၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက် (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) က အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်မှာ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အနေနဲ့ အီရန်အပေါ် စစ်ရေးအရ အရေးယူဆောင်ရွက်ရာမှာ ကွန်ဂရက် လွှတ်တော်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ရယူဖို့ လိုအပ်တဲ့ War Powers Resolution (စစ်အာဏာဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်) ကို ပယ်ချခဲ့ကြပါတယ်။
အစ္စရေးနဲ့ အမေရိကန် ပူးပေါင်းပြီး အီရန်ကို စစ်ဆင်ရေးဆင်နွှဲနေတဲ့ “ Operation Epic Fury” ကြောင့် အခြေအနေတွေ တင်းမာနေချိန်မှာ ဒီမဲခွဲဆုံးဖြတ်မှု ထွက်ပေါ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မဲခွဲမှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ
မဲရလဒ်။ ထရန့်အစိုးရအီရန်ကိုစစ်ရေးအရတိုက်ခိုက်နေတာကို ကွန်ဂရက် လွှတ်တော်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ရယူဖို့ အထက်လွှတ်တော်ဆီးနိတ်မှာမဲခွဲတဲ့အခါ လိုအပ်တဲ့ War Powers Resolution (စစ်အာဏာဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်)ကို ထောက်ခံမဲ ၄၇ မဲ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၅၃ မဲဖြင့် အဆိုပြုသူများဖက်က ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ကန့်ကွက်သူများဖက်ကအနိုင်ရခဲ့တဲ့အတွက် စစ်တိုက် တာကိုအမေရိကန်အထက်လွှတ်တော်ရဲ့အများစုထောက်ခံမဲကိုရရှိခဲ့တာဖြစ်တယ်။
ပါတီအလိုက် ရပ်တည်ချက်ကိုလေ့လာကြည့်ရင် ရစ်ပတ်ဘလီကန် အမတ်အများစုက သမတစစ်တိုက်ဖို့ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုထောက်ခံခဲ့ပြီး ကန့်သတ်တာကို လက်မခံဘဲ ကန့်ကွက် ခဲ့ကြပါတယ်။ ရစ်ပတ်ဘလီကန် အမတ် Rand Paul (R-KY) တစ်ဦးတည်းကသာ ထောက်ခံခဲ့ပြီး၊ ဒီမိုကရက်တစ် အမတ် John Fetterman (D-PA) ကတော့ ကန့်ကွက် ခဲ့ပါတယ်။
ရည်ရွယ်ချက်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် စစ်အာဏာဆိုင်ရာ ဥပဒေအရ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း လွှတ်တော်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက် မရရှိပါက အမေရိကန် တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကို အီရန်နဲ့ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပဋိပက္ခတွေကနေ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
နှစ်ဖက် အငြင်းပွားမှုများ
ရစ်ပတ်ဘလီကန်များအမြင်အရ သမ္မတဟာ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် စစ်သေနာပတိချုပ် အာဏာကို ကျင့်သုံးနေတာဖြစ်ပြီး၊ အခုလို ကန့်သတ်တာမျိုးဟာ အီရန်ကို “ အားနည်းချက်” ပြသရာရောက်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီမိုကရက်များကတော့ အစိုးရမှာ ထွက်ပေါက်မရှိသောဗျူဟာ (No Exit Strategy) နဲ့ အမေရိကန်တွေကို စစ်ပွဲထဲ ဆွဲသွင်းနေတယ်လို့ စွပ်စွဲပြောဆိုကြပါတယ်။ စစ်ကြေညာနိုင်တဲ့ အာဏာဟာ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်မှာပဲ ရှိသင့်တယ်လို့ တုံ့ပြန်ခဲ့ကြပါတယ်။
အောက်လွှတ်တော် (House of Representatives) မှာလည်း ဒီလိုမျိုး တားဆီးပိတ်ပင်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မဲခွဲဖို့ ရှိနေပေမယ့်၊ အောက်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ မိုက်ဂျွန်ဆင်(Mike Johnson) ကတော့ အဲဒီမှာလည်း ရှုံးနိမ့်ဖို့ များတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
လက်ရှိ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ “ Operation Epic Fury” စစ်ဆင်ရေးရဲ့ နောက်ဆုံးအခြေအနေတွေကို အောက်ပါအတိုင်း အကျဉ်းချုပ် တင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။
စစ်ဆင်ရေး နောက်ဆုံးအခြေအနေ
အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေဟာ အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ အရေးပါတဲ့ စစ်ရေးပစ်မှတ်တွေကို ဦးတည်တိုက်ခိုက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစစ်ဆင်ရေးဟာ အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယား အစီအစဉ်နဲ့ ဒုံးကျည်လက်နက် အင်အားကို ချိုးနှိမ်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
တိုက်ခိုက်မှု နယ်ပယ်။ အမေရိကန် လေတပ်နဲ့ ရေတပ်ဟာ အီရန်နိုင်ငံရဲ့ တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်က ဒုံးကျည်ပစ်လွှတ်စင်တွေနဲ့ နျူကလီးယား သုတေသန စင်တာတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။
အီရန်၏ တုံ့ပြန်မှု။ အီရန်အစိုးရကလည်း ၎င်းတို့ရဲ့ တာဝေးပစ်ဒုံးကျည်များ (Long-range missiles) ကို အသုံးပြုပြီး အစ္စရေးနိုင်ငံနဲ့ ဒေသတွင်းက အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက် စခန်းတွေကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ထားပါတယ်။
ပိတ်ဆို့မှုများ။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်းမှာ ရေကြောင်းသွားလာမှုတွေ ကန့်သတ် ခံထားရပြီး၊ ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) တဝိုက်မှာ စစ်ရေးတင်းမာမှု အမြင့်ဆုံးကို ရောက်ရှိနေပါတယ်။
နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်ချက်များ
အစ္စရေး ဝန်ကြီးချုပ် နေတန်ယာဟုက ဒီစစ်ဆင်ရေးဟာ အစ္စရေးရဲ့ ရေရှည်လုံခြုံရေးအတွက် မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရတာဖြစ်ပြီး အီရန်ရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုကို အပြီးတိုင် ဖယ်ရှားမယ်လို့ ပြောကြားထားပါတယ်။
ရုရှားနှင့် တရုတ်။ ဒီနိုင်ငံတွေကတော့ အမေရိကန်ရဲ့ စစ်ရေးကျူးကျော်မှုကို ပြင်းပြင်း ထန်ထန် ကန့်ကွက်နေပြီး၊ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီမှာ အရေးပေါ် အစည်းအဝေး ခေါ်ယူဖို့ ကြိုးပမ်းနေပါတယ်။
အီရန် အတိုက်အခံများ။ အီရန် ပြည်တွင်းမှာလည်း စစ်ပွဲကြောင့် စီးပွားရေး ပိုမိုဆိုးရွားလာမှာကို စိုးရိမ်တဲ့ ဆန္ဒပြမှုအချို့ ရှိနေတယ်လို့ သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ရှေ့ဆက်ဖြစ်နိုင်ခြေများ
လက်ရှိမှာ အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်က သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ စစ်အာဏာကို မကန့်သတ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တဲ့အတွက် စစ်ဆင်ရေးဟာ ရှေ့ဆက်ပြီး ပိုမို ပြင်းထန်လာနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။ အကယ်၍ အီရန်ကသာ တန်ပြန်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်လာရင် ဒေသတွင်း စစ်ပွဲကြီးတစ်ခု အထိ ကူးစက်သွားနိုင်တဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေပါတယ်။
