ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်။
ဥရောပလုံခြုံရေးအတွက် ထောက်ပံ့မှု လုံလောက်အောင်မပေးတဲ့နေတိုးနိုင်ငံကို ‘သူတို့လိုချင်တာ ဘာမဆိုလုပ်’ ဖို့ ရုရှားကို အားပေးမယ်လို့ ထရန့်က ပြောလိုက်ပါတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတဟောင်း ဒေါ်နယ်ထရန့်က ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ် လုံလောက်စွာသုံးဖို့ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို ပြည့်မီအောင်မထည့်ဝင်တဲ့ NATO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်းကို ရုရှားနိုင်ငံအနေနဲ့ “ဘာပဲလုပ်လုပ်လုပ်ဖို့ သူကတိုက်တွန်းသွားမယ်” လို့ စနေနေ့က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ သူ့အနေနဲ့ အရွေးခံရရင် နေတိုးရဲ့ မဟာမိတ်စာချုပ်ထဲမှာ ထည့်ထားတဲ့ စုပေါင်းကာကွယ်ရေး သတ်မှတ်ချက်ကို သူက လိုက်နာမှာမဟုတ်ဘူး” လို့ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ် ကွန်ဝေးရဲ့ စုဝေးပွဲမှာ ထရန့်က ပြောကြားခဲ့တာပါ။ “လူတိုင်း ပေးဆောင်ရမယ်’ လို့ ကျွန်တော်က ပြောတယ်၊ သူတို့က ကျွန်တော်တို့ မပေးရင် ခင်ဗျားက ကျွန်တော်တို့ကို အကာအကွယ်ပေးမှာလား’ လို့ ပြန်မေးတယ်။ ကျွန်တော်က ‘လုံးဝကာကွယ်မှာ မဟုတ်ဘူး’ လို့ ပြန်ပြောတော့ သူတို့က ကျွန်တော်ပြန်ဖြေတာကို မယုံနိုင်ဘူး” လို့ ပြောတယ်။
ထရန့်က တိုင်းပြည်ကြီးတစ်ခုရဲ့သမ္မတတစ်ဦးက “ နေတိုးကာကွယ်ရေးစရိတ်ကို မပေးနိုင်ဘဲ သူတို့နိုင်ငံကို ရုရှားက ကျူးကျော်လာတာခံရရင် အမေရိကန်က သူတို့တိုင်းပြည်ကို ကာကွယ်ပေးမှာလား” လို့ တစ်ချိန်ကမေးခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ကျွန်တော်က “ မပေးဘူး၊ ခင်ဗျားကို ကာကွယ်ပေးမှာ မဟုတ်ဘူး” လို့ ထရန့်က အဲ့ဒီသမ္မတကို ပြောခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ “ခင်ဗျားတို့အတွက် ကာကွယ်ရေး ကုန်ကျစရိတ်တွေကို ပေးဆောင်ရမယ်။ ခင်ဗျားရဲ့ဘေလ်တွေကို ခင်ဗျားပေးဆောင်ရမယ်။” လို့ ပြောခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
စနေနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် အိမ်ဖြူတော်က ထရန့်၏မှတ်ချက်ကို “ထိတ်လန့်စေပြီး တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားစရာကောင်းတယ်ပါတယ်” လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုကို အားကောင်းစေရန် သမ္မတဂျိုးဘိုင်ဒင်ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုတွေကို အိမ်ဖြူတော်က အမွှမ်းတင်ခဲ့ပါတယ်။
“သမ္မတဘိုင်ဒင်က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားမှုတွေကို ပြန်လည်ထူထောင်ပြီး အကြီးအကဲတိုင်းရဲ့ ပထမဆုံးတာဝန်က အမေရိကန်ပြည်သူတွေကို လုံခြုံအောင်ထားပြီး စည်းလုံးစေမယ့် စံနှုန်းတန်ဖိုးတွေကို စောင့်ထိန်းထားတဲ့အတွက်ကြောင့် ကမ္ဘာမှာ ကျွန်တော်တို့ကို ပိုမိုအားကောင်းလာစေခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အနီးကပ်ဆုံးမဟာမိတ်တွေကို လူသတ်အစိုးရတွေရဲ့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်တာကို အားပေးခြင်းက ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်စရာဖြစ်ပြီး ဒါဟာ အမေရိကန်ရဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေး၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှုနဲ့ အိမ်တွင်းစီးပွားရေးကို အန္တရာယ် ဖြစ်စေပါတယ်” လို့ အိမ်ဖြူတော်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အင်ဒရူး ဘိတ်စ် (Andrew Bates) က ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
မြောက်အတ္တလန္တိတ်စာချုပ်အဖွဲ့ရဲ့ အဓိကအချက်မှာ စုပေါင်းကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ကတိကဝတ် ဖြစ်ပါတယ်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဟာ မဟာမိတ်နိုင်ငံအားလုံးကို တိုက်ခိုက်တာ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ ခံယူချက်ဖြစ်ပါတယ်။ ထရန့်က နေတိုးအဖွဲ့ဝင် အခြားနိုင်ငံတွေ ကာကွယ်ရေးအတွက် ကုန်ကျစရိတ်ငွေပမာဏဟာ အမေရိကန်က သုံးစွဲတဲ့ပမာဏနဲ့ နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ကာလရှည်ကြာ မကျေမနပ် ဖြစ်နေခဲ့တာပါ။ နေတိုးကနေ အမေရိကန်ကို နုတ်ထွက်ရန် ထပ်ခါတလဲလဲ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စနေနေ့က သူ့ရဲ့မှတ်ချက်တွေဟာ သူ သမတအဖြစ် ပြန်အရွေးခံရရင် NATO မဟာမိတ်တွေကို ရုရှားတိုက်ခိုက်မှုကနေ ခုခံကာကွယ်ဖို့ သူ့မှာ ဆန္ဒမရှိကြောင်း တိုက်ရိုက်ဖော်ပြလိုက်တာပဲဖြစ်ပါတယ်။
ထရန့်က နေတိုးရဲ့ရန်ပုံငွေ လုပ်ဆောင်ချက်တွေမှာ မှားယွင်းနေတာကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ နေတိုးအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခုစီဟာ ကာကွယ်ရေးအတွက် အနည်းဆုံး ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် ၂ ရာခိုင်နှုန်းကို သုံးစွဲရန် ရည်မှန်းထားပြီး နိုင်ငံအများစုမှာ အဲ့ဒီပစ်မှတ်ကို မပြည့်မီခဲ့ပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီကိန်းဂဏန်းဟာ လမ်းညွှန်ချက် တစ်ခုသာဖြစ်ပြီး စည်းနှောင်ထားတဲ့စာချုပ် မဟုတ်တဲ့အပြင် “ ဥပဒေအရ” လိုက်နာရတာမျိုးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေက အဖွဲ့အစည်းကိုလည်ပတ်ဖို့ နေတိုးရဲ့ ဘုံဘတ်ဂျက်ဝေစုကို ပေးဆောင်ကကြပါတယ်။
ထရမ့်က သမ္မတအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ်က အမေရိကန်ကို နေတိုးအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ဖို့ ကြိမ်ဖန်များစွာ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့တယ်လို့ The New York Times က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ထရန့်က နေတိုးကို ခေတ်နောက်ကျနေပြီဟု ဖော်ပြထားပြီး နေတိုးကို အားနည်းစေလိုတဲ့ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားပါသေးတယ်။ ထရန့်ဟာ ပူတင်ကို ကာလရှည်ကြာ ချီးကျူးခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ ရုရှားရဲ့စွက်ဖက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေး အသိုင်းအဝိုင်းက ပြောကြားမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရုရှားခေါင်းဆောင်ဖက်က ရပ်တည်ခဲ့ပါတယ်။
Source/Photo: CNN
