BBC- ၂၀၂၅ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ၃ရက်
အမေရိကန်အစိုးရ ရပ်ဆိုင်းမှု တတိယမြောက်နေ့သို့ ချဉ်းကပ်လာချိန်တွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်က သူနှင့် သူ၏ ဘတ်ဂျက်ဒါရိုက်တာတို့သည် ဖြတ်တောက်ရန်အတွက် မည်သည့် “ဒီမိုကရက် အေဂျင်စီများ” ကို ရွေးချယ်မည်ကို လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
သူက ရီပတ်ဘလစ်ကန်များအနေဖြင့် “အသုံးမဝင်သောသူများ” (dead wood) ကို ရှင်းလင်းရန် ဤအခွင့်အရေးကို ဆုပ်ကိုင်သင့်သည်ဟု အကြံပြုခဲ့ပြီး အစိုးရရန်ပုံငွေ ဥပဒေကြမ်းတွင် ကျန်းမာရေးအာမခံ ထောက်ပံ့ကြေးများ ထည့်သွင်းပေးရန် ဒီမိုကရက်တို့၏ တောင်းဆိုချက်အပေါ် လုံးဝလျှော့ပေးမည့် အရိပ်အယောင်မပြခဲ့ပေ။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် Capitol Hill မှ ရီပတ်ဘလစ်ကန်များနှင့် ဒီမိုကရက်များသည် ဖက်ဒရယ်အေဂျင်စီများကို ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအတွက် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ဆက်လက်အပြစ်ပုံချနေခဲ့ကြသည်။
ဖက်ဒရယ်ဝန်ထမ်း သိန်းပေါင်းများစွာ အိမ်တွင် နေနေကြရပြီး အခြားသူများမှာမူ လစာမရဘဲ အလုပ်လုပ်နေကြသည်။ ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ဆွဲဆောင်မှုရှိသော နေရာအချို့သည် ဧည့်သည်များအတွက် ပိတ်ထားသော်လည်း လေဒီလစ်ဘာတီ ရုပ်တု (Statue of Liberty) အပါအဝင် အချို့မှာ ဖွင့်ထားဆဲဖြစ်သည်။
နေ့စဉ်အမေရိကန်ပြည်သူများ၏ ဘဝအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှု မရှိသေးသမျှ နှစ်ဖက်စလုံးက နောက်ဆုတ်သွားမည်ဟု လေ့လာဆန်းစစ်သူများက မမျှော်လင့်ကြပေ။
‘ဒီမိုကရက် အေဂျင်စီများ’ ကို ဖြတ်တောက်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း
ကြာသပတေးနေ့တွင် အမေရိကန် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ဘတ်ဂျက်ရုံး (OMB) ဒါရိုက်တာ ရပ်ဆဲလ် ဗော့ဂ် (Russell Vought) နှင့် ထရမ့်တို့ တွေ့ဆုံရာတွင် မည်သည့်ကိစ္စများကို ဆုံးဖြတ်မည်ကို အတိအကျ မသိရသေးပေ။
ကွန်ဂရက်မှ အစိုးရကို ဆက်လက်ရန်ပုံငွေ မပေးနိုင်သည့်အခါ OMB ဒါရိုက်တာ သည် သမ္မတနှင့် ပူးပေါင်း၍ မည်သည့်အစိုးရ လုပ်ငန်းများကို ရပ်တန့်မည်၊ မည်သည့်အရာများ သည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်ကို ရွေးချယ်ရသည်။ ထို့နောက် မည်သည့်ဝန်ထမ်းများကို လစာမဲ့ခွင့် ပေးမည် (furlough) နှင့်ပတ်သက်၍ ဖက်ဒရယ်အေဂျင်စီများသို့ ညွှန်ကြားချက် များ ထုတ်ပေးသည်။
ရပ်ဆိုင်းမှု ပထမနေ့တွင် ဗော့ဂ်က ဒီမိုကရက်ပြည်နယ်များအတွက် ရည်ရွယ်သည့် ဘီလီယံနှင့်ချီသော ရန်ပုံငွေများကို ရပ်ဆိုင်းရန် သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းရန် အိမ်ဖြူတော် က စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ဆီးနိတ်အမတ် ချပ်ခ် ရှူးမား (Chuck Schumer) နှင့် အောက်လွှတ်တော် ဒီမိုကရက်ခေါင်းဆောင် ဟားကင်း ဂျက်ဖရီ (Hakeem Jeffries) တို့၏ နေရပ်ဖြစ်သော နယူးယောက်မြို့ရှိ အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းများအတွက် ဒေါ်လာ ၁၈ ဘီလီယံ (ပေါင် ၁၃.၄ ဘီလီယံ) ပါဝင်သည်။
လွှတ်တော်တွင် အဖြေရှာရန် ကြိုးပမ်းခြင်း
အစိုးရ ပြန်လည်လည်ပတ်နိုင်ရန်အတွက် ပါတီနှစ်ခုစလုံးက ဥပဒေကြမ်းကို အတည်ပြုရန် လိုအပ်သည်။
