*** GDP ကျဆင်းမှုကြောင့် စိုးရိမ်မှုများသည် လက်တွေ့ဖြစ်လာသည်
စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုသည် နာဇီအိပ်မက်ဆိုးများကို ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ***
စာရေးသူမိတ်ဆက်
***************
ဖူဂျီအိ ကာဇူဟိကို (Kazuhiko Fuji) အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်၊ စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စက်မှုသုတေသနဌာန
၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် အာအိချိ စီရင်စုတွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဝါဆေဒါတက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (လက်ရှိ စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်မှုနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန) တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် စွမ်းအင်၊ ကုန်သွယ်မှုနှင့် အသေးစားနှင့် အလတ်စား လုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေး မူဝါဒများအပါအဝင် နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် Cabinet Secretariat (စီးပွါးရေးထောက်လှမ်းရေးတာဝန်ခံ) ၏ ဒုတိယရာထူးကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ ယခုရာထူးတွင် တာဝန်ယူနေ။ သူ၏စာအုပ်များတွင် “ဂျပန်-ရုရှားစွမ်းအင်မဟာမိတ်” နှင့် “The True Nature of the Shale Revolution: Russian Natural Gas Will Save Japan” အပါအဝင် အခြားစာအုပ်များလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်တွင်း အသားတင်ထုတ်ကုန် (GDP) သည် ပထမသုံးလပတ်တွင် သုံးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ကျဆင်းသွားသည်။ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်မှုများ ပျံ့နှံ့နေသော်လည်း ၎င်းတို့သည် နောက်ဆုံးတွင် လက်တွေ့ဖြစ်လာမလား။ သမ္မတထရန့်သည် ဘိုင်ဒင်အစိုးရ၏ စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု အပြစ်တင်သော်လည်း ထရန့်၏ အကောက်ခွန်မူဝါဒနှင့် အခြားအစီအမံများသည် ကြီးမားသော အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသည်။
စီးပွားရေး ပိုဆိုးလာပါက၊ သမ္မတထရန့်၏ MAGA ထောက်ခံသူများကြားတွင် ရေပန်းစားသောမူဝါဒများ အားကောင်းလာကာ ပိုမိုပြင်းထန်သော လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုများကဲ့သို့သော မူဝါဒများကို အားကောင်းလာစေမည်ဖြစ်သည်။ နာဇီအိပ်မက်ဆိုးများကို လှုံ့ဆော်ပေးသည့်တိုင် လူမှုရေးကွဲလွဲမှုများသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်။
ယခုနှစ် ပထမသုံးလပတ်အတွက် အမေရိကန်ပြည်တွင်း အသားတင်ထုတ်ကုန် (ဂျီဒီပီ ပဏာမခန့်မှန်းချက်) သည် ယခင်သုံးလပတ် (နှစ်အလိုက်) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၀.၃ ရာနှုန်း ကျဆင်းသွားသည်။ ၎င်းသည် ယမန်နှစ် စတုတ္ထ သုံးလပတ်တွင် ၂.၄% တိုးလာမှုမှ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားသည်။ ဤအချက်သည် သုံးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် စီးပွားရေး အနုတ်လက္ခဏာ ပြခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သွင်းကုန်များ တိုးလာခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးကျဆင်းခဲ့သည်။ အကောက်ခွန် တိုးမြှင့်ခြင်းမပြုမီ တင်သွင်းရန် အလျင်စလိုမှုကြောင့် ယခင်သုံးလပတ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၄၁.