CNN- ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ရက်
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်၏ ရုရှားအစိုးရကိုယ်စားလှယ်များသည် ယူကရိန်း ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ဖြစ်နိုင်ခြေနှင့် ပတ်သက်၍ ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က မော်စကိုတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆွေးနွေးပွဲများအတွင်း အားစိုက်ထုတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရုရှားတို့သည် ယခုအခါ – ဝါရှင်တန်နှင့် ဥရောပအကြား ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာသော သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် အားသာချက်အသစ်ကို ရယူနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည် ။
အင်္ဂါနေ့တွင် ထရန့်သည် ၎င်း၏အစိုးရမှ ဥရောပအပေါ် ဝေဖန်မှုများကို ထပ်မံအတည် ပြုခဲ့ပြီး၊ Politico နှင့် အသစ်ထုတ်ဝေခဲ့သော အင်တာဗျူးတွင် ဥရောပနိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများကြောင့် “အားနည်းနေပြီး” “ပျက်စီးယိုယွင်း နေသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
၎င်းပြင် ရုရှားသည် ယူကရိန်းစစ်ပွဲတွင် “အသာစီးရရှိနေသည်” ဟုလည်း အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇယ်လန်စကီးအနေဖြင့် “အချို့အရာများကို လက်ခံရန် စတင်သင့်ပြီ” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထရန့်က “ရှုံးနိမ့်နေတဲ့အခါ ခင်ဗျားတို့ သတိထားပြီး အရာရာကို စတင်လက်ခံရမှာပေါ့” ဟု ပြောကြား ခဲ့သည်။
အမေရိကန်သမ္မတ၏ မှတ်ချက်များသည် ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အမျိုးသား လုံခြုံရေး မဟာဗျူဟာသစ် ပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုမဟာဗျူဟာတွင် ဥရောပအစိုးရများအား ယူကရိန်းကို ထောက်ပံ့မှုအတွက် ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့ကာ ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်ရရှိရန် နှောင့်နှေးစေသည့်အရာမှာ “စစ်ပွဲအတွက် လက်တွေ့မကျသော မျှော်မှန်းချက်များထားရှိသည့် ဥရောပအရာရှိများ” ကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း အပြစ်တင်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ စာတမ်းတွင် “ကြီးမားသော ဥရောပလူအများစုက ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုလားသော် လည်း၊ ၎င်းတို့၏ ဒီမိုကရေစီ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ၎င်းအစိုးရများက ဖျက်ဆီးထားခြင်းကြောင့် ထိုဆန္ဒသည် မူဝါဒအဖြစ်သို့ များစွာမပြောင်းလဲနိုင်ဖြစ်နေသည်” ဟု အခိုင်အမာဆိုထားသည်။
ဂျာမနီဝန်ကြီးချုပ် ဖရီးဒရစ် မားဇ်က အင်္ဂါနေ့တွင် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ ထိုမဟာဗျူဟာ စာတမ်းကို ပြန်လည်ပယ်ချခဲ့ပြီး၊ “အချို့အရာများသည် နားလည်နိုင်သည်၊ အချို့အရာ များသည် လက်ခံနိုင်သည်၊ သို့သော် အချို့အရာများသည် ဥရောပရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် လက်ခံနိုင်စရာမရှိပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့ကာ၊ ဥရောပနိုင်ငံများသည် ဥရောပ၌ “ဒီမိုကရေစီကို ကယ်တင်ရန်” အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အကူအညီမလိုအပ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ထရန့်အစိုးရ၏ ဖော်မြူလာ – ဥရောပအား ရုရှားနှင့် တည်ငြိမ်သော ဆက်ဆံရေး အတွက် ဒီမိုကရေစီဆန်ဆန်မဟုတ်သော အတားအဆီးအဖြစ် ပုံဖော်ခြင်းသည် – ရုရှား အရာရှိများအတွက် ကောင်းချီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ကရင်မလင်နန်းတော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒမစ်ထရီ ပက်စကော့ဗ်သည် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် စာတမ်းထုတ်ပြန်ခြင်းအား ကြိုဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းသည် “ကျွန်ုပ်တို့၏ အမြင်နှင့် ကိုက်ညီသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
တနင်္လာနေ့တွင် ပက်စကော့ဗ်က ထပ်မံရှင်းပြခဲ့သည်- “သဘောတရားအသစ်မှာ ကျွန်တော်တို့ တွေ့မြင်ရတဲ့ ထူးခြားချက်က ကျွန်တော်တို့အတွက် သဘောကျစရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ ဆွေးနွေးမှုနှင့် အပြုသဘောဆောင်တဲ့၊ ကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြောထားပါတယ်။”
ရုရှားတိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေ (Russian Direct Investment Fund) ၏ စီအီးအို ဖြစ်သူနှင့် ဝါရှင်တန်နှင့် ကရင်မလင်နန်းတော်အကြား မကြာသေးမီက သံတမန်ရေးရာ အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်မှုများတွင် အဓိက ကြားခံပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သူ ကီရီလ် ဒီမီထရီယက်ဗ် သည်လည်း ဤအချိန်အခါကို အခွင့်ကောင်းယူခဲ့သည်။ X (ယခင် Twitter) ပေါ်မှ ပို့စ်များစွာတွင် ဒီမီထရီယက်ဗ်သည် ထရန့်မှ ဥရောပနိုင်ငံများကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်းကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ထရန့်၏ “ဥရောပက အရမ်းသတိထားရမယ်” နှင့် “မကောင်းတဲ့ လမ်းကြောင်းအချို့ကို သွားနေတယ်… လူတွေအတွက် အရမ်းဆိုးတယ်” ဆိုသော သတိပေး ချက်ကို ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
ထရန့်၏ မှတ်ချက်များသည် ဥရောပအွန်လိုင်းအကြောင်းအရာ စည်းမျဉ်းများကို ချိုးဖောက်မှု ကြောင့် ဥရောပသမဂ္ဂ စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့များမှ X အား ဒေါ်လာ ၁၄၀ သန်းဒဏ်ရိုက် ခဲ့သည့် သောကြာနေ့က မေးခွန်းတစ်ခုကို တုံ့ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
X ၏ ပိုင်ရှင် အီလွန် မက်စ်က ဥရောပသမဂ္ဂကို ဖျက်သိမ်းရန် တောင်းဆိုသည့် ပို့စ်များဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ သို့သော် ရုရှားအရာရှိများအနေဖြင့် ဥရောပမှ ဒီမိုကရေစီ ဆုတ်ယုတ်မှုများ ရှိနေသည်ဟူသော ထရန့်အစိုးရ၏ စွပ်စွဲချက်များကို အသံကျယ်အောင် ပြောဆိုခြင်းသည် အနည်းငယ် ရယ်စရာကောင်းလှသည်။ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်သည် လေးပုံတစ်ပုံ ရာစုကြာ အာဏာရှိနေသည့်ကာလအတွင်း နိုင်ငံရေးပြိုင်ဆိုင်မှု ကို လုံးဝနီးပါး ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ကို ချေဖျက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရုရှားသည် Facebook နှင့် X ကဲ့သို့သော လူမှုမီဒီယာများ ကို အသုံးပြုခွင့်ကို ထိရောက်စွာ ပိတ်ဆို့ထားသော်လည်း၊ ယင်းက ဒီမီထရီယက်ဗ်ကဲ့သို့ ဆက်သွယ်မှုကောင်းသော ရုရှားအရာရှိများအား ၎င်းတို့၏ ပြောဆိုချက်များကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်လွှင့်ရန် ထိုနည်းပညာ ပလက်ဖောင်းများကို အသုံးပြုခြင်းမှ တားဆီးနိုင်ခြင်းမရှိပေ။
