CNN- ၂၀၂၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ရက်
တနင်္လာနေ့တွင် ဖက်ဒရယ် အယူခံတရားရုံးတစ်ခုက သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ရှေ့နေဟောင်း အလီနာ ဟက်ဘာ သည် နယူးဂျာစီပြည်နယ် အမေရိကန် ရှေ့နေအဖြစ် တရားမဝင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည် ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အခြားသော ခန့်အပ်မှုများအပေါ်တွင်ပါ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သော ဥပဒေရေးရာ ထိုးနှက်ချက် တစ်ခုကို ထရမ့်အစိုးရအနေနှင့်ရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။
တတိယမြောက် အမေရိကန် တရားရုံးပတ်လမ်းကြောင်းရှိ အယူခံတရားသူကြီး သုံးဦးပါ အဖွဲ့က ဆီးနိတ်၏ ထောက်ခံမှုကို မရရှိခဲ့သည့်နောက် ဟက်ဘာကို ရာထူးတွင် ထားရှိရန် အတွက် အစိုးရအဖွဲ့က နည်းလမ်းမျိုးစုံကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းသည် ဥပဒေကို ချိုးဖောက်သည် ဟု အောက်ရုံး၏ တွေ့ရှိချက်ကို ထောက်ခံခဲ့သည်။
“အစိုးရရဲ့ ရာထူးလွှဲအပ်ခြင်း သီအိုရီအရ၊ ဟက်ဘာဟာ သမ္မတမှခန့်အပ်ခြင်းနှင့် ဆီးနိတ်၏အတည်ပြု ခြင်း ဆိုင်ရာ ခက်ခဲတဲ့အခြေအနေတွေကို ရှောင်ရှားပြီး၊ လက်တွေ့အားဖြင့် (de facto) အမေရိကန် အစိုးရရှေ့နေအဖြစ် အချိန်အကန့်အသတ်မရှိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ခွင့်ရရှိနေပါတယ်” ဟု တညီတညွတ်တည်း အဖွဲ့က ရေးသားခဲ့သည်။ “ဒီအမြင်ဟာ အလွန်ကျယ်ပြန့်လွန်း တာကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ (ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် ဆီးနိတ်အတည်ပြုခြင်း) လုပ်ငန်းစဉ်ကို လုံးဝ ရှောင်ကွင်း ထားခဲ့ပါတယ်”ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
အကျိုးဆက်များနှင့် ဆက်စပ်အမှုများ
ဤစီရင်ချက်သည် ထရမ့်အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဆီးနိတ်က အတည်ပြုထားခြင်းမရှိသော အမေရိကန် ရှေ့နေများ တာဝန်ယူထားသည့် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်နှင့် လပ်စ်ဗေးဂတ်စ် ဒေသများ အပါအဝင် အဓိက စီရင်ပိုင်ခွင့်များစွာတွင် ဖြစ်ပျက်လာမည့်အရာများကို အကျိုးသက်ရောက်စေနိုင်သည်။
ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က ခရိုင်တရားရုံးတစ်ခုက ဗာဂျီးနီးယားအရှေ့ပိုင်းခရိုင်၏ အမေရိကန် ရှေ့နေဖြစ်သူ လင်ဆေး ဟဲလီဂန် (Lindsey Halligan) သည် တရားမဝင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြောင်း တွေ့ရှိပြီးနောက် FBI ၏ ဒါရိုက်တာဟောင်း ဂျိမ်းစ် ကိုမေ (James Comey) နှင့် နယူးယောက် ရှေ့နေချုပ် လီတီရှား ဂျိမ်းစ် (Letitia James) တို့အပေါ် စွဲဆိုထားသော စွဲချက်နှစ်ခုကို ပယ်ချခဲ့သည်။
တတိယမြောက် တရားရုံးပတ်လမ်းကြောင်း၏ စီရင်ချက်များသည် နယူးဂျာစီ၊ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား၊ ဒယ်လာဝဲပြည်နယ်နှင့် အမေရိကန် ဗာဂျင်ကျွန်းစုများကို အကျုံးဝင်သော်လည်း၊ အယူခံတရားရုံး အမှုများသည် အထူးသဖြင့် ဆန်းသစ်သော ဥပဒေရေးရာ ကိစ္စရပ်များ ကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည့်အခါ နိုင်ငံ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်း များတွင်ပါ မကြာခဏဆိုသလို အလေးထား စဥ်းစားခြင်း ခံရသည်။
နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ
တရားရုံး၏ စီရင်ချက်အပြီးတွင် အမေရိကန် ရှေ့နေရုံးကို မည်သူက ဦးဆောင်မည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပေ။ တရားရေးဌာနသည် တတိယမြောက် တရားရုံး ပတ်လမ်း ကြောင်း တရားသူကြီးများ၏ ခုံအပြည့်ကို အမှုအား ပြန်လည်ကြားနာရန် တောင်းဆိုခြင်း ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် အမေရိကန် တရားရုံးချုပ် (Supreme Court) သို့ တိုက်ရိုက် သွားရောက်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်စေ အမှုအား ဆက်လက် အယူခံဝင်နိုင်သည်။