၃ ရာခိုင်နှုန်း သိသိသာသာ တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်းအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေသော အခြားအကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ GDP ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံအတွက် သုံးစွဲမှုတိုးတက်မှု နှေးကွေးခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခင်သုံးလပတ်မှ ၁.၈% တိုးလာမှုကို ကိုယ်စားပြုသော်လည်း ၎င်းသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ပထမသုံးလပတ်နောက်ပိုင်း အနိမ့်ဆုံးအဆင့် (၁.၀%) ဖြစ်သည်။ အကောက်ခွန် တိုးမြှင့်ခြင်းသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင် သက်ရောက်မှု ရှိသည်။
အကောက်ခွန် တိုးမြှင့်မှု၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် ဧပြီလမှစတင်၍ သွင်းကုန်များ ကျဆင်းလာသော်လည်း ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းသည် တစ်ဖန်ပြန်လည်မြင့်တက်လာနိုင်ပြီး ကိုယ်ပိုင်စားသုံးမှု ပိုမိုအေးလာဖွယ်ရှိသည်။
ပုဂ္ဂလိက သုတေသနကုမ္ပဏီ Conference Board (CB) သည် ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စားသုံးသူယုံကြည်မှု အညွှန်းကိန်း ၈၆.၀၊ ယခင်လကထက် ၇.၉ မှတ် ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မေလနောက်ပိုင်း အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ဖြစ်သည်။ ဝင်ငွေနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေများအတွက် ရေတိုအလားအလာများကို တိုင်းတာသည့် မျှော်မှန်းညွှန်းကိန်းသည် ၅၄.၄ သို့ ကျဆင်းသွားပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလနောက်ပိုင်း အနိမ့်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည်။
ဤအညွှန်းကိန်းများက အမေရိကန်စီးပွားရေးသည် ဆုတ်ယုတ်ကျဆင်းနေပြီဟု ညွှန်ပြနေသည်။
အမေရိကန်သမ္မတထရန့်က “(အနုတ်လက္ခဏာ GDP ကိန်းဂဏန်းနှင့်ပတ်သက်၍) ၎င်းသည် ယခင် ဘိုင်ဒင်အစိုးရ၏ ညံ့ဖျင်းသောစီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု၏ရလဒ်ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဘိုင်ဒင်အစိုးရ၏ အနုတ်လက္ခဏာ သက်ရောက်မှုကို ဒုတိယသုံးလပတ် GDP တွင် ခံစားရလိမ့်မည်” ဟု ဆိုသော်လည်း ၎င်းသည် ထရန့်၏ စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု၏ ရလဒ်ဖြစ်ကြောင်း သံသယဖြစ်စရာ မရှိပါ။
၎င်း၏ ရာထူးသက်တမ်းရက် ၁၀၀ ပြည့်မြောက်သည့် မိန့်ခွန်းတွင် ထရန့်က သူ့ကိုယ်သူ ချီးကျူးခဲ့ပြီး “သမိုင်းတွင် မည်သည့်သမ္မတများထက်မဆို အကောင်းဆုံးအစပြုခြင်းကို တက်လှမ်းခဲ့သည်” ဟု ဆိုသော်လည်း သူ့အပေါ် လူအများ၏ ထင်မြင်ယူဆချက်မှာ အလွန်ကွဲပြားပါသည်။
“နောက်ကျနေပြီ”
ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် Washington Post က “သမ္မတထရန့်အပေါ် ထောက်ခံမှုနောက်ဆုံးစစ်တမ်းအရ လူထုထောက်ခံချက်သည် ၃၉ % ဖြစ်သည်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုကာလအတောအတွင်းတွင် ဖရန့်ကလင်ရုစဗဲ့ အစိုးရ တတိယသက်တမ်း (၁၉၃၃-၁၉၄၅) နောက်ပိုင်း ထောက်ခံမှုအနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည်။
အကောက်ခွန် တိုးမြှင့်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ငွေကြေးဈေးကွက်တွင် ကမောက်ကမ ဖြစ်နေသည်။