ရီပတ်ဘလစ်ကန်များအနေဖြင့် ၎င်းတို့နှင့်အတူ မဲပေးမည့် ဒီမိုကရက် ဆီးနိတ်အမတ် ရှစ်ဦး လိုအပ်ပြီး၊ ဒီမိုကရက်များအနေဖြင့်မူ ၎င်းတို့ဘက်မှ မဲပေးမည့် ရီပတ်ဘလစ်ကန် ဆီးနိတ်အမတ် ၁၃ ဦး လိုအပ်သည်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ဆီးနိတ်တွင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှု မအောင်မြင်ခဲ့သည့် နောက်ဆုံးအကြိမ်တွင် ဒီမိုကရက် သုံးဦးသာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
လွှတ်တော်အမတ်များသည် သောကြာနေ့ နေ့လယ်တွင် ဆီးနိတ်၌ မဲခွဲဆုံးဖြတ်ခြင်းဖြင့် အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန် ထပ်မံကြိုးစားမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
ရီပတ်ဘလစ်ကန်များက မည်သည့် အပိုအချက်များမှ မပါဝင်သော ရန်ပုံငွေ ဥပဒေကို အတည်ပြုလိုသော်လည်း၊ ဒီမိုကရက်များက နှစ်ကုန်တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည့် ဝင်ငွေ နည်းသူများအတွက် ကျန်းမာရေးအာမခံ ထောက်ပံ့ကြေးများ ကို သက်တမ်းတိုးခြင်း ထည့်သွင်းလိုကြသည်။
အပြစ်ပုံချမှု ဆက်လက်ဖြစ်ပွား
ကြာသပတေးနေ့က Capitol Hill တွင် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အပြန်အလှန် စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင် မည်သည့်ပါတီမှ အလျှော့ပေးမည့် အရိပ်အယောင်မပြခဲ့ပေ။
အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ မိုက် ဂျွန်ဆင် က ဒီမိုကရက်များကို “အတ္တကြီးသူများ” ဟု ခေါ်ဆိုကာ ၎င်းကို “ဒီမိုကရက်များ၏ ရပ်ဆိုင်းမှု” ဟု တံဆိပ်ကပ်ခဲ့ပြီး အာမခံထောက်ပံ့ ကြေးများ—သို့မဟုတ် အခြားအစီအမံများ—ကို အစိုးရရန်ပုံငွေတွင် ထည့်သွင်းရန် ညှိနှိုင်းမည်မဟုတ်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂျက်ဖရီ က ရီပတ်ဘလစ်ကန်များသည် အလုပ်သမားလူတန်းစား အမေရိကန်များအား ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးလိုစိတ်မရှိဟု စွပ်စွဲခဲ့ပြီး ထရမ့်၏ ဖက်ဒရယ်ဝန်ထမ်းများကို ထပ်မံထုတ်ပစ်မည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများသည် အဓိပ္ပာယ်မရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ သူက “သူတို့ဟာ ဖက်ဒရယ်ဝန်ထမ်းတွေကို အစကတည်းက ထုတ်ပစ်နေတာပဲ” ဟု မှတ်ချက် ပြုခဲ့သည်။
မားရစ်(Marist) တက္ကသိုလ် ပြည်သူ့ထင်မြင်ချက်ဆိုင်ရာ အင်စတီကျု၏ ဒါရိုက်တာ လီ မီရင်ဂေါ့ဖ် (Lee Miringoff) က သူ၏စစ်တမ်းများအရ အမေရိကန်လူမျိုးများသည် ရပ်ဆိုင်းမှုအတွက် အပြစ်တင်ရာတွင် ပါတီအလိုက် အများစု ကွဲပြားနေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
သူ၏စစ်တမ်းများတွင် ဒီမိုကရက်နှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန် နှစ်ဖက်စလုံးမှ တုံ့ပြန်သူများ၏ အများစုက အခြားပါတီကို အပြစ်ပုံချခဲ့ကြသည် ဟု သူကဆိုသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကြားနေသူများ၏ ၄၁% က ပါတီနှစ်ခုစလုံးတွင် အပြစ်ရှိသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
မီရင်ဂေါ့ဖ်က “ပါတီနှစ်ခုစလုံးဟာ လက်ညှိုးထိုး အပြစ်ပုံချခြင်းကို ကျွမ်းကျင်ကြပြီး၊ ကျွန်တော်တို့မှာ ကျန်ခဲ့တာကတော့ တိုင်းပြည်က လမ်းမှားကို ဦးတည်နေတယ် လို့ ထင်မြင်သူ အရေအတွက် တိုးလာနေတာပဲ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
သူက အမေရိကန်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ဘဝအပေါ် ရပ်ဆိုင်းမှု၏ သက်ရောက်မှုများကို မြင်တွေ့ရပြီးမှသာ အစိုးရကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် ကွန်ဂရက်အပေါ် ဖိအားပေး လာလိမ့်မည် ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သည်။
