သမ္မတ၏ ဉာဏ်ရည်နှင့် ယူကရိန်း၏ အနာဂတ်အတွက် စိုးရိမ်မှုများ ကြီးမားလာသည်။
၎င်းတို့၏ ၇၅ နှစ်တာသမိုင်းတစ်လျှောက် မဟာမိတ်အဖွဲ့အစည်းအတွက် အဆိုးရွားဆုံး ခြိမ်းခြောက်မှုအချို့ကို ရင်ဆိုင်နေရစဉ် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပြသရန် နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ ခေါင်းဆောင်များသည် ဝါရှင်တန်ဒီစီတွင် အင်အားပြခြင်းဖြစ်မည်ဟု ယူဆရသည်။ ယင်းအစား၊ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးထက် အိမ်ရှင်သမ္မတ ဂျိုးဘိုင်ဒင်အပေါ် မီးမောင်းထိုးပြပြီး နောက်ထပ်လေးနှစ်ကြာ ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံတွင် အမေရိကန်သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ သံသယများ ကြီးထွားလာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သမ္မတဟောင်း ဒေါ်နယ်ထရန့်သည် အချို့သော စစ်တမ်းများတွင် ရှေ့မှ ဦးဆောင်လာသောအခါ၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပမည့် အမေရိကန် ရွေးကောက်ပွဲသည် နေတိုး၏ အဓိက ဦးစားပေး လုပ်ငန်းအချို့တွင် အရေးတကြီး နေရာအသစ်အဖြစ် ဝင်လာခဲ့သည်။
သုံးရက်ကြာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၏ မျှော်လင့်ထားသည့် အဖြစ်အပျက်များထဲတွင် အင်္ဂါနေ့က နေတိုးသဘောတူစာချုပ်ကို တရားဝင်လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည့်နေရာဖြစ်သည့် Mellon Auditorium တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ အသစ်ရွေးချယ်ခံရသော ယူကေဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတာမာ (Keir Starmer) နှင့် နှစ်နိုင်ငံတွေ့ဆုံခြင်းနှင့် အီယူနှင့် နေတိုး၏ အင်ဒို-ပစိဖိတ် မိတ်ဖက်နိုင်ငံများနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း၊ ယူကရိန်းသမ္မတ ဗလာဒီမာဇလန်းစကီးနှင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံလုံခြုံရေး သဘောတူညီချက်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသော မဟာမိတ် နှစ်ဒါဇင်နီးပါးနှင့် မိတ်ဖက်များနှင့် အခမ်းအနားတစ်ခု ပြုလုပ်တွေ့ဆုံ ကြမည် ဖြစ်သည်။ ကြာသပတေးနေ့ ညနေခင်းတွင် ဘိုင်ဒင်သည် နိုဝင်ဘာလကတည်းက မလုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ရှားရှားပါးပါး တစ်ကိုယ်တော် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခု ပြုလုပ်လိမ့်မည်။
ဘိုင်ဒင်၏ နောက်ထပ်စမ်းသပ်မှုကြီး။
ပြီးခဲ့သည့်လက ဘိုင်ဒင်၏ စကားစစ်ထိုးပွဲသည် ဒီမိုကရက်များအကြား ထိတ်လန့်မှုဖြစ်စေပြီးနောက် ၎င်း၏မဲဆွယ်မှုအတွက် ထိခိုက်စေမှုများကို ဖြေလျော့ရန် အခွင့်အလမ်းများကို အရေးတကြီး ရှာဖွေနေပြီး သမ္မတသည် အနာဂတ်အတွက် ထိရောက်သောခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ရန်ကြိုးစားလျက်ရှိသည်။
သမ္မတကိုယ်တိုင်က ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအတွက် လောင်းကြေးကို သိသိသာသာ မြင့်တင်ထားသည်။ သောကြာနေ့က ABC သတင်းမှ ဂျော့စတီဖန်နိုပေါလပ် (George Stephanopoulos) နှင့် ၂၁ မိနစ်ကြာ တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုအတွင်း မဟာမိတ်အဖွဲ့အား ခြောက်ကြိမ်တိုင်တိုင် ပြောဆိုခဲ့ပြီး ယင်းဖြစ်ရပ်သည် သူ့အား အကဲဖြတ်ရန် ကောင်းမွန်သောနည်းလမ်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဘိုင်ဒင်၏ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုအတွက် အမြင်တွေက ရှင်းလင်းစွာ ရှိမနေခဲ့ပါ။ အဆိုပါ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသည် မဟာမိတ်အဖွဲ့၏ ၇၅ နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ကို အထိမ်းအမှတ်ပြုမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင် ၃၂ ဦးတွင် ဘိုင်ဒင်သည် ၎င်း၏တည်ထောင်စဉ်အတွင်း အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် တစ်ဦးတည်းသော အစိုးရခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။