ထရန့်၏မူဝါဒပြောင်းလဲမှုနှစ်ခုတွင် ဘဏ္ဍာရေးစျေးကွက်၏သတိထားချက်သည် ဖြေလျှော့သွားသော်လည်း (အပြန်အလှန် စည်းကြပ်ခွန်အချို့ကို ရက် ၉၀ ကြာ ဆိုင်းငံ့ထားပြီး ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ၏ အခွန်စည်းကြပ်မှုကို ရုတ်သိမ်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်)၊ ထရန့်အပေါ် မယုံကြည်မှုက ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။
ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ၎င်း၏ဘဏ္ဍာရေးတည်ငြိမ်မှုအစီရင်ခံစာတွင် ဗဟိုဘဏ်မှ “ဘဏ္ဍာရေးပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဝယ်ယူခြင်းနှင့် ရောင်းချခြင်းလွယ်ကူမှုကို ညွှန်ပြသောနှုန်းသည် အမေရိကန် Treasury နှင့် စတော့စျေးကွက်နှစ်ခုလုံးတွင် ဆိုးရွားနေသည်” ဟု ဗဟိုဘဏ်က ထောက်ပြခဲ့သည်။
ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပင်စင်ရံပုံငွေအဖွဲ့ Bridgewater Associates တည်ထောင်သူ ဒါလီယို (Dalio) က “ထရန့်အစိုးရ၏ အခွန်မူဝါဒများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မငြိမ်မသက်မှုများကို ငြိမ်းသက်ရန် အချိန်နှောင်းနေပြီ” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။
ကော်ပိုရိတ်ငွေချေးစာချုပ်များ၊ Derivatives ဝန်ခံကတိပြုထားသော စာချုပ်များ အပါအဝင် အကြွေးဈေးကွက်များတွင် တင်းမာမှုများ ဆက်လက်မြင့်တက်နေသဖြင့် လီမန်ရှော့ (ခ) (Lehman Shock) ကဲ့သို့ ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်းဖြစ်နိုင်ချေကို ဖယ်ရှားရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။
လက်ရှိ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကြောင့် အတိုးနှုန်းလျော့ချရန် ထရန့်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် တောင်းဆိုနေသော်လည်း ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာမည်ကို စိုးရိမ်နေသည့် ဗဟိုဘဏ်သည် ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။
စီးပွားရေး ပြန်လည်ဦးမော့စေမည်ဆိုသည့်ကတိဖြင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးခဲ့သည့် ထရန့်က ၎င်း၏စီးပွားရေးမူဝါဒများကြောင့် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကို ဖိတ်ခေါ်မှု ဖြစ်ပေါ်လာပါက ထရန့်အတွက် မလိုလားဆုံးအရာဖြစ်လာမည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်သည်။
ထရန့်ကို ထောက်ခံသော သာမန်ရီပတ်ဘလစ်ကန်များနှင့် စပိန်စကားပြော မဲဆန္ဒရှင်များကြားတွင် မကျေနပ်မှုများ တိုးပွားလာသော်လည်း MAGA ထောက်ခံသူများ၏ ယုံကြည်မှုသည် ယိမ်းယိုင်မှု မရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် AFP က “(MAGA ထောက်ခံသူများ) သည် ‘စီးပွားရေးနောက်ဆုံးတွင်အဆင်ပြေလိမ့်မည်’ ဟု အကောင်းမြင်ကြပြီး လက်ရှိအခြေအနေအတွက် လုံးဝစိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း မရှိပါဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
စီးပွားရေးကျဆင်းမှုသည် လူမှုရေးကွဲပြားမှုများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။
ထရန့်က သူ၏လုပ်ရပ်များသည် “သာမန်အသိတရား တော်လှန်ရေး” ဟု ဆိုသော်လည်း သူရည်ညွှန်းသော ဘုံအသိမှာ MAGA ထောက်ခံသူများကြားတွင် မျှဝေထားသော တန်ဖိုးများဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။
MAGA ထောက်ခံသူများသည် ထရန့်၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမူဝါဒများကို ထောက်ခံအားပေးကြသည်။
