ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်။
ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသမှာ အစ္စရေးရဲ့ စစ်ဆင်ရေးဟာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုလို့ စွပ်စွဲပြီး တောင်အာဖရိကက တင်သွင်းလာတဲ့ တရားစွဲမှုမှာ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုကို တားဆီးဖို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က အစ္စရေးကို ၂၆ ရက်နေ့က အမိန့်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တောင်အာဖရိကရဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးများ ရပ်ဆိုင်းရန် တောင်းဆိုချက်ကိုမူ ICJ က တုံ့ပြန်ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။
The Hague တွင် ကြားနာမှုမှာ ICJ က အစ္စရေးဟာ စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးတွေကြောင့် သေဆုံးမှုနှင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတွေကို ကန့်သတ်ရန်၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ရန် လှုံ့ဆော်မှုလုပ်ရပ်တွေကို တားဆီးအရေးယူရန်နဲ့ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီတွေ ပေးအပ်တာတွေ သေချာစေရန်အတွက် “အစီအမံအားလုံးကို” ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။
ချမှတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဥပဒေတွေကို အစ္စရေးက ချိုးဖောက်ခဲ့တယ်လို့ တောင်အာဖရိကက အခိုင်အမာဆိုထားပါတယ်။ ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသမှာ အစ္စရေးက တိုက်ပွဲတွေရပ်အောင် လုပ်ပေးဖို့ ICJ ကို တောင်းဆိုထားပါတယ်။
ICJ ဟာ တိုက်ပွဲတွေ အဆုံးသတ်ရန် အမိန့်မပေးခဲ့ပေမယ့် ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ တရားစွဲမှုကို ပယ်ချဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တဲ့ အစ္စရေးအတွက် ထိုးနှက်ချက်တစ်ခုတော့ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဇန်နဝါရီလ (၂၆) ရက်နေ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ တောင်အာဖရိကရဲ့ အရေးပေါ်အစီအမံများအတွက် တောင်းဆိုထားသည့်အပေါ် ဆုံးဖြတ်ချက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကို ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြားနာရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာနိုင်ပြီး အရေးပေါ်အစီအမံကိုတော့ ယာယီတားမြစ်မိန့်များလိုမျိုး လုပ်ဆောင်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ICJ တရားသူကြီးချုပ် Donoghue က “ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသရှိ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေဟာ အလွန်ဆိုးရွားနေပြီး တရားရုံးက အပြီးသတ် စီရင်ချက်မချမီ နောက်ထပ် ဒီထက်ဆိုးရွားလာမယ့် အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်´ လို့ ဇန်နဝါရီလ (၂၆) ရက်နေ့မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ICJ ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် တရားဝင် စည်းနှောင်မှုရှိပြီး အယူခံဝင်ခြင်း မပြုနိုင်သော်လည်း အကောင်အထည်ဖော်ရန် တွန်းအားပေးရန် နည်းလမ်းတော့ မရှိပါဘူး။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ ရုရှားကို သူ့ရဲ့ယူကရိန်းကျူးကျော်မှုကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန် ICJ က အမိန့်ပေးခဲ့ပေမယ့် နှစ်နှစ်နီးပါးကြာပြီးနောက်မှာလည်း ရုရှားစစ်ပွဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခဲ့ပါတယ်။
အစ္စရေးကတော့ အရင်ကတည်းက ICJ ရဲ့ အမိန့်ကို လက်မခံဘူးလို့ ပြသခဲ့ပါတယ်”။ နိုင်ငံတကာရားရုံးရော၊ မကောင်းတဲ့ဝင်ရိုးတွေရော တခြားဘယ်သူကမျှ ကျွန်ုပ်တို့ကိုတားဆီးနိုင်မှာမဟုတ်” လို့ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်ရုံးက သူ့ရဲ့ လူ၊မှုကွန်ရက်စာမျက်နှာ X (အရင် Twitter) မှာ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။
လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုမှ အစ္စရေးကို တားဆီးရေး လုပ်ရန် နိုင်ငံတကာတရားရုံး (ICJ) က အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
Patrick Post/AP