အသက် ၈၁ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည့် သမ္မတသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ အီမယ်နျူရယ်မက်ခရွန်၊ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံမှ မက်တီ ဖရက်ဒရစ်ဆန် (Mette Frederiksen) နှင့် ၎င်း၏အသက်ထက်ဝက်ခန့်ရှိသော အခြားအရာရှိများကဲ့သို့သော ခေါင်းဆောင်များနှင့် အဆင့်ဆင့် မျှဝေမည်ဖြစ်သည်။ ထိပ်သီးစည်းဝေးပွဲအတွက် ပြင်ဆင်မှုတွင် ဘိုင်ဒင်သည် ထိပ်သီးစည်းဝေးပွဲအကြိုနှင့် ဇူလိုင်လ (၄) ရက်နေ့ အားလပ်ရက်များအပါအဝင် အိမ်ဖြူတော်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အန်တိုနီ ဘလင်ကန်နှင့် နာရီပေါင်းများစွာ တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ပွေ့ဖက်နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြောင်း တာဝန်ရှိသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဘလင်ကန်သည် ဝါရှင်တန်ရှိ အစီအစဉ်အများအပြားတွင်လည်း ဘိုင်ဒင်နှင့်အတူ ပါဝင်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားကြောင်း တာဝန်ရှိသူများ၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။ အမေရိကန် မဟာမိတ်များက ဘိုင်ဒင်၏ ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းကို သီးသန့်မေးခွန်းထုတ်နေသည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေသော်လည်း သမ္မတထံမှ အာမခံချက် လိုအပ်ကြောင်း အိမ်ဖြူတော်က ပယ်ချခဲ့သည်။ “ကျွန်တော်တို့ မဟာမိတ်တွေဆီက ဒီလက္ခဏာကို လုံးဝ မရရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒီဟာရဲ့ချက်ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်တဲ့ထောက်ခံမှုကိုပဲ ရရှိပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ကြိုတင်ပြောထားတဲ့ စကားတွေအရ သူတို့က ဒီထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲအတွက် စိတ်လှုပ်ရှားနေပါတယ်” ဟု အိမ်ဖြူတော် အမျိုးသား လုံခြုံရေး ဆက်သွယ်ရေး အကြံပေး ဂျွန် ကာဘီ (John Kirby) တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ယူကရိန်း၏ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာရန်လမ်းကြောင်း
+++++++++++++++++++++++++++++
အင်္ဂါနေ့ ထိပ်သီးစည်းဝေးပွဲ မစတင်မီ နာရီပိုင်းအလိုတွင်၊ ယူကရိန်းတွင်ရှိ ကလေးဆေးရုံတစ်ခုအပါအဝင် အရပ်သားပစ်မှတ်အများအပြားကို ရုရှားဒုံးကျည်များ အတားအဆီးမရှိ ကျရောက်လာခဲ့သည်။ ယူကရိန်းအရာရှိများက လူ ၃၇ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုသည် မော်စကို၏ ရန်လိုမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် နေတိုးအင်အားစုကြီးကို သွယ်ဝိုက်စိန်ခေါ်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ယူကရိန်းကို တနင်္လာနေ့က ရုရှားက မတိုက်ခိုက်ခင် ဘိုင်ဒင်၏ အကြီးတန်း အရာရှိကြီးက “အမေရိကန်ဟာ ယူကရိန်းနိုင်ငံအတွက် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးနဲ့ စစ်ရေးစွမ်းရည်သစ်တွေကို ကြေညာမယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး “ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲက ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်ကို ခိုင်မာတဲ့ အချက်ပြမှုတစ်ခု ပေးပို့မယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ယူကရိန်းကို ထောက်ခံတဲ့ နိုင်ငံတွေရဲ့ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ကို ကျော်လွန်နေတာ သူက လုပ်ဆောင်နိုင်မယ်လို့ ထင်နေရင် သူလုံးဝမှားသွားပြီ” ဟု ဆိုသည်။ ဇလန်းစကီးသည် နောက်ထပ်လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်များကိုပေးရန် တွန်းအားပေးနေခဲ့ပြီး တဖက်တွင် ယူကရိန်း၏နေတိုးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ရန် အချိန်ဇယား သတ်မှတ်ခြင်းကို နေတိုးမှ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် ရှောင်ရှားနေခြင်းကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။
ဝါရှင်တန် ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၏ အဓိက အာရုံစိုက်မှုမှာ ယူကရိန်းအနေနှင့် “အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် မရောက်ခင် ပေါင်းကူးတံတား” အဖြစ် မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များက သဘောတူ လက်ခံထားရေး ဖြစ်ပြီး၊ နိုင်ငံအား နေတိုးအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာရေး လမ်းကြောင်းပေါ် မှန်မှန်လျှောက်လှမ်းနိုင်ရန် ရေရှည်ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်သည်။ ဤရည်ရွယ်ချက်နှင့်အညီ မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် လာမည့်ရက်များအတွင်း နည်းဗျူဟာဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် အင်အားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မြှင့်တင်ရန် နောက်ထပ်ခြေလှမ်းများကို ကြေညာဖွယ်ရှိကြောင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်များအပြင် ယူကရိန်းနှင့် နေတိုးအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးချင်းကြား လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များစွာလည်း ပါဝင်ကြောင်း ဘိုင်ဒင်အစိုးရတာဝန်ရှိသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။
