မေလ (၂၄) ရက်။
အစ္စရေးနိုင်ငံအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုခုံရုံး (ICJ) တွင် နောက်ထပ်အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ရန်အတွက် တောင်အာဖရိကသည် မေလ ၁၀ ရက်က အရေးတကြီး တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်မည် ဖြစ်သည်။ ဂါဇာကမ်းမြောင် တောင်ပိုင်း ရာဖာတွင် အရပ်သားများ၏ အသက်ကို ကာကွယ်ရမည့်အစား အန္တရာယ်ဖြစ်စေရန် အစ္စရေးက အတင်းအကျပ် ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းသည်ဟု တောင်အာဖရိက စွပ်စွဲထားသည်။
တောင်အာဖရိက ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ပရော်ဖက်ဆာ မက်စ်ဒူပလက်စစ် (Max du Plessis) က ရာဖာမှ ပါလက်စတိုင်း ထောင်ပေါင်းများစွာကို အတင်းအကျပ် ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းပြီး ဂါဇာမှာရှိသည့် တခြားနေရာများတွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ နယ်မြေအဖြစ် အစ္စရေးက သတ်မှတ်ပေးထားခြင်းကို ရှုတ်ချ လိုက်ပါသည်။ အဆိုပါ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများသည် အရပ်သားများ၏ အသက်ကို အကာအကွယ် ပေးခြင်းထက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်ဟု ဒူပလက်စစ်က မေလ ၁၆ ရက်က ဟိ့ဂ် The Hague တွင် ပြုလုပ်သည့် ICJ ကြားနာပွဲ၌ ပြောကြားခဲ့သည်။
“လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဇုန်လို့ ခေါ်တဲ့နေရာတွေဟာ မလုံခြုံဘူး၊ အဲဒီဇုန်တွေမှာ ပါလက်စတိုင်းတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့တွေကိုပဲ ရဲတွေအဖြစ် နေရာချထားတယ်။” “အစ္စရေးဟာ ဒီတရားရုံးကို အံတုပြီး လူစုလူဝေးရှိတဲ့ ရာဖာကို ချောင်ပိတ်ထောင်ဖမ်း၊ ဝိုင်းရံပြီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်တာဟာအင်အားချိ့နဲ့ပြီး ထိခိုက်လွယ်တဲ့ ပါလက်စတိုင်း ၁.၅ သန်းရဲ့ ဘဝလုံခြုံရေးကို ပိုဆိုးစေပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
“မျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်”
ရာဖာအား အစ္စရေး၏ “အင်အားအပြည့်အဝဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်း” နှင့် ဝင်ရောက်ခွင့်နှင့် ထွက်ခွာခွင့်တို့ကို ပိတ်လှောင်ထားခြင်းဖြင့် “ဖွတ်ဖွတ်ညက်ညက်ကြေနေပြီဖြစ်သော လူဦးရေအတွက် အသက်ကယ်ဆယ်ပေးရေး အကူအညီအတွက် ပိတ်ပင်တားမြစ်ထားခြင်း” သည် “လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်” ဖြစ်သည်ဟု ရှေ့နေက စောဒကတက်ကာ အစ္စရေးစစ်တပ်က ချေမှုန်းခဲ့သောမြို့တွင် ပါလက်စတိုင်းတို့၏ “ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှုများ” အခြေအနေကိုဖြစ်ပေါ်စေပြီး မြို့တော်သည် “တမင်တကာ ခြိမ်းခြောက်မှု” အခြေအနေများ ရှိနေခဲ့သည်။
ICJ ကြားနာမှု
၁၉၄၉ခုနှစ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကွန်ဗင်းရှင်း (Genocide Convention) ကို အစ္စရေးနိုင်ငံကချိုးဖောက်ခဲ့ကြောင်း တောင်အာဖရိက၏ စွပ်စွဲချက်ကို အစ္စရေးက “အခြေအမြစ်မရှိသော” စွပ်စွဲချက်အဖြစ် ငြင်းဆိုထားသည်။ အစ္စရေးသည် အဆိုပါစွပ်စွဲချက်များကို တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာဥပဒေအတွက် အစ္စရေးလက်ထောက်ရှေ့နေချုပ် ဂီလတ်နိုအမ် (Gilad Noam) က “လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုမဖြစ်ဘဲ ထပ်ခါတလဲလဲ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် ငြင်းခုံနေခဲ့ပါသည်။ ထပ်ခါတလဲလဲ လိမ်ညာနေမှုကြောင့် လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်မလာနိုင်ပါ။ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခသည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် တူညီမှုမရှိဟု နိုအမ်က စောဒကတက်ငြင်းခုံခဲ့သည်။
