CNN- ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ် ၃ ရက်။
ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် လှိုင်းလုံးကြီးများ ဖြတ်ကျော်လာစဉ်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ လူများသည် ဆူနာမီ၏ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်ဖြစ်တည်လာမှုကို ၎င်းတို့၏ ဖုန်းများဖြင့် စောင့်ကြည့်နေခဲ့ကြသည်။
သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံတွင် လူတစ်သန်းကျော်သည် ပုံမှန်မဟုတ်သော အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည့် “အနာဂါတ်ဟောကိန်း” ကို ရှာဖွေနေကြသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အချို့သောသူများအတွက်၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်သည် လွန်ခဲ့သည့်လေးနှစ်ခန့်က ဂျပန်မန်ဂါရုပ်ပြစာအုပ်တွင် ကြိုပြောထားပုံရသည်။
မန်ဂါအနုပညာရှင် ရိုးတာဆူကီ (Ryo Tatsuki) မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ကျွန်မမြင်ခဲ့သောအနာဂါတ် (“ The Future I Saw” ) ရုပ်ပြကာတွန်းသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကြီးမားသောဘေးအန္တရာယ်တစ်ခုအကြောင်း သတိပေးခဲ့ပြီး ထိုလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တိုဟိုကူ (Tohoku) ဒေသတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ပြင်းထန်သောငလျင်သည် တိုက်ဆိုင်စွာ ထိုနေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော သူမ၏ “ ပြီးပြည့်စုံသောအမြင်ရမှု” တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နောက်ထပ်ငလျင်ကြီးတစ်ခုလှုပ်ခတ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး မကြာသေးမီ လများအတွင်း အာရှတစ်ခွင်ရှိ အင်တာနက် တလျှောက်ပြန့်နှံ့ပြောဆိုမှု (memes) များတွင် အပြန်အလှန် စကားစစ်ထိုးပွဲများ ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုထားသည်။
တရုတ်နိုင်ငံတွင် တာဆူကီ (Tatsuki) ၏ “အနာဂါတ်ဟောကြားချက်” နှင့် ပတ်သက်သည့် ဝေါဟာရရှာဖွေမှုသည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၏ ပစိဖိတ်ဆူနာမီအပြီးတွင် ဒိုယင်း (Douyin) ဗီဒီယိုအက်ပ်တွင် ကြည့်ရှုမှု ၁.၁ သန်းကျော် ရရှိခဲ့သည်။
“ ဇူလိုင်လမှာ ကြီးမားတဲ့ ဘေးဒုက္ခတစ်ခုအကြောင်း ရိုတပ်ဆုကီရဲ့ ခန့်မှန်းချက်က တကယ်ဖြစ်လာမှာလား” ဟု ဟောင်ကောင်သတင်းစာတစ်စောင်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်၏ ခေါင်းစီးတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဤမန်ဂါသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေပြီးကတည်းက လိုက်လံကြည့်ရှုမှု အများအပြားရှိ ခဲ့သည်။ သို့သော် စာရေးသူ၏ ထင်သာမြင်သာသော ခန့်မှန်းချက်များ ဖြစ်လာခြင်းကို ပရိသတ်များက မျှော်လင့်ထားသောကြောင့် ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အာရှတစ်ခွင်ရှိ ခရီးသွားအများအပြားကို ထိတ်လန့်စေခဲ့ပြီး ဂျပန်သို့ နွေရာသီခရီးစဉ်များကိုပင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။
ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကြားတွင် အချို့သောသူများသည် သက်သာရာရကြပြီး ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က အဖြစ်အပျက်များ ပျက်စီးမှုအနည်းငယ်မျှသာ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ပြန်လာရန် အသင့်ဖြစ်နေ ကြသည်။ သို့သော်လည်း အချို့က စောင့်ကြည့်နေကြပြီး လောလောဆယ် အဝေးတွင် နေဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားကြသည်။