ဝန်ဆောင်မှုများ ရပ်တန့်လာခြင်း
နိုင်ငံရေးသမားများ အချင်းချင်း စကားများနေကြချိန်တွင် အမေရိကန်အစိုးရ ဝန်ဆောင်မှု များသည်လည်း ရပ်တန့်လာနေပြီး ဖက်ဒရယ်ဝန်ထမ်း ထောင်ပေါင်းများစွာ အိမ်တွင် နေနေကြရသည်။
ကွန်ဂရက် ဘတ်ဂျက်ရုံး (CBO) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဖက်ဒရယ်ဝန်ထမ်း ၇၅၀,၀၀၀ ခန့် သည် လစာမဲ့ခွင့်ယူရမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
“မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်” ဟု သတ်မှတ်ထားသော ဖက်ဒရယ်ဝန်ထမ်းများသည် လစာမရသော်လည်း အလုပ်ဆက်လုပ်နေကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဥပဒေစိုးမိုးရေး အရာရှိ ၂၀၀,၀၀၀ ကျော် ပါဝင်သည်။
လေကြောင်းထိန်းချုပ်ရေးမှူးများနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုံခြုံရေး စီမံခန့်ခွဲမှု (TSA) ဝန်ထမ်းများသည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်ဟု ယူဆသောကြောင့် လေကြောင်း ခရီးသွားလာ မှုသည် ချက်ချင်းထိခိုက်မည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် ယခင် ရပ်ဆိုင်းမှုများအတွင်း ဤဝန်ထမ်း များ အလုပ်မလာဘဲ နာမကျန်းဖြစ်ကြောင်း ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများ တိုးလာခဲ့ရာ အဓိကလေဆိပ် အချို့တွင် နှောင့်နှေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ဝါရှင်တန်နှင့် နယူးယောက်ရှိ ပြတိုက်များမှ ခရီးသွားများ ပြန်လှည့်သွားခဲ့ရပြီး မန်ဟက်တန်ရှိ ဖက်ဒရယ်ခန်းမ (Federal Hall) လည်း ပါဝင်သည်။ မန်နေဂျာတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောကြား သည်မှာ အခြားဖက်ဒရယ် အဆောက်အအုံများကဲ့သို့ပင် အဆိုပါအဆောက်အအုံကို ပိတ်ထား ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏ ပထမဆုံးသမ္မတ ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန်သည် ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ထိုနေရာ၌ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ ယခုအခါ ပြတိုက်ဖြစ်နေသော ထိုသမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံသည် ပထမဆုံး ကွန်ဂရက်နှင့် တရားရုံးချုပ်၏ နေရာလည်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။
သို့သော် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံများအားလုံး ပိတ်ထားခြင်း မရှိပေ။
နယူးယောက်ရှိ လေဒီလစ်ဘာတီ ရုပ်တု နှင့် အဲလစ်ကျွန်း(Ellis Island) တို့သည် “သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ဂျေ ထရမ့်၏ ဦးဆောင်မှုကြောင့်” ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ထားကြောင်း ပြည်ထဲရေးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောကြားခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဧည့်သည် ၁၇ သန်းနီးပါး ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် ပြတိုက်နှင့် ဆွဲဆောင်မှု ၁၂ ခုကျော် ပါဝင်သော Smithsonian အဖွဲ့အစည်းကမူ တစ်ပတ်ကြာ ဆက်လက် ဖွင့်လှစ် နိုင်လောက်အောင် ငွေကြေးရှိသေးကြောင်း ဘီဘီစီကို ပြောကြားခဲ့သည်။
အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဌ မိုက်ဂျွန်ဆင်
အောက်လွှတ်တော်လူနည်းစုဒီမိုကရက်ခေါင်းဆောင်ဟားခင်းဂျက်ဖရီးစ်
