CNN-၂၀၂၅ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၆ရက်
စနေနေ့ ညနေ ၂ နာရီခန့်တွင် အိမ်ဖြူတော် ထိပ်တန်း အကြံပေး စတီဖင် မီလာ (Stephen Miller) သည် X (ယခင် Twitter) တွင် “လက်ဝဲစွန်း အကြမ်းဖက်ဝါဒ လှုပ်ရှားမှု” သည် “လက်ဝဲစွန်း ဒီမိုကရက် တရားသူကြီးများက ကာကွယ်ပေးထား” ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။
နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်၏ အမေရိကန် (US) မြေပေါ်တွင် ဤထင်ပေါ်သော ခြိမ်းခြောက်မှုကို တိုက်ဖျက်ရန် စစ်တပ်ကို အသုံးပြုရန် ကြိုးပမ်းမှု များသည် ယနေ့အထိ အကြီးမားဆုံးပြန်လည် ထိုးနှက်ချက်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။
သို့သော် ၎င်းသည် “ဒီမိုကရက် တရားသူကြီး” ထံမှ မဟုတ်ဘဲ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သော ယူအက်စ် ခရိုင်တရားသူကြီး ကာရင် အင်မားဂတ် (Karin Immergut) ထံမှ ဖြစ်သည်။
ရက်သတ္တပတ်ကုန်တွင် အင်မားဂတ်သည် ထရန့်ကို နှစ်ကြိမ် ဆန့်ကျင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ်တွင် ပို့တ်လန်၊ အော်ရီဂွန် (Portland, Oregon) သို့ အမျိုးသား အစောင့်တပ်ဖွဲ့ (National Guard) ချထားရန် အစိုးရ၏ ကနဦး ကြိုးပမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယ အကြိမ် တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား အမျိုးသား အစောင့်တပ်ဖွဲ့များကို စေလွှတ်ရန်ထပ်မံ ကြိုးပမ်းခြင်း သည် ၎င်း၏ ကနဦး အမိန့်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟု ထောက်ပြပြောဆိုပြီးနောက် ထပ်မံ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထရန့်သည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (martial law) ကို တရားမဝင် ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟူသော အယူအဆကိုပင် သူမက ထုတ်ဖော် ခဲ့သည်။
၎င်းသည် လှုပ်ခတ်ဖွယ် အဖြစ်အပျက်များ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း လမ်းညွှန်ချက်ပေးသည့် အဖြစ်အပျက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
မီလာ၏ လက်ဝဲယိမ်း “တရားဥပဒေ ပုန်ကန်မှု” ဟု တံဆိပ်တပ်ထားသည့် အစိုးရ၏ စွပ်စွဲချက်များကြားမှ သမ္မတအားဆန့်ကျင် ဆုံးဖြတ်သည့် တရားသူကြီးများ စာရင်းတွင် ရီပတ်ဘလစ်ကန် (Republican)- နှင့် ထရမ့် ခန့်အပ်သူများပင်လျှင် အရေအတွက် လျင်မြန်စွာ တိုးလာနေသည်။
ယနေ့အထိ ရီပတ်ဘလစ်ကန် (GOP)-ခန့်အပ် တရားသူကြီးများ သည် အဆင့်မြင့် အမှုပေါင်း တစ်ဒါဇင်ကျော်တွင် အစိုးရအား ဆန့်ကျင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အဆင့်များတွင် ထရမ့်-ခန့်အပ် တရားသူကြီး အနည်းဆုံး ရှစ်ဦး ပါဝင်သည်။
၎င်းတို့သည် ထရမ့်နှင့် ၎င်း၏ အစိုးရအဖွဲ့သည် ဥပဒေကို ထင်ထင်ရှားရှား ချိုးဖောက် နေကြောင်း အကြံပြုသည့် ပြင်းထန်သော စကားလုံးများကို မကြာခဏ အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဤအမှုများပတ်၀န်းကျင်မှ အပြောအဆိုများသည် ပိုမို ဆိုးရွားလာနေပြီး ထရမ့်၏ မဟာမိတ်အချို့သည် မီလာ၏ လမ်းညွှန်ချက်ကို ယူကာ တရားသူကြီးများကို စွပ်စွဲ ပြစ်တင်ရန် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို လျစ်လျူရှုရန် တောင်းဆိုနေကြသည်။ အီလွန် မက်စ် (Elon Musk) က ထရမ့်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဟန့်တားရန် ကြိုးပမ်းမှု များကိုပင် “နိုင်ငံတော် သစ္စာဖောက်မှု” (treason) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
သို့သော် တရားဝင် စာရွက်စာတမ်း အထောက်အထားများက လုံးဝ အခြားအရာတစ်ခုကို အကြံပြုထောက်ပြနေခဲ့သည်- ထရမ့်သည် တရားမဝင်သည့် အရာများစွာကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်း လုပ်ဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းနေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် GOP-နှင့် ထရမ့်-ခန့်အပ် ထားသည့် တရားသူကြီးများကပင် ထိုအချက်ကို ထောက်ပြ၍ တွန်းအားပေး ဆန့်ကျင် နေခြင်း ဖြစ်သည်။