အသက် ၂၅ နှစ်ရှိ တရုတ်ခရီးသွား အင်ဒရေရာ ဝမ် (Andrea Wang) သည် ဂျပန်သို့ ဧပြီလ ခရီးစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး အဆိုပါ မန်ဂါဟောကြားမှုသည် “ ကျွန်မရဲ့အသက်အန္တရာယ် အတွက် စိုးရိမ်ခဲ့မိပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆူနာမီရေလှိုင်းများ ပြီးသွားသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်အကုန်အထိ ဂျပန်နိုင်ငံကို ခရီးထွက်ဖို့ အစီအစဉ် မရှိသေးဘူး” ဟု သူမက CNN ကို သောကြာနေ့မှာ ပြောခဲ့သည်။
ငလျင်လှုပ်ခတ်မည့်အချိန်ကို အတိအကျ ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် ငလျင်ဗေဒ ပညာရှင်များက တိုးလာနေသည့် ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်များကို မယုံကြည်ရန် ပြင်းပြင်းထန်ထန် သတိပေးထားသည်။ ရိုတပ်ဆုကီ ကိုယ်တိုင်ပင်လျှင် သူမ၏ အိပ်မက်များကြောင့် လူများကို “လွန်ကဲစွာ တဖက်စောင်းနင်းမဖြစ်” ကြရန် မေလက ဂျပန်မီဒီယာနှင့် အင်တာဗျူးတွင် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ဖူကူရှီးမား နျူကလီးယား အရည်ပျော်မှုကို ဖြစ်စေသည့် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှု ကြောင့် ဆူနာမီ လှိုင်းလုံးများ လှုပ်ခတ် လာချိန် ၂၀၁၁ ခုနှစ် တိုဟိုကူသဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်၏ ဒဏ်ရာ ဒဏ်ချက် များကို အများအပြား ခံစားနေကြရဆဲ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သဘာဝ ဘေးကြောင့် လူပေါင်း ၂၂,၀၀၀ သေဆုံး သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးနေခဲ့ပြီး ဂျပန်ကလေးငယ် များသည် လမ်းလျှောက်နိုင်သည့်အချိန်မှစ၍ ငလျင်လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ကာ အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်တွင် နစ်မြုပ်ထားကာ အစိုးရက ရာစုနှစ်တစ်ခုအတွင်း ငလျင်လှုပ်တော့မည်ကို ပုံမှန်သတိပေးလျက်ရှိသည်။
လူတိုင်းပြောနေကြသည့် မန်ဂါရုပ်ပြအကြောင်း။
တပ်ဆူကီ၏မန်ဂါသည် သူမ၏ အိပ်မက်များမှ ရူပါရုံများကို စုစည်းထားသော ကာတွန်းဗားရှင်းကို သရုပ်ဖော်ထားပြီး အချို့မှာ လက်တွေ့ဘဝဖြစ်ရပ်များနှင့် နီးစပ်စွာ ဆင်တူသည်။ ဗြိတိန်မင်းသမီး ဒိုင်ရင်နာ (Diana) နှင့် အဆိုတော် ဖရက်ဒီမာကျူရီ (Freddie Mercury) တို့၏ သေဆုံးမှုကို သူမက ခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့သည်ဟု ပရိသတ်အချို့က ယုံကြည် ကြသော်လည်း သူမ၏အမြင်များသည် အလေးအနက်ထားရန်မှာ မရေမရာဖြစ်လွန်းသည်ဟု သံသယရှိသူများက ဆိုကြသည်။
၎င်းသည် တပ်ဆူကီ အပေါ် ယုံကြည်ချက်အား ၂၀၁၁ ငလျင်က မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ သူမ၏ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ကထုတ်ဝေခဲ့သည့် ကျွန်မမြင်ခဲ့ရသောအနာဂါတ် ( “The Future I Saw”) ၏ မျက်နှာဖုံးတွင် “ဧရာမသဘာဝဘေးအန္တရာယ်” ဟူသော စကားလုံးပါရှိပြီး တိုဟိုကူကို မဝင်မီ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်က ပြင်းအား ၉.၀ ငလျင်ဖြစ်မည်ဟု လူအများက ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။
သူမ၏ ၂၀၂၁ခုနှစ် နောက်ဆက်တွဲမန်ဂါ တာဆူကီက ယခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်တွင် ငလျင်တစ်ခုလှုပ်ခတ်ပြီး တိုဟိုကူငလျင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆူနာမီလှိုင်းများထက် သုံးဆပိုမိုမြင့်မားလာမည်ဟု သတိပေးခဲ့ပြီး လူများစွာသည် ပြီးခဲ့သည့်လက တစ်ချိန်ချိန်တွင်ဖြစ်လာမည့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်ကို ကြောက်ရွံ့လာခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးတွင်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ငလျင်သည် ခန့်မှန်းထားသော ငလျင်ဗဟိုချက်မှ ကီလိုမီတာ ထောင်ပေါင်းများစွာတွင် လှုပ်ခတ်သွားခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် အမြင့်ဆုံးလှိုင်းသည် ၄.၃ ပေသာရှိကာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသည့် ပေ ၃၀ လှိုင်းလုံးများအမြင့်အောက်တွင်သာရှိသည်။
