CNN – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၉ ရက်
အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား ယာယီရရှိထားသော သဘောတူညီချက်ကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ဆက်လက်ဖိအားဖြစ်စေလျက်ရှိစဉ်၊ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များ လက်ဘနွန်နိုင်ငံအတွင်းမှ လုံးဝ ဆုတ်ခွာပေးရေးသည် အမေရိကန်နှင့်ချုပ်ဆိုမည့် အပြီးသတ်သဘောတူညီချက်တွင် မဖြစ်မနေ ပါဝင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း အီရန်က ပြောကြားလိုက်သည်။
“ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ဖော်ဆောင်ပေးမယ့် အပြီးသတ်နဲ့ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခုဆီ ရောက်ရှိဖို့အတွက် ကျူးကျော်သူတွေအနေနဲ့ လက်ဘနွန်ရဲ့ သိမ်းပိုက်ခံ နယ်မြေအားလုံးကနေ ဆုတ်ခွာပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်” ဟု နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အက်စ်မေးလ် ဘာဂါရီ (Esmaeil Baghaei) က တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း အီရန်တရားဝင်သတင်းအေဂျင်စီ IRNA ၏ ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။
ထို့အပြင် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ၏ ပထမဆုံးအပိုဒ်ဖြစ်သော လက်ဘနွန်အပေါ် အစ္စရေး၏ စစ်ပွဲနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာစစ်ဆင်ရေးများကို အဆုံးသတ်ရန်ဆိုသည့် အချက်ကိုလည်း အပြည့်အဝအကောင်အထည်ဖော်ရန် အီရန်က အခိုင်အမာတောင်းဆိုထားကြောင်း ဘာဂါရီက ပြောကြားခဲ့သည်။
ယခုလအစောပိုင်းက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် အဆိုပါ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ၏ ပထမအပိုဒ် တွင် “လက်ဘနွန်နိုင်ငံ အပါအဝင် စစ်မျက်နှာအားလုံး၌ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးများကို ချက်ချင်းနှင့် အပြီးတိုင် ရပ်စဲရန်” တောင်းဆိုထားသည်။
၎င်းအပြင် “အပြီးသတ်သဘောတူညီချက်သည် လက်ဘနွန်အပါအဝင် စစ်မျက်နှာအားလုံး၌ စစ်ပွဲကို အပြီးတိုင်ရပ်စဲကြောင်း အတည်ပြုပေးလိမ့်မည်” ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း၊ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များ လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှ ဆုတ်ခွာပေးရန်ဟူ၍မူ အတိအလင်း ထည့်သွင်း တောင်းဆိုထားခြင်း မရှိပေ။
တနင်္ဂနွေနေ့တွင်ပင် အီရန်၏ ထိပ်တန်းဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေးမှူး မိုဟာမက် ဘာဂါ ဂါလီဘတ်ဖ် (Mohammad Bagher Ghalibaf) က “ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်က လက်ဘနွန်ကစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ဖို့၊ နေရပ်စွန့်ခွာတိမ်းရှောင်ရသူတွေ သူတို့အိမ်တွေကို ပြန်လာနိုင်ဖို့၊ ကျူးကျော် သိမ်းပိုက်မှုကို အဆုံးသတ်ဖို့နဲ့ ဇီယွန်ဝါဒီအစိုးရ (အစ္စရေး) တပ်ဖွဲ့တွေ လက်ဘနွန်ပိုင်နက် ကနေ ဆုတ်ခွာသွားစေဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
“ကျွန်တော်တို့ ဒီကိစ္စကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပါတယ်” ဟု ဂါလီဘတ်ဖ်က လက်ဘနွန်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်၊ နိုင်ငံ၏ သြဇာအရှိဆုံး ရှီအာအရာရှိလည်းဖြစ်သူ နာဘီ ဘာရီ (Nabih Berri) ကို ပြောကြားခဲ့သည်။
မြေပြင်အခြေအနေ – အစ္စရေးနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ လူမှုအသိုက်အဝန်းများအပေါ် အီရန် ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့က ဆက်လက်ခြိမ်းခြောက်နေမှုကို အကြောင်းပြ လျက် အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှ ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့များကို ရုပ်သိမ်းရန် စဉ်ဆက် မပြတ် ငြင်းဆန်ထားသည်။
သောကြာနေ့က အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်အစိုးရတို့သည် လက်ဘနွန်စစ်တပ် (LAF) အနေဖြင့် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ဇုန်များကို တဖြည်းဖြည်းချင်း လွှဲပြောင်းထိန်းချုပ်သွားမည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ယခုအချိန်အထိ လက်ဘနွန်စစ်တပ်သည် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကို လက်နက် ဖြုတ်သိမ်း ရန် သို့မဟုတ် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှ ၎င်းတို့၏ တိုက်ခိုက်ရေးသမားများကို ဆုတ်ခွာ သွား စေရန် ဖိအားပေးနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။
တနင်္ဂနွေနေ့က လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ပျက်စီးသွားသော အဆောက်အအုံတစ်ခုပေါ်တွင် အစ္စရေးအလံတစ်ခု လွှင့်ထူထားစဉ်။ (ဓာတ်ပုံ – Ohad Zwigenberg/AP)
