ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကို ကန့်သတ်လျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ဒူဘိုင်းမြို့ကို အသီးသီးရောက်ရှိလာခဲ့ပေမယ့် အဲဒီညီလာခံကတော့ အစ္စရေး-ဟားမက်စ် ပဋိပက္ခကပဲ လွှမ်းမိုးနေပါတယ်။ ရာသီဥတုဆိုင်ရာညီလာခံကို တက်ဖို့ ရောက်လာတဲ့ ဗြိတိန် ချားလ်ဘုရင်၊ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ၊ ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နူရယ် မက်ခရွန် အစရှိတဲ့ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေကို ဒူဘိုင်းမြို့ရဲ့ နေရောင်အောက်မှာ ယူအေအီးနိုင်ငံသမ္မတ ရှိတ်မိုဟာမက် ဘင်ဇာယက် အဲလ်နာယန်က ကြိုဆိုခဲ့ပါတယ်။
ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုနဲ့ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးကို ဆွေးနွေးကြမယ့် COP28 ညီလာခံကို ဒီဇင်ဘာလ 1 ရက်နေ့က စတင်ခဲ့ပြီး အဲဒီညီလာခံမှာ ရာသီဥတုကြောင့် နိုင်ငံတွေရဲ့ ပျက်ဆီးဆုံးရှုံးမှုတွေကို စတင်ဆွေးနွေးဖို့ သဘောတူထားကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နှစ်ပတ်ကြာကျင်းပမယ့်အဲဒီအစည်းအဝေးပွဲမှာ ရေနံနဲ့ သဘာ၀ဓါတ်ငွေ့ဆိုင်ရာဆွေးနွေးပွဲကစလို့ ဖန်လုံအိမ်ဓါတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုနဲ့ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာအသုံးပြုမှုတွေကို တက်ရောက်လာတဲ့ နိုင်ငံပေါင်း 200 နီးပါးက ကိုယ်စားလှယ်တွေ အကြိတ်အနယ်ဆွေးနွေးကြမှာဖြစ်ပါတယ်။
2023 ခုနှစ်ဟာ အပူဆုံးနှစ်တစ်နှစ်ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက သတိပေးထားခဲ့တဲ့အတိုင်း ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးဟာ အပူချိန်ကို 1.5 ဆယ်ဆီးယက်စ်လျှော့ချမယ့် ရည်မှန်းချက် မပြီးမြောက်မှာကို စိုးရိမ်နေကြတာပါ။ “အခုတော့ ကျတော်တို့ တကယ်လုပ်ကြရတော့မယ်”လို့ COP28 ညီလာခံရဲ့ ဥက္ကဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်တဲ့ အဲလ်ဂျဘားက ပြောပါတယ်။
ညီလာခံပထမနေ့မှာ ဗြိတိန်ရဲ့ ချာလ်ဘုရင်က အဖွင့်မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သလို ယူအေအီးသမ္မတ ရှိတ်မိုဟာမက် ဘင်ဇာယက် အဲလ်နာယန်က ရာသီဥတုပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် ရန်ပုံငွေအဖြစ် ဒေါ်လာဘီလျံ 30 မတည်ကြောင်းကြေညာခဲ့ပါတယ်။သောကြာနေ့နဲ့ စနေနေ့တွေမှာ နိုင်ငံပေါင်း 140 ခန့်က ဘုရင်တွေ၊ သမ္မတတွေနဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ မိန့်ခွန်းပြောကြဦးမှာဖြစ်ပါတယ်။ COP28 ညီလာခံမှာ အစ္စရေးသမ္မတ အီဆတ်ဟာဇော့ဟာ ယူအေအီးသမ္မတနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့သလို ပါလက်စတိုင်းသမ္မတ မာမက်အဘတ်ကလည်း ညီလာခံမှာ မိန့်ခွန်းပြောကြားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာဆွေးနွေးပွဲတွေနဲ့အတူ အစ္စရေး-ဟားမက်စ် ပဋိပက္ခကိုလည်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးကြမယ့်အစီအစဉ်တွေလည်း ပါဝင်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
အမေရိကန်နိုင်ငံကိုယ်စားပြုပြီး ညီလာခံကိုတက်ရောက်လာတဲ့ ဒုသမ္မတ ကာမယ်လာဟားရစ် အနေနဲ့ COP28 ညီလာခံမှာ အစ္စရေး-ဟားမက်စ်အရေးကို ဆွေးနွေးမှုအချို့ပြုလုပ်သွားမှာဖြစ်တယ်လို့ အိမ်ဖြူတော်က တရားဝန်ကြေညာထားပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ရက်သတ္တပတ်က အစ္စရေးနဲ့ဟားမက်စ်တို့ သဘောတူညီချက်ရယူကာ 6 ရက်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်ဆဲခဲ့ကြပြီး အခုအခါမှာ အစ္စရေးက ဂါဇာဒေသကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်နေတာကြောင့် အဲဒီအရေးကို အာရပ်နိုင်ငံတွေနဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံအချို့ဆွေးနွေးကြမှာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