သို့သော် ဝမ်ကဲ့သို့သော ခရီးသွားအများအပြားသည် အဆိုပါအခွင့်အရေးကို မယူရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပြီး ပြီးခဲ့သည့်လအနည်းငယ်အတွင်း ဂျပန်သို့ ၎င်းတို့၏ခရီးစဉ်များကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ဂျပန်နှင့် ဟောင်ကောင်တို့တွင်လည်း အလားတူသတိပေးချက်များကို ညွှန်ပြခဲ့သည်။
ဟောင်ကောင်အခြေစိုက် ခရီးသွားအေဂျင်စီ WWPKG ၏ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ စီအင်ယွန်(CN Yuen) က ဂျပန်ခရီးစဉ်များအတွက် ကြိုတင်ဝယ်ယူမှုအရေအတွက်သည် ယမန်နှစ် အလားတူအချိန်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဇွန်လနှင့် ဇူလိုင်လတွင် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျဆင်းသွားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဟောင်ကောင်မှ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် ခရီးသွား အော်စကာချူ (Oscar Chu) သည် တစ်နှစ်လျှင် အကြိမ်များစွာ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်လေ့ရှိသော်လည်း ယခုနှစ်နွေရာသီ အစောပိုင်းတွင် မသွားရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ “ ကျွန်တော် ၁၀၀% သေချာတယ် (ခန့်မှန်းချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး) ကျွန်တော် မပြောလိုပေမယ့် ဖြစ်နိုင်ခြေကို ကျွန်တော်ဂရုမစိုက်ဘဲ မနေနိုင်ပါဘူး” ဟု CNN သို့ သောကြာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ဇူလိုင် ၅ ရက်မှာ ဘာမှမဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် နောက်ရက်တွင် သူ့သူငယ်ချင်းအချို့က ဂျပန်ကို ပျံသန်းသွားဖို့ ကြိုတင်ဘွတ်လုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပါသည်။
ဆူနာမီသတင်းမရရှိမီ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နံနက်တွင် လက်မှတ်များ မတော်တဆဝယ်ခဲ့ပြီး ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ဆူနာမီသတိပေးချက်ကိုရရှိခဲ့သော်လည်း သူက သွားဖို့စီစဉ်နေတုန်းပဲ ဖြစ်သည်။ “တစ်သက်လုံး ဂျပန်ကိုမသွားဘဲရှောင်လွှဲနေလို့ မရပါဘူး” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
သို့သော် လူတိုင်းက စိတ်မချကြပါ။ ဂျပန်နိုင်ငံကို လည်ပတ်ရတာ နှစ်သက်တဲ့ ချူ ရဲ့ သူငယ်ချင်းအချို့ကတော့ ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွေကို ရှောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကမ်းခြေကို ကျော်ဖြတ်ခြင်းကဲ့သို့ သတိထားလုပ်ဆောင်ကြသည်။
‘အကြီးကြီး’ အတွက်ရင်ဆိုင်ခြင်း
သူတို့သည် မိုးကုပ်စက်ဝိုင်းပေါ်တွင်ပေါ်လာမည့် “ကြီးမားသောလှိုင်းလုံးကြီးများ” ကို သတိထားနေသူများ သက်သက်မဟုတ်ပါ။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဆူနာမီသည် ပစိဖိတ်တစ်ဝှမ်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ သန်းပေါင်းများစွာသော ကမ်းရိုးတန်းများတွင် နေထိုင်သူများ၏ အားနည်းချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ပြီး ငလျင်လှုပ်ခတ်နေသော “စက်ကွင်း” သည် ကမ္ဘာ့အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်အများအပြားကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
သိပ္ပံပညာအငြင်းပွားနေဆဲဖြစ်သော်လည်း တောင်ပိုင်း နန်ကိုင်းပင်လယ်အောက်ပြတ်ရွေ့ (Nankai Trough) တွင် လာမည့်နှစ် ၃၀ အတွင်း ပြင်းထန်သောငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်နိုင်သည်ဟု ဂျပန်အစိုးရ၏ မကြာသေးမီက သတိပေးချက်ကြောင့် ဂျပန်တွင် စိုးရိမ်မှုများမြင့်တက်လာခဲ့သည်။