အဓိက အချက်များ (Key Points)
တရားစီရင်ရေး အုံကြွမှုဟု ဝါဒဖြန့်မှု အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်နေခြင်း
အိမ်ဖြူတော် အကြံပေး စတီဖင် မီလာ (Stephen Miller) ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များက လက်ဝဲစွန်း အကြမ်းဖက်မှုနှင့် “လက်ဝဲစွန်း ဒီမိုကရက် တရားသူကြီးများ” ၏ တရားစီရင်ရေး အုံကြွမှုကို စွပ်စွဲခဲ့သည်။ သို့သော် ထရမ့်၏ စစ်တပ်သုံးရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် သူကိုယ်တိုင် ခန့်အပ်ထားသော တရားသူကြီးများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကြောင့် အထိနာခဲ့ရသည်။
ထရမ့် ခန့် တရားသူကြီးများ၏ ကန့်ကွက်မှုများ
ရီပတ်ဘလစ်ကန် (GOP) ခန့် တရားသူကြီးများသည် ထရမ့်အစိုးရကို အဆင့်မြင့်အမှု တစ်ဒါဇင်ကျော်တွင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့ထဲတွင် ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ခန့်အပ်ထားသော အနည်းဆုံး တရားသူကြီး ရှစ်ဦး ပါဝင်သည်။
ဤတရားသူကြီးများသည် ထရမ့်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့သည် ဥပဒေကို ထင်ထင်ရှားရှား ချိုးဖောက်နေကြောင်း ပြသသည့် ပြင်းထန်သော စကားလုံးများကို မကြာခဏ အသုံးပြုခဲ့သည်။
အဓိက ကန့်ကွက်ခဲ့သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ဥပမာများ
ပေါ်တလန် (Portland) သို့ အမျိုးသား အစောင့်တပ်ဖွဲ့ (National Guard) ချထားရေး
ထရမ့် ခန့် အမေရိကန် ခရိုင်တရားသူကြီး ကာရင် အင်မားဂတ် (Karin Immergut) က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ဥပဒေ (Constitutional Law) ကို လိုက်နာသည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) မဟုတ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။
မေရီလန်း (Maryland) တရားသူကြီးများကို တရားစွဲဆိုခြင်း
ထရမ့် ခန့် အမေရိကန် ခရိုင်တရားသူကြီး သောမတ်စ် ကယ်လန် (Thomas Cullen) က အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (Executive) မှ ၎င်းကို ဆန့်ကျင်ဆုံးဖြတ်သည့် တရားသူကြီးများကို စွပ်စွဲ ပြစ်တင်ရန် ပေါင်းစည်း ကြိုးပမ်းခြင်းသည် “သမိုင်းတွင် မရှိဖူးပြီး ကံမကောင်း” ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။
သေချာစိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများကို နှင်ထုတ်ခြင်း
ထရမ့် ခန့် တရားသူကြီးများ အပါအဝင် အခြား GOP ခန့် တရားသူကြီးများစွာက သေချာစိစစ်ခြင်း (due process) မရှိဘဲ “Alien Enemies Act” ကဲ့သို့သော ရှေးဟောင်းဥပဒေများကို အသုံးပြု၍ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများကို အလျင်အမြန် နှင်ထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို တားမြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့က ဤအပြုအမူများသည် လွတ်လပ်မှု၏ “အလိုလိုသိစိတ် (intuitive sense of liberty)” ကို ထိခိုက်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ကောက်ချက် (Conclusion)
ဤတရားဝင် ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် ထရမ့်သည် “တရားမဝင်သော အရာများစွာကို လုပ်ဆောင်ရန် ရိုးရှင်းစွာ ကြိုးပမ်းနေသည်” ကို ပြသနေပြီး၊ ၎င်းအပြုအမူများ ကြောင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန်နှင့် ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ခန့်အပ်ထားသော တရားသူကြီးများ ပင်လျှင် ယင်းအပြုအမူများကို ထောက်ပြ ဆန့်ကျင် တွန်းအားပေးခြင်း ခံနေရသည်။
ထရမ့် ခန့် အမေရိကန် ခရိုင်တရားသူကြီး ကာရင် အင်မားဂတ် (Karin Immergut)
ပေါ့တလန်မြို့ရှိ ICE ရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြနေသူများ(ပုံ)
ထရန့်စေလွှတ်သည့်တပ်ဖွဲ့ဝင်များကိုမလိုလားကြောင်းလူထုဆန္ဒပြပွဲတခု (ပုံ)