CNN က မှတ်ချက်ပေးရန် တရားရေးဌာနသို့ ဆက်သွယ်ခဲ့ပါသည်။
ဟက်ဘာ၏ အရည်အချင်းပြည့်မီမှုကို စိန်ခေါ်ခဲ့သော တရားခံသုံးဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂျူလီယန် ဂီရော့ဒ် ဂျူနီယာ (Julien Giraud, Jr.) ၏ ရှေ့နေက ဤစီရင်ချက်ကို ချီးကျူးခဲ့သည်။
သောမတ်စ် မီရီဂလီယာနို (Thomas Mirigliano) က “အဖွဲ့က အမေရိကန် ရှေ့နေများတွင် အပ်နှင်းထားသော ထူးခြားသောအာဏာကို အသိအမှတ်ပြုပြီး၊ ၎င်းရာထူးများကို မည်သူရယူနိုင်သည်ကို ကွန်ဂရက်က သတ်မှတ်ထားသည့် ကန့်သတ်ချက်များကို ပိုမိုခိုင်မာစေသော ရှင်းလင်းပြီး သေချာစွာ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ထားသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဒီအရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စရပ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တရားရုံးရဲ့ စဥ်းစားချဥ်းကပ်မှုနဲ့ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုကို ကျွန်တော်တို့ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်”။
အမေရိကန် ရှေ့နေများ တရားမဝင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသော ခရိုင်များ တွင် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ အမှုများသည် အများစု ဆက်လက်လုပ်ဆောင် နေသော်လည်း၊ အချို့ တရားသူကြီးများက တရားခွင်များ သို့မဟုတ် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်း များကို ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ကြ သည်။ ယနေ့အထိ၊ ဟဲလီဂန် ပါဝင်သော အမှုများမှအပ၊ အခြားသော ရှေ့နေများ ပါဝင် ပတ်သက်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသောကြောင့် စိန်ခေါ်မှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အောင်နိုင်ခဲ့သော တရားခံများ အား တရားသူကြီးများက စွဲချက်များကို ပယ်ချခြင်း မရှိသေးပေ။
ထရမ့်၏ ရှေ့နေများက တရားသူကြီး မက်သယူး ဘရန်း (Matthew Brann) ၏ စီရင်ချက်ကို အယူခံဝင်ခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန် ရှေ့နေရာထူး လစ်လပ်ချိန်တွင် ဟက်ဘာသည် ပထမအကူ အမေရိကန် ရှေ့နေ မဟုတ်သောကြောင့် သူမသည် တရားဝင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း မရှိဟု တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းသည် မှားယွင်းသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့က ရှေ့နေချုပ် ပမ် ဘွန်ဒီ (Pam Bondi) ထံမှ အထူးရှေ့နေအဖြစ် သူမအား လွှဲအပ်ထားသော အခွင့်အာဏာ ဖြင့် အမေရိကန် ရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ကိုင်နိုင်သင့်သည်ဟုလည်း စောဒကတက်ခဲ့သည်။
ထရမ့်က ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဟက်ဘာကို နယူးဂျာစီပြည်နယ်အတွက် ကြားဖြတ် အမေရိကန် ရှေ့နေအဖြစ် အမည်စာရင်း တင်သွင်းခဲ့သည်။ ယာယီခန့်အပ်မှုများအတွက် ရက်ပေါင်း ၁၂၀ ကန့်သတ်ချက် ကုန်ဆုံးတော့မည့်အခါနှင့် ခရိုင်တရားရုံး တရားသူကြီးများက သူမကို အမေရိကန် ရှေ့နေအဖြစ် တာဝန်ပေးမည်မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိရချိန်တွင် ဟက်ဘာသည် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ဘွန်ဒီက ဟက်ဘာကို အထူးရှေ့နေ အဖြစ် အမည်တပ်ကာ ပထမအကူ အမေရိကန် ရှေ့နေ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမသည် ဟက်ဘာထံသို့ အမေရိကန် ရှေ့နေ၏ အာဏာကို လွှဲအပ်ခဲ့သည်။
သုံးဦးပါ တရားသူကြီးအဖွဲ့တွင် သမ္မတဟောင်း ဂျော့ချ် ဒဗလျူ ဘုရှ် မှ ခန့်အပ်ခဲ့သူ နှစ်ဦးဖြစ်သော တရားသူကြီးများ မိုက်ကယ် ဖစ်ရှာ (Michael Fisher) နှင့် ဒီ ဘရွတ်စ် စမစ် (D. Brooks Smith) တို့နှင့် သမ္မတဟောင်း ဘာရက် အိုဘားမား ခန့်အပ်ခဲ့သူ ဖီလစ်ပီ ရက်စ်ထရီပို (Felipe Restrepo) တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