ထရန့်အစိုးရသည် တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသူများအတွက် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမူဝါဒများကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ၁၈၀၇ ပုန်ကန်ကြွသောင်းကျန်းမှုနှိမ်နှင်းရေးအက်ဥပဒေ (Insurrection Act of 1807) (ပုန်ကန်ကြွသောင်းကျန်းမှုနှိမ်နှင်းရန် သမ္မတအမိန့်ဖြင့် စစ်တပ်နှင့် အခြားတပ်ဖွဲ့များကို နိုင်ငံအနှံ့ဖြန့်ကျက်နိုင်ရန် သမ္မတအား ပေးအပ်သည့် ဖက်ဒရယ်ဥပဒေတစ်ခုဖြစ်သည်) နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်ဟု အမေရိကန်ပြည်တွင်းတွင် ကောလဟာလများ ပျံ့နှံ့နေသည်။
တက္ကသိုလ်များနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများမှ သုတေသီများသည် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို ဆုပ်ကိုင်ထားသည်ဟု ယုံကြည်သော MAGA ထောက်ခံသူများကြားတွင် မကျေနပ်မှုများ ကြီးထွားလာခြင်းကြောင့် ထရန့်အစိုးရက တက္ကသိုလ်များနှင့် အခြားအဆင့်မြင့် သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများအတွက် ရန်ပုံငွေဖြတ်တောက်ခြင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းဝင်းများတွင် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ချထားပေးသည့် ဖြစ်စဉ်များလည်း ဆက်တိုက်ရှိလာခဲ့သည်။
ယေးလ်တက္ကသိုလ်မှ ဒဿနိကဗေဒ ပါမောက္ခ စတန်လေက ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ကျွမ်းကျင်သူအဖြစ် လူသိများပြီး “လက်ရှိအခြေအနေ (တက္ကသိုလ်များနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများကို ဗြောင်ကျကျ တိုက်ခိုက်ခြင်း) သည် ၁၉၃၀ ခုနှစ်များအတွင်း နာဇီဂျာမနီ၏ လုပ်ဆောင်ပုံနှင့် တူညီနေသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
၎င်း၏ဒုတိယသက်တမ်းအတွင်း ထရန့်သည် စစ်ပြီးခေတ်မှတ်တမ်းတင်နိုင်လောက်သည့် ယခင် ဘိုင်ဒင်အစိုးရလက်ထက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် အရေအတွက်ထက် သုံးဆကျော် အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် 130 ကျော်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထရန့်၏ အာဏာရှင်ဆန်သော အပြုအမူအပေါ် ဝေဖန်မှုများ ကြီးထွားလာကာ “အမေရိကန်မှာ ဘုရင်မလိုအပ်ဘူး” နှင့် “ကျွန်ုပ်တို့သည် အာဏာရှင်ကို တွန်းလှန်ရမည်” ကဲ့သို့ လူများက ပြောဆိုနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နာဇီအစိုးရ တက်လာသည့်အကြို ဂျာမနီတွင်ပင် သမ္မတအမိန့်ကို မကြာခဏ အသုံးပြုခဲ့ပြီး ပါလီမန်ကို လျစ်လျူရှုသည့် သဘောထားမျိုး ရှိခဲ့သည်။
“ထရန့်အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာရှိတဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ ဖက်ဆစ်နိုင်ငံဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော် ပြောနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ပိုဆိုးလာတဲ့ စီးပွားရေးက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ လူမှုရေးအရ ကွဲလွဲမှုတွေ ပိုဆိုးလာမှာ သေချာပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဒီစူပါပါဝါရှိတဲ့နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်လှုပ်ရှားမှုတွေကို ဂရုပြုသင့်တယ်” ဟု ပါမောက္ခ စတန်လေက ပြောဆိုခဲ့သည်။
ဓာတ်ပုံ။
အမေရိကန်သမတထရန့်
ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ပေါဝယ်လ်သည် ထုတ်ပယ်ခံရမည့်အရေးနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည် (ဓာတ်ပုံ- AP/Aflo)
