ယူကေသည် CPTPP လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု အစုအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ဝင်ရောက်ရန် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အများအပြားနှင့် နှစ်နိုင်ငံ သဘောတူညီချက်များ ရရှိပြီးဖြစ်သည်။ ယခု အုပ်စုသည် တရုတ်နှင့် ထိုင်ဝမ်တို့မှ ပထဝီဝင်နိုင်ငံရေးအရ လျှောက် ထားမှုများကို ပိုမိုရင်ဆိုင်နေရသည်။
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဖြတ်ကျော်သည့် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးအတွက် ဘက်စုံတိုးတက်ရေးသဘောတူညီချက်၏အဖွဲ့ဝင် (CPTPP) ၁၁ နိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု အစုအဖွဲ့သို့ ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း အဖွဲ့ကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် ဥရောပနိုင်ငံတစ်ခု ပါဝင်လာစေရန် ခြေလှမ်းတလှမ်းအနေဖြင့် ဗြိတိန်အား ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
CPTPP ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၏ ၁၂ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ယူကေက လက်ခံခဲ့သည်။ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများနှင့် ရင်းနှီးသော သတင်းရင်းမြစ်များ၏ အဆိုအရ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် သောကြာနေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် အွန်လိုင်းဝန်ကြီးများ အစည်း အဝေးတွင် မီးစိမ်းပြရန် စီစဉ်ထားကြောင်း သိရသည်။ ဝင်ခွင့်ကို တရားဝင် ဖြစ်စေရန် နောက်ထပ် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းအချက်ကြောင့် ယူကေသည် အဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်သည့် နိုင်ငံမဟုတ်ဘဲနှင့် ပထမဆုံးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာကာ ထိုအချက်သည် အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသကို လွှမ်းခြုံထားသည့် အုပ်စုတစ်စု၏ ဆွဲဆောင် နိုင်မှုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
“ CPTPP မှာ ယူကေရဲ့ ဝင်ရောက်မှုအပေါ် ကြီးကြီးမားမား တိုးတက်မှုတွေ လုပ်ဆောင်နေပြီး ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုတွေကို အမြန်ဆုံး အခွင့်အရေးပေး အပြီးသတ် လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်” ဟု နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်မှုဌာနမှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ဗြိတိသျှစီးပွားရေးလုပ်ငန်းအတွက်နှင့် ပြည်တွင်း ဦးစားပေးမှုများနှင့် ကိုက်ညီမှု ရှိစေရန် လုပ်ဆောင်နေသည့် စည်းကမ်းချက်များနှင့်ပတ်သက်ပြီး ယူကေမှ ပူးပေါင်းနိုင်ရန် အစိုးရက လုပ်ဆောင်နေပါသည်။”
အဖွဲ့ဝင်များသည် တရုတ်နှင့် ထိုင်ဝမ်တို့၏ လျှောက်ထားမှုကို စဉ်းစားရာတွင် ပထဝီဝင်နိုင်ငံရေးအရ ပိုမိုရှုပ်ထွေးပြီး တင်ရှိလာမည့် တာဝန်ကိုရင်ဆိုင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ယူကေ၏ဝင်ရောက်မှုသည် စီးပွားရေးအရ သက်ရောက်မှုများစွာရှိမည်ဟု မမျှော်လင့်ထားဘဲ လက်ရှိ ကုန်သွယ်မှုအဆင့်တွင် ဗြိတိန်နှင့် CPTPP အဖွဲ့ဝင်အများစုကြား ဝေးကွာသည့် အကွာအဝေး ဖြစ်သည့် သြစတြေးလျ၊ ဘရူနိုင်း၊ ကနေဒါ၊ ချီလီ၊ ဂျပန်၊ မလေးရှား၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး၊ နယူးဇီလန်၊ စင်ကာပူနှင့် ဗီယက်နမ်တို့ ဖြစ်သည်။