နန်ကိုင်းပြတ်ရွေ့သည် အရှည် ၇၀၀ ကီလိုမီတာ (၄၃၅ မိုင်) ဘူမိလှုပ်ရှားမှုရှိသောဇုံ (subduction zone) ဖြစ်ပြီး၊ နောက်တစ်ခုတွင် တက်တိုးနစ်ကျောက်လွှာချပ် (tectonic plate) တစ်ခုသည် အခြားတခုအပေါ် ချော်တက်သွားသည့်နေရာဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်တွင် နှစ် ၁၀၀ မှ ၂၀၀တစ်ကြိမ် ပြင်းထန်သောငလျင်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားကြောင်း ဂျပန်အစိုးရ ၏ မြေငလျင်သုတေသနကော်မတီမှ သိရသည်။
အဆိုပါငလျင်သည် ၁၉၄၄ နှင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၂,၅၀၀ ထက်မနည်း သေဆုံးပြီး သောင်းနှင့်ချီသော နေအိမ်များ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
ဂျပန်အစိုးရသည် နှစ်ပေါင်း ၃၀အတွင်း နောက်ထပ် နန်ကိုင်းပင်လယ်အောက်ပြတ်ရွေ့ (Nankai Trough) ငလျင်ကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံကို လှုပ်ခတ်မည့် အခွင့်အလမ်း ၇၀-၈၀% ရှိကြောင်း ဂျပန်အစိုးရမှ အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့ပြီး၊ သိပ္ပံပညာရှင်များစွာသည် ထိုဖြစ်နိုင်ချေ၏ တိကျမှုကို မေးခွန်းထုတ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့ပါသည်။
ခန့်မှန်းချက်၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှု မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ နိုင်ငံတွင် မြင့်မားသော သတိပေးချက်နှင့် ငလျင်လှုပ်သည့်အခါတိုင်း အလျှင်အမြန် တုံ့ပြန်ခဲ့ကြသည်။ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက် အန္တရာယ်များသောနေရာများတွင် နေထိုင်သူ နှစ်သန်းကျော်အား ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်ရှိ မြင့်မားသောမြေအမြင့်ကိုရှာဖွေရန် ဒေသအာဏာပိုင်များက ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားချိန်တွင် ယခုသီတင်းပတ် အတွင်း ထိရောက်မှု မြင့်မားသော အဆင့်မြင့်သတိပေးစနစ်ကို အပြည့်အဝပြသလုပ်ဆောင် ခဲ့ကြသည်။
ပြီးခဲ့သောသြဂုတ်လက ဂျပန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ပြင်းအား ၇.၁ ရှိသော ငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်သောအခါ အာဏာပိုင်များက အလားတူ တုံ့ပြန်ရန် အမြန်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ရထားများကို နှေးကွေးစေကာ ဆူနာမီဖြစ်နိုင်ချေရှိသော သတိပေးချက်ကို ထုတ်ပြန်စေခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အဆုံးတွင် ကြီးကြီးမားမား ထိခိုက်ပျက်စီးမှု မရှိခဲ့ပေ။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ငလျင်သည် တာဆူကီ၏ မန်ဂါတွင်မြင်နိုင်သည်ဖြစ်စေ၊ မရှိသည်ဖြစ်စေ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကို ဆန့်ကျင်သည့်လူထုသတိထားမှုသည် ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း လှိုင်းများဆုတ်ယုတ်သွားပြီးနောက် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကြာရှည်စွာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်သည်ဆက်လက်ရှိနေနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
“ ငလျင်အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်အာရုံစိုက်ဖို့၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးအသိကို မြှင့်တင်ပေးပြီး လူတိုင်းကို သက်ဆိုင်ရာ ဗဟုသုတတွေ လေ့လာပြီး အရေးပေါ်အကူအညီတွေ ပြင်ဆင်ခိုင်းစေခဲ့တာ” (Tatsuki’s) သတိပေးချက်ကြောင့်ဖြစ်သည်” ဟု RedNote ဟုခေါ်သော တရုတ်လူမှု မီဒီယာအက်ပ် Xiaohongshu တွင် အသုံးပြုသူတစ်ဦးက ရေးသားခဲ့သည်။
“လူတွေရဲ့ နိုးကြားမှုက တိုးလာတယ်၊ အဲဒါက သူ့အလိုလို အရေးကြီးတယ်။”
ဓာတ်ပုံ။
၂၀၂၁ခုနှစ် ဂျပန် မန်ဂါ ရုပ်ပြစာအုပ် “ The Future I Saw (အပြီးသတ်ဗားရှင်း)” ၏ မျက်နှာဖုံး။ Mai Takiguchi/CNN (ဓာတ်ပုံ)
အဖြူရောင်လှိုင်းလုံးများသည် ဂျပန်နိုင်ငံချီဘာစီရင်စုရှိ ကူဂျူးကူရီကမ်းခြေပေါ်သို့ ဇူလိုင် ၃၀ ရက်က ရိုက်ခတ်ကျရောက်ခဲ့သည်။ Toshiyuki Kon/AP (ဓာတ်ပုံ)
