည် နယ်ချဲ့အာဏာကိုယခုအခါ အသုံးမပြုနိုင် တော့ပါဟုသူကဆိုသည်။
ဘင်ဂျမင်နေတင်ရာဟု နှင့် ဘီဇေးလ်စမိုထရစ်ချ် တို့ကဲ့သို့ပင် ၎င်း၏ပါတီခေါင်းဆောင် ရော့မန် (Rothman) က ပါလက်စတိုင်းကို အသိအမှတ် ပြုရန် အစီအစဉ်သည် ဟားမတ်စ် အကြမ်းဖက်ဝါဒကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အစ္စရေးသည် ဂါဇာတွင် အပြည့်အဝ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် နှစ်နိုင်ငံအဖြေရှာရေး ပြန်လည် အသက်ဝင် လာစေခြင်းကို သဘောတူပါက အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရွှေ့ဆိုင်းပေးမည့်စတားမာ၏ ကမ်းလှမ်း ချက်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။
“ သူဟာ အစ္စရေးနိုင်ငံကို ပြစ်ဒဏ်ခတ်ပြီး ခြိမ်းခြောက်နေပြီး ဒါဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို ငြိမ်းချမ်းရေးယူဆောင်လာပေးတဲ့ နည်းလမ်းလို့ ယူဆနေပါတယ်။ သူက ကျွန်တော်တို့ကို အပြစ်ပေးမယ့် အနေအထားမှာ မရှိပါဘူး၊ ဒါဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆောင်ကျဉ်းပေးမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ သေချာပါတယ်။”
“ဒါဟာတရားမျှတမှု၊ သမိုင်း၊ ဘာသာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုကို ဆန့်ကျင်နေတာပါ။ သူက ယာရာဆင်ဟွာ (Yahya Sinwar) [မနှစ်က ဟားမတ်စ် ရဲ့အောက်တို ဘာ၇ရက် တိုက်ခိုက်မှုကို ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ ဟားမတ်စ်ခေါင်းဆောင် ဟားယာဆင်ဝါ (Yahya Sinwar)]ကို ကြီးမားတဲ့ ဆုလာဘ်တစ်ခု ပေးနေပါတယ်”။
“ သူ ဒီနေ့ ငရဲပြည် ဘယ်နေရာပဲရောက်ရောက်၊ ကီယာစတာမာ (Keir Starmer) ပြောတာကို သူမြင်ပြီး ‘မိတ်ဖက်ကောင်း’ လို့ ပြောမှာပါ။
တေဘက် (Taybeh) ကို ပြန်ရောက်တော့ မြို့တော်ဝန်ရုံးခန်းထဲမှာ မြို့တော်ဝန်နဲ့ ကော်ဖီသောက်နေတဲ့ ဒေသခံ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တစ်စုက UK ရဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှု အစီအစဉ်ကို ဘယ်လိုထင်လဲလို့ မေးခဲ့ပါတယ်။
၎င်းတို့အနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ပြည်တွင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးက “ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ဗြိတိန်၊ ဒါပေမယ့် အရမ်းနောက်ကျသွားပြီ။”
Jeremy Bowen ရေးသားထားသည့် ‘Thank you, but it’s too late’: Why some Palestinians aren’t convinced by Starmer’s promise ဆောင်းပါးကို ခေတ်မျက်လုံးမှ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်သည်။