ဗြိတိန်သည် ၎င်းတို့အနက် ကိုးနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံလွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှု သဘောတူညီချက်များကို အဆင့်အမျိုးမျိုးဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ယူကေအတွက်၊ CPTPP မှ ရေရှည်စီးပွားရေး အမြတ်များသည် ဥရောပသမဂ္ဂမှ ခွဲထွက်ခြင်းနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ယူကေအစိုးရကိုယ်တိုင်က ခန့်မှန်းထားသည့်အတိုင်း စီးပွားရေးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အကန့်အသတ်ရှိနိုင်သည်ဟု University of Sussex Business School နှင့် U.K. Trade Policy Observatory မှ နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှု အကြီးတန်း သုတေသနလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် မီနာကို မိုရီတာ-ရေဂါ (Minako Morita-Jaeger) မှ ပြောကြားခဲ့သည်။
သူမသည် ယူကေ၏ အဓိကလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် လက်ရှိသဘောတူညီချက်များကို ရှင်းပြထားပြီး ယင်းအစုအဖွဲ့ဝင်ဂျပန်၊ ကနေဒါ၊ စင်္ကာပူနှင့် သြစတြေးလျသည် ကုန်စည်နှင့်ဝန်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုအများစုနှင့် အကျုံးဝင်ကြောင်း ရှင်းပြခဲ့သည်။ ပစိဖိတ်ဖြတ်ကျော် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးဟု လူသိများသော အစုအဖွဲ့က အမေရိကန်မှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ (၁၁) နိုင်ငံမှ CPTPP ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဝင်ရောက်လိုသော အဖွဲ့ဝင်အသစ်တိုင်းသည် တင်းကျပ်သော စည်းမျဉ်းများနှင့် စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီရမည်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိအဖွဲ့ဝင်အားလုံးသည် ဝင်ရောက်သူအသစ်ကို တညီတညွတ်တည်း ထောက်ခံရမည်ဖြစ်သည်။
ဤမူဘောင်သည် ဒေတာစီးဆင်းမှုနှင့် မျှဝေထားသော စံနှုန်းများနှင့်ဆက်စပ်သော အခြားအကျိုး ကျေးဇူးများဖြင့် ယူကေ အတွက် ဈေးကွက်အချို့ကို ထပ်မံဖွင့်လှစ်ရန် ကတိပြုပါသည်။ ယခုအခါ မီးစိမ်းပြ နေပြီဖြစ်သော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရသည် CPTPP စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီရန် လိုအပ်သည့် ပြုပြင် ပြောင်းလဲမှု မှန်သမျှကို သတ်မှတ်ကာလအတွင်း အကောင်အထည် ဖော်ရမည်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာ နိုင်ငံရေးစီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဥရောပဗဟိုဌာနမှ ယူကေကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒပရောဂျက် ဒါရိုက်တာ ဒေးဗစ်ဟင်နစ်(ဂ) (David Henig) က CPTPP တွင် ပါဝင်ရန် လှုပ်ရှားမှုသည် စီးပွားရေးထက် နိုင်ငံရေးထက် ပိုသည်ဟု ရှုမြင်သည်။ လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုမှ မပါဝင်သေးသော အစုအဖွဲ့သည် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ကစားရန် အခွင့်အလမ်း ရှိနိုင်ပြီး“ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၏ အနာဂတ်သည် အမေရိကန်၊ အီးယူနှင့် တရုတ်တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် တင်းမာနေသည့် အချိန်၌ ပါဝင်ရန် ထိုအဖွဲ့သည် အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍတွင် ရှိနေနိုင်ကြောင်း ၎င်းက အကြံပြုခဲ့သည်။ “ ဒါဟာ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုကို စဉ်းစားဖို့ အရေးကြီးတဲ့ စုဝေးမှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဆိုဖီယာတက္ကသိုလ်၏ ဥပဒေဌာနမှ ပါမောက္ခ ဆုရိုးရှိ ကာဝါဆေက “ စည်းမျဉ်းအခြေခံသော နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှုစနစ်ကို ပံ့ပိုးပေးသော စီးပွားရေး ကြီးကြီးမားမားရှိသော ယူကေကဲ့သို့ နိုင်ငံက CPTPP တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ အတွက်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ရာတွင် ယုံကြည်စိတ်ချရသော မိတ်ဖက်တစ်ရပ်ကို ရရှိနေပြီဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။” ပူးပေါင်းခြင်း၏ စစ်မှန်သောတန်ဖိုးသည် နိုင်ငံတကာဖွဲ့စည်းပုံများကို လွှမ်းမိုးနိုင်မှုတွင် ရှိကြောင်း ဗြိတိန်အစိုးရကလည်း အလေးပေး ပြောကြားခဲ့သည်။