“ထရန့်က နေတိုးကို အတည်ပြုမလား”
+++++++++++++++++++++
ဇွန်လတွင် သမ္မတ စကားစစ်ထိုးပွဲ မတိုင်မီ ကြာမြင့်စွာကတည်းက နေတိုး အကဲခတ်များက နေတိုးမဟာမိတ်အဖွဲ့သည် ခေါင်းဆောင်မှု အပြောင်းအလဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော နိုင်ငံရေး လှုပ်ခတ်မှုကို ဖြတ်ကျော်နိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းမှုများ ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ မဟာမိတ်အဖွဲ့၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဂျန်စ် စတော်တင်ဘာဂ် (Jens Stoltenberg) သည် ယခုဆောင်းဦးရာသီတွင် ရာထူးမှနုတ်ထွက်ရန် စီစဉ်ထားသော်လည်း အမေရိကန်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအပေါ် အာရုံစူးစိုက်မှုအများအပြားနှင့် သမ္မတဟောင်းဖြစ်သူ ထရန့်ကို ထောက်ခံမှုတိုးလာခြင်းနှင့် ၎င်းမှ မဟာမိတ်အဖွဲ့မှ နှုတ်ထွက်ရန် အကြိမ်ကြိမ် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ထရန့်မှ အာမခံနိုင်မှု ရှိမရှိ အာရုံစိုက်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ (ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထရန့်က ကာကွယ်ရေးရန်ပုံငွေ လုံလုံလောက်လောက်မရှိသော နေတိုးနိုင်ငံကို အကာအကွယ်ပေးမည်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် ယင်းအစား သူက ရုရှားအား ” သူတို့အနေနှင့် လုပ်ချင်သလိုလုပ်ရန် ” ဟု တိုက်တွန်းခဲ့သည်။)
“ရုရှားက အထူးသဖြင့် သူဆုံးရှုံးသွားသောခဲ့ရသော နယ်မြေပြန်လည်ရယူရန် လက်တုံ့ပြန်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်မူဝါဒ (revanchism) ကို ကိုင်ဆွဲ ပြီးလုပ်ဆောင်နေသော်လည်း ယနေ့ နေတိုးအတွက် အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှုမှာ မဟာမိတ်အဖွဲ့အတွင်းမှဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် မဟာမိတ်များ၏တန်ဖိုးကို ဆက်လက် မေးခွန်းထုတ်နေသည့် လူထုများ ပြည်ပရန်ဘက်များထက် မဟာမိတ်အဖွဲ့အတွင်းမှ ဖြစ်လာသည်” ဟု RAND ကော်ပိုရေးရှင်းမှ အကြီးတန်း နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင် ရက်ဖီရယ် အက် ကိုဟန် (Raphael S. Cohen) က ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါစိန်ခေါ်မှုကို ဖြေရှင်းရာတွင် နိုင်ငံတစ်ခုစီသည် ၎င်း၏ GDP ၏ အနည်းဆုံး ၂% ကို ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်အတွက် ကတိကဝတ်ပြုရန် တောင်းဆိုသည့် နေတိုး၏ လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာရမည့် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးချင်းစီအပေါ် မူတည်နေကြောင်း၊ ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင် ၃၂ ဦးအနက် ၂၃ ဦး၏ ရည်မှန်းချက်မှာ လက်ရှိတွေ့ဆုံနေခြင်းဖြစ်သည်။
“နေတိုးရဲ့ တန်ဖိုးအပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ သဘောထားအမြင် အများအပြားကို ပြောင်းလဲစေရုံသာမက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးမဟုတ်ရင် ဥရောပလုံခြုံရေးကိုလည်း ပိုကောင်းအောင် ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်” ဟု ကိုဟင်က ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ထရမ့်၏ ဒုတိယသမ္မတသက်တမ်းသည် နေတိုးမဟာမိတ်အဖွဲ့အား လုံးဝအန္တရာယ်ပြုနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်သော အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များက နေတိုးမှ ထိုသက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရန် လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် ပမာဏအနည်းငယ်သာရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိပ်သီးစည်းဝေးပွဲသည် သမ္မတ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ အောင်မြင်မှုများကို အထိမ်းအမှတ်ပွဲအဖြစ် ပုံဖော်ခြင်းမဟုတ်သော်လည်း ထိပ်သီးစည်းဝေးပွဲသည် နိုဝင်ဘာလတွင် ထရန့် အောင်ပွဲခံရနိုင်မှုသည် အမေရိကန်၏ နိုင်ငံတကာ ရပ်တည်ချက်ကို မည်မျှထိခိုက်မှုရှိမည်ကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း အမေရိကန်အရာရှိအများအပြားက ABC News သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
See insights and ads
All reactions:
11
