CNN – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်
အီရန်နိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကြောင့် ၎င်း၏နိုင်ငံအပေါ် ရုရှား၏ ကျူးကျော်စစ် အပေါ် အာရုံစိုက်မှု လျော့နည်းသွားကြောင်း ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇလန်းစကီးက ဝန်ခံပြောကြားခဲ့သည်။ ယူကရိန်းတိုက်ပွဲများ ရပ်တန့်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများကို အီရန်ပဋိပက္ခ ပြီးဆုံးမှသာ ပြန်လည်စတင်နိုင်မည်ဟု တွေးတောခြင်းမှာ “ ကြီးမားသော စွန့်စားမှု” ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
ကိယက်ဗ်မြို့ရှိ သမ္မတရုံးခန်းမှတစ်ဆင့် CNN ၏ ခရစ္စတီယန် အာမန်ပူရ်နှင့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင် ဇလန်းစကီးက ပြောကြားရာ၌ – အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသော်လည်း “ အီရန်အရေးကိစ္စ မပြီးမချင်း တွေ့ဆုံဖို့ အခွင့်အလမ်းကို ကျွန်တော် မမြင်မိဘူး” ဟု ဆိုသည်။
အမေရိကန်စေလွှတ်ချက် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်နှင့် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်၏ သားမက်ဖြစ်သူ ဂျာရက် ကွပ်ရှ်နာတို့ ဦးဆောင်သည့် အမေရိကန်ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့သည် အီရန်စစ်ပွဲနှင့် ယူကရိန်းစစ်ပွဲ နှစ်ခုလုံးအတွက် ဆွေးနွေးပွဲများကို တာဝန်ယူနေရခြင်းမှာ “ စိန်ခေါ်မှု” တစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ဇလန်းစကီးက ထောက်ပြခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် လက်ရှိတွင် အီရန်နှင့်ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကို အာရုံစိုက်နေသည်ကို နားလည်သော်လည်း၊ တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည့် ယူကရိန်းကို မေ့လျော့မထားရန် အရေးကြီးကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။
ယူကရိန်းခေါင်းဆောင်က “ ယူကရိန်းအကြောင်းကို နောက်မှပဲ ဆွေးနွေးကြတာပေါ့” ဟု ပြောဆိုရန်မှာ ရွေးချယ်စရာ မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ယူကရိန်းဆိုတာ ‘ခဏနေမှ’ ဆိုတဲ့အရာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ယူကရိန်းဟာ ကြီးမားတဲ့ အနိဋ္ဌာရုံနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီးသားပါ။ ဒါကို ကျွန်တော်တို့ တပြိုင်တည်း ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်မယ့် နည်းလမ်းကို ရှာရပါလိမ့်မယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
စစ်ပွဲကြောင့် ယူကရိန်းအတွက် အဓိကလက်နက် ထောက်ပံ့မှုအချို့၊ အထူးသဖြင့် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် ကာကွယ်ရေးစနစ် (Anti-ballistic missiles) များမှာ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း၊ အမေရိကန်၏ ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအား ကန့်သတ်ချက်ကြောင့် ယူကရိန်း အနေဖြင့် လုံလောက်စွာ မရရှိကြောင်းလည်း ၎င်းက CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
အသက်ရှင်သန်ရေးနှင့် ရပ်တည်ရေးဆိုင်ရာ မေးခွန်း
ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) က ယူကရိန်းအတွက် ယူရို ၉၀ ဘီလီယံ ချေးငွေကို နောက်ဆုံးတွင် အတည်ပြုပေးခဲ့ပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် ဇလန်းစကီးက ယခုကဲ့သို့ ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုငွေကြေး ရရှိမှုသည် ၎င်း၏နိုင်ငံအတွက် “ အသက်ရှင်သန်ရေးနှင့် ဆက်လက် ရပ်တည်ရေး” ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။
အဆိုပါ ချေးငွေမှာ လွန်ခဲ့သော လပေါင်းများစွာကတည်းက ကတိပြုထားခြင်း ဖြစ်သော် လည်း၊ ရာထူးမှ ထွက်ခွာတော့မည့် ဟန်ဂေရီဝန်ကြီးချုပ် ဗစ်တာ အော်ဘန်က ယူကရိန်းမှ တစ်ဆင့် ရုရှားရေနံများ ဥရောပသို့ ပြန်လည်ပေးပို့ရန် တောင်းဆိုကာ ပိတ်ဆို့ထားသော ကြောင့် ကြန့်ကြာနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ဟန်ဂေရီ ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ၎င်းက အပြတ်အသတ် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် အတားအဆီးများ ဖယ်ရှားနိုင်ခဲ့ကာ၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် Druzhba ပိုက်လိုင်း၏ ယူကရိန်းအပိုင်းမှတစ်ဆင့် ရေနံဖြတ်သန်းပို့ဆောင်မှု ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပြီး EU သံတမန်များကလည်း ချေးငွေအတွက် မူလသဘောတူညီချက် ပေးခဲ့ကြသည်။
ရန်ပုံငွေမရှိဘဲ ယူကရိန်းအနေဖြင့် ၎င်းတို့ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည့် လက်နက်ပမာဏကို ထုတ်လုပ်ရန် ရုန်းကန်နေရကြောင်း ဇလန်းစကီးက CNN သို့ ပြောသည်။
ဒရုန်းပစ်ချသည့် စနစ် (Drone interceptors) များကို ဥပမာပေးရာတွင် ယူကရိန်းသည် လက်ရှိတွင် တစ်ရက်လျှင် အစင်းရေ ၁,၀၀၀ ခန့် ထုတ်လုပ်နေသော်လည်း အမှန်တကယ် တွင် အစင်းရေ ၂,၀၀၀ ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် စွမ်းအားရှိကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ “ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့မှာ ရန်ပုံငွေ မရှိဘူး။ ဒါဟာ တကယ်ပဲ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အသက်ရှင်သန်ရေး၊ ရပ်တည်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးအတွက် မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီငွေကို ကျွန်တော်တို့ တကယ်လိုအပ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