ယူရို၏ ၁၄.၅ ထရီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁၅.၄ ထရီလီယံ) ဥရောပကုန်သွယ်လုပ်ငန်းစု၏ တံခါးပေါက်မှ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ယူကေတာဝန်ရှိသူများသည် အီးယူမှ နုတ်ထွက်ပါက နိုင်ငံအား ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အဓိကကုန်သွယ်မှုသဘောတူညီချက်များ လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်စေမည့် ကတိများကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် ဗြိတိန်တာဝန်ရှိသူများက ဖိအားပေးခံနေရသည်။ CPTPP နိုင်ငံများ ပေါင်းစည်းထားသော လူဦးရေမှာ သန်း ၅၀၀ ဝန်းကျင်ရှိပြီး အများစုမှာ အာရှ၏ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဖြစ်သည်။
“ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသအား ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေးဗဟိုချက်၏ ဆွဲငင်အားသစ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီး ယူကေသည် ဒေသတွင်းသို့ အားသာသွားစေရန် မူဝါဒတစ်ရပ်ကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး၊ တာရှည်ခံသော ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို ကတိပြုရန် မကြာသေးမီက မွမ်းမံပြင်ဆင်ခဲ့သည်။” CPTPP တွင် ပါဝင်ခြင်းဟု အမွှမ်းတင်ခဲ့သည်။ လန်ဒန်သည် ကုန်သွယ်ရေးသာမက ကာကွယ်ရေးနှင့် သံတမန်ရေးရာတို့တွင်လည်း အာရှနှင့် ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဆက်ဆံရန် ကြိုးပမ်းနေသောကြောင့် အဆိုပါဘောင်အတွင်း အဓိကမဏ္ဍိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ယူကေ၏ ဝင်ခွင့် ပြေလည်သွားသဖြင့် CPTPP အဖွဲ့ဝင်များသည် နောက်လာမည့် လျှောက်ထားသူများထံ အာရုံစိုက်ရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တရုတ်နှင့် ထိုင်ဝမ်တို့သည် အစုအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ရန် တရားဝင် လျှောက်လွှာတင်ခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြီး ဒီမိုကရက်တစ် ထိုင်ဝမ်သည် ၎င်း၏ပိုင်နက်နယ်မြေ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ကြောင်းနှင့်တရုတ်ကပြောဆိုနေပြီး နိုင်ငံတကာ ဖိုရမ်အများစုမှ တိုင်ပေကို ချန်လှပ်ထားခြင်းအပေါ် အဆင်မပြေသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်အချို့ကို ထိုအချက်က ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
Sophia တက္ကသိုလ်မှ Kawase က အဖွဲ့ဝင်များသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ လျှောက်လွှာများကို ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု ဆိုသည်။ “တရုတ်ကို ဆန့်ကျင်ဖို့ ခိုင်မာတဲ့နိုင်ငံတွေရဲ့ မဟာမိတ်ဖွဲ့ဖို့ လိုအပ်မှာဖြစ်ပြီး ဗြိတိန်အနေနဲ့ ဒီကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်လို့ ရှောင်နေမှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
“အနာဂတ်ကို ကြည့်ရင် CPTPP မှာ EU က ပါဝင်ခွင့် ဒါမှမဟုတ် CPTPP နဲ့ EU ကို တခြားပုံစံနဲ့ ချိတ်ဆက်ဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေကို စဉ်းစားသင့်တယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဝင်ရောက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ် စတင်မည်ဆိုပါက လျင်မြန်ဖွယ် မရှိကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ဆိုသည်။
“ လက်ရှိအဖွဲ့ဝင်များသည် ယူကေ ပူးပေါင်းပြီးနောက် အနာဂတ်လျှောက်ထားသူများအား အလျင်စလို လုပ်ဆောင်ရန် မရှိကြောင်း ညွှန်ပြခဲ့ပြီး၊ လုပ်ငန်းစဉ်သည် ယနေ့အထိ မျှော်လင့်ထားသည်ထက် အနည်းငယ် ပိုမိုမြန်ဆန်ကြောင်း တွေ့ရှိ ရပါသည်” ဟု UK Trade Policy Project ၏ ဟင်နစ်(ဂ)က ပြောကြားခဲ့သည်။
Source: Nikkei Asia
ဓာတ်ပုံ။ အလုပ်အများဆုံးကွန်တိန်နာဆိပ်ကမ်းတခုဖြစ်သော ဗြိတိန်၏ Felixstowe ဆိပ်ကမ်း။
