တောင်တရုတ်ပင်လယ် မင်ဒါနာအိုတွင် မလေးခေါင်းဆောင်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ မားကို့စ်တို့က ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါအီဘရာဟင်က ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ ဖာဒီနန်မားကို့စ်ဂျူနီယာကို အာဆီယံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက်နေသော အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရာတွင် ချဉ်းကပ်မှု အသစ်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့် သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာလတွင် အာဏာရလာခဲ့သည့် အန်ဝါသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက တက်ကြွ လှုပ်ရှားသူများကို အသေအပျောက်များအောင် နှိမ်နင်းခဲ့သည့် မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ပိုမိုပြင်းထန်သော ရပ် တည်ချက်ကို ထောက်ခံ အားပေးခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအသင်းတို့သည် ပဋိပက္ခကို ချက်ခြင်းအဆုံးသတ်ရန် အာဆီယံ အထူးသံတမန်တစ်ဦးကို စေလွှတ်၍ နိုင်ငံတွင်းရှို နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်အပါအဝင် ဘုံသဘောတူညီသည့် တောင်းဆိုသည့် အချက်ငါးချက် သဘောတူညီမှုကို လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ များစွာဝေဖန်ခံရသော ဤအစီအစဉ်သည် တိုးတက်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သည်။
“ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ မားကို့စ်က သူ့ရဲ့ ဉာဏ်ပညာအရ ဘုံသဘောတူညီမှု (၅) ချက် လိုအပ်ကြောင်း ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်” ဟု အလည်အပတ်ရောက်ရှိနေသော မလေးရှားခေါင်းဆောင်က မားကို့စ်နှင့် နှစ်ဦးချင်း တွေ့ဆုံအပြီး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဒါပေမဲ့ ကျနော် အကြံပြုချင်တာက ဒီလို အတွေ့အကြုံများတဲ့ ဉာဏ်ပညာနဲ့ ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ ချဉ်းကပ်မှုအသစ်တွေကို စူးစမ်းရှာဖွေပြီး မြန်မာစစ်ကောင်စီဟာ အာဆီယံအသင်းဝင်များနဲ့ ဘယ်လို ပူးပေါင်း ဆောင် ရွက်ပြီး ထွက်ပေါ်နေတဲ့ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းကြမလဲ၊ ဒီကိစ္စဟာ ပြည်တွင်းကိစ္စ သက်သက်အဖြစ်သာ စဉ်းစားနေလို့ မဖြစ်တော့လို့ဘဲ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် ဒီပြဿနာဟာ ဒေသတခုလုံးရဲ့ တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ လူမှုဖူလှုံရေးတွေကိုပါ သက်ရောက် နေတာကြောင့် ဖြစ်တယ်” ဟု အန်ဝါက ဆက်ပြောသည်။
မြန်မာပြည် အကျပ်အတည်းသည် (၁၀) နိုင်ငံ အစုအဖွဲ့အတွင်း ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီ၏ အခြားနိုင်ငံ ပြည်တွင်းရေးတွင် ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရေးမူကို လိုက်နာသည့် အာဆီယံ၏ စွမ်းရည်နှင့် ပတ်သက်၍ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် မလေးရှားနိုင်ငံသည် မြန်မာဒုက္ခသည် ၂၀၀,၀၀၀ ကျော် ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်ခဲ့ကြောင်း အန်ဝါက ပြောကြားခဲ့သည်။ အန်ဝါသည် ပြီးခဲ့သည့်လက ထိုင်းနိုင်ငံသို့ သွားရောက်လည်ပတ်စဉ် မြန်မာ နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သည့် တူညီသော သဝဏ်လွှာကို သယ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ပရာယွတ်ချန်အိုချာနှင့်လည်း တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
ကာလကြာရှည်လာပြီဖြစ်သော မြန်မာအကျပ်အတည်းသည် တောင်တရုတ်ပင်လယ် ပိုင်နက်အငြင်းပွားမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦး ဆွေးနွေးခဲ့သည့် ဒေသတွင်း ပြဿနာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဘရူနိုင်း၊ မလေးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ဗီ ယက်နမ်တို့က ၎င်းတို့၏ ပိုင်နက်အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေများအပါအဝင် ဗျူဟာမြောက် ပင်လယ်ကို တရုတ်က ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပိုင်ဆိုင်ခွင့် တောင်းဆိုထားသည်။
“ပြဿနာရဲ့ ရှုပ်ထွေးမှုနဲ့ ထိလွယ်ရှလွယ်မှုတွေကြောင့် ဘက်ပေါင်းစုံအဆင့်ကို တက်ရောက်လုပ်ဆောင်ဖို့ ကြိုးစား သင့်တယ်လို့ သမ္မတ Marcos Jr. ရဲ့ စိုးရိမ်မှုကို ကျွန်တော် မျှဝေလိုက်ပါတယ်” ဟု အန်ဝါက ပြောကြားခဲ့သည်။ မားကို့စ်နှင့် အန်ဝါတို့ကလည်း စီးပွားရေး ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ခိုင်မာရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံနှင့် ရေကြောင်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေတဲ့ မင်ဒါနာအိုမှာ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်မှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့နဲ့ မွတ်ဆလင် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသသစ် ထူထောင်ထားပေမဲ့ မွတ်ဆလင် စစ်သွေးကြွတွေက ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိ နေတယ်ဆိုတာကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။
“ဒါကြောင့် မင်ဒါနာအိုဒေသခံတွေရဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနဲ့ မြှင့်တင်ပေးဖို့အတွက် ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုတွေကို ဆက်လက်ပံ့ပိုးပေးဖို့ မလေးရှားကို ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်” ဟု မားကိုစ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတွင် သမ္မတဖြစ်လာပြီးနောက် မားကို့စ်က အိမ်ရှင်အဖြစ် ပထမဆုံး လက်ခံတွေ့ဆုံသည့် မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါသည် ၎င်း၏နှစ်ရက်ကြာ တရားဝင်ခရီးစဉ်ကို ကြာသပတေးနေ့တွင် အဆုံးသတ်မည် ဖြစ်သည်။ အန်ဝါသည် ဖိလစ်ပိုင်တက္ကသိုလ်တွင် ဟောပြောပွဲတစ်ခု ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ပြီး ဂုဏ်ထူးဆောင် ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့ကို အပ်နှင်းခံရမည်ဖြစ်သည်။
Nikkei ၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်ပါ “ Malaysia’s Anwar urges ASEAN rethink on resolving Myanmar crisis” ဆောင်းပါးကို ခေတ်မျက်လုံးက ဘာသာပြန်ထားသည်။
ဓာတ်ပုံမူပိုင်။ © Pool photo/AP CLIFF VENZON နှင့် HAKIMIE AMRIE
