ဒေါ်နယ်ထရန့် သမ္မတဖြစ်လာရင် နူကလီးယားအရေး ပြန်ဆွေးနွေးမယ့် မြောက်ကိုရီးယား
+++++++++++++++++++
အမေရိကန်သမ္မတသစ်အဖြစ် ဒေါ်နယ်ထရန့် ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံရမယ်ဆိုရင် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံနဲ့ နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲတွေပြန်လည်ပြုလုပ်လာဖွယ်ရှိနေတယ်လို့ မကြာသေးခင်က ကျူးဘားကနေ လွတ်မြောက်လာတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားက ဘက်ပြောင်းလာသူ ထိပ်တန်းသံတမန် ရီအီဂျူက သုံးသပ်ခဲ့ပါတယ်။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဆိုးလ်မြို့မှာ နိုင်ငံတကာမီဒီယာတွေနဲ့ ပထမဆုံးတွေ့ဆုံချိန်မှာ ရီအီဂျူက ပြုံယမ်းအစိုးရဟာ သူတို့ရဲ့လက်နက်တပ်ဆင်မှုအပေါ် အကြမ်းဖက်ဝါဒပံ့ပိုးကူညီမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရမှုဖယ်ရှားနိုင်ဖို့နဲ့ စီးပွါးရေးကူညီထောက်ပံ့မှုတွေပြန်ရဖို့အတွက် အမေရိကန်နဲ့ ဗျူဟာမြောက်ဆွေးနွေးပွဲပြန်လုပ်ဖို့ စိတ်အားထက်သန်နေတာဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
“ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနအနေနဲ့ အာဏာကုန်သုံးပြီး အပြည့်အ၀တာဝန်ယူရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါ်နယ်ထရန့်အနေနဲ့ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ ခြေထောက်နဲ့ လက်တွေကို ကြိုးတုတ်ပြီး ၄ နှစ်လုံးလုံး ဘာမှ မပေးဘဲ နေလို့မရတော့ပါဘူး” ရီအီဂျူရဲ့ မှတ်ချက်ဟာ ပြုံယမ်းအစိုးရအနေနဲ့ 180 ဒီဂရီပြန်လှည့်လာနိုင်တဲ့အလားအလာတွေဖြစ်ပါတယ်။
မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ လတ်တလောထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာတော့ အမေရိကန်နဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးတွေကို ရှောင်ရှားနေပြီး လက်နက်အင်အားအရ ထိပ်တိုက်တွေ့မယ့်အခြေအနေတွေသာဖြစ်ပါတယ်။ 2019 ခုနှစ်က ဗီယက်နမ်ထိပ်တန်းညီလာခံမှာ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင်ကင်ဂျုံအန်နဲ့ ဒေါ်နယ်ထရန့်တို့တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးတဲ့နောက် အရေးယူပိတ်ဆို့မှုတွေကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က ရီအီဂျူဟာ အတွေ့အကြုံမရှိဘဲ ဉာဏ်နည်းတဲ့ ထောက်လှမ်းရေးတပ်မှူးတွေကို နှူကလီးယားသံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့တဲ့ ကင်ဂျုံအန်ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက် အချို့ကို ဝေဖန်ပြောဆိုခဲ့ဖူးပါတယ်။
“ ကင်ဂျုံအန်က နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးအကြောင်းနဲ့ သံခင်တမန်ခင်းအကြောင်းကို အများကြီးမသိဘူး။ ဆိုလိုတာက သူဟာ ဗျူဟာမြောက်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို မချမှတ်နိုင်ဘူး”
အဲဒီအချိန်အတောအတွင်း မြောက်ကိုရီးယားဟာ ရုရှားနဲ့ ပိုမိုနီးကပ်တဲ့ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ပြီး ဒုံးကျည်နည်းပညာနဲ့ စီးပွါးရေးအကူအညီတွေကို ရယူနိုင်ခဲ့တယ်လို့ ရီအီဂျူက ဆက်ပြောပါတယ်။ မြောက်ကိုရီးယားဟာ အဲဒီထက် ပိုမိုကောင်းလွန်တဲ့ အကျိုးအမြတ်တွေကို ရဖို့ဆိုရင် အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ဖယ်ရှားဖို့ လိုအပ်သလို ဝါရှင်တန်အစိုးရကို အလျှော့အတင်းလုပ်ပြီး ဆက်ဆံဖို့ကလည်း လိုအပ်နေပါတယ်။
ရီအီဂျူရဲ့အဆိုအရတော့ ကိုဗစ် 19 လော့ဒေါင်းကြောင့် မြောက်ကိုရီးယားပြည်တွင်းနဲ့ နိုင်ငံရပ်ခြားက သံရုံးတွေကို ပိုမိုခက်ခဲစေခဲ့ပါတယ်။ မြောက်ကိုရီးယားဟာ ငွေကြေးအခက်အခဲတွေကြောင့် နိုင်ငံရပ်ခြားက သံရုံး 54 ခုအထိကို ပိတ်ပစ်ခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။
“ ကျတော်မှတ်မိသလောက်ဆိုရင် 2023 ခုနှစ် ဧပြီလနဲ မေလထဲမှာ သံရုံးတွေပြန်ဖွင့်ဖို့ လုပ်သေးတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာ သံရုံးဝန်ထမ်းတွေကို ပြန်ခေါ်တဲ့ စာထွက်လာတော့တာပဲ၊ ပြန်ခေါ်ခံရသူတွေအနေနဲ့ ထမင်းစားဇွန်းနဲ့ သွားတိုက်တံကအစ ပြန်ယူလာဖို့ကို အမိန့်ပေးခဲ့တာ”
ရီအီဂျူရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ကင်ဂျုံအန်ဟာ ဂျပန်နိုင်ငံက စီးပွါးရေးအကူအညီတွေရယူဖို့ လည်းမျှော်လင့်နေပြီး ကမ်းလှမ်းမှုအနေနဲ့ 1970 နဲ့ 1980 နှစ်တွေမှာ မြောက်ကိုရီးယားက ပြန်ပေးဆွဲထားတဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံသားတွေကို ပြန်လွှတ်ပေးဖို့ စီစဉ်နေတာပါ။
မြောက်ကိုရီးယားဟာ ဂျပန်နိုင်ငံသား 17 ဦးကို ပြန်ပေးဆွဲခဲ့တာဖြစ်ပြီး အဲဒီထဲက 5 ဦးဟာ 2012 ခုနှစ်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံကို ပြန်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တိုကျိုအစိုးရက မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ ဂျပန်နိုင်ငံသား ရာနဲ့ချီပြီး ဆက်ရှိနေဦးမယ်လို့ သံသယရှိနေပါတယ်။ ရီအီဂျူဟာ 2016 ခုနှစ်က တောင်ကိုရီးယားကို ဘက်ပြောင်းခိုလှုံခဲ့တဲ့ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ထိပ်တန်းသံတမန်တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ် ခင်ဗျာ . . . ။