သို့သော် ဤတွင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ချမှတ်ထားသော မဟာဗျူဟာတစ်ခု ရှိနေပုံရသည်။ ရုရှား၏ မူဝါဒသည် နေတိုးမဟာမိတ်အဖွဲ့၏ ရေရှည်တည်တံ့နိုင်စွမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ သံသယများပျိုးထောင်ရန် အခွင့်အရေးယူနေစဉ်၊ ယူကရိန်းအတွက် ဥရောပ၏ ထောက်ပံ့ ကူညီမှုများကို တဖြည်းဖြည်း လျော့ပါးသွားစေရန် ရှင်းလင်းစွာ ရည်ရွယ်ထားသည်။
ထရန့်အစိုးရ၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေး မဟာဗျူဟာသစ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဥရောပ နှစ်ခုလုံးရှိ ပြည်သူများအား လွှမ်းမိုးရန် ရည်ရွယ်သည့် သတင်းအချက်အလက် စစ်ပွဲတွင် မော်စကိုအား လက်နက်ခဲယမ်းများ ပိုမိုပေးခဲ့သည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤနေရာတွင် ရောက်ဖူးပြီးဖြစ်သည်။ ထရန့်အစိုးရ၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေး မဟာဗျူဟာသစ် ထုတ်ပြန်မှုအပေါ် ဥရောပတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးဆက်သည် အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ် မှ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြူးနစ်လုံခြုံရေးညီလာခံ၌ မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် ဥရောပသားများ ခံစားခဲ့ရသော ထိတ်လန့်မှုနှင့် ဆင်တူသည်။
ဝါရှင်တန်မှ ဥရောပကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှုများအပေါ် မော်စကိုတွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော ဝမ်းမြောက်မှုသည် ထိုလနောက်ပိုင်းတွင် ဘဲဥပုံရုံးခန်း (Oval Office) ၌ ထရန့်နှင့် ဗန့်စ်မှ ဇယ်လန်စကီးအား လူသိရှင်ကြား ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ခြင်းအပေါ် ဝမ်းမြောက်မှုနှင့် ဆင်တူသည်။
ဇယ်လန်စကီးသည် ယူကရိန်းအတွက် ထောက်ပံ့မှု ခိုင်မာစေရန် ယခုအပတ်တွင် ဥရောပသို့ ခရီးလှည့်လည်နေပြီး လန်ဒန်ရှိ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံကာ၊ ဘရပ်ဆဲလ်ရှိ နေတိုးနှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ အရာရှိများနှင့်လည်း တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ သို့သော် တစ်ချိန် တည်းမှာပင်၊ ဥရောပနှင့် ပတ်သက်သော ရုရှား၏ သတင်းစကားများနှင့် သတိပေး ချက်များ သည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။
ရုရှားအစိုးရပိုင် ရုပ်မြင်သံကြားမှ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင်၊ အမာခံ ရုရှားနိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင် ဆာဂေး ကာရာဂါနော့ဗ်က ရုရှားသည် “စိတ်ပျက်စရာကောင်းသော၊ သနားစရာကောင်းသော၊ လမ်းလွဲနေသော ယူကရိန်းနှင့် စစ်ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဥရောပနှင့် စစ်ဖြစ်နေသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ကာရာဂါနော့ဗ်က ၎င်းသည် ပူတင်အတွက် ပြောကြားခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ စစ်မှန်သော ထင်မြင်ချက်ကို ပေးနိုင်သည်ဟုဆိုကာ- “ဒီစစ်ပွဲဟာ ကျွန်တော်တို့ ဥရောပကို စိတ်ဓာတ်ပိုင်းအရရော၊ နိုင်ငံရေးပိုင်းအရပါ ချေမှုန်းနိုင်မှသာ ပြီးဆုံးမှာဖြစ်တယ်” ဟု ပြောခဲ့သည်။
သို့သော် ကာရာဂါနော့ဗ်သည် ရုရှားအစိုးရကိုယ်စား ပြောဆိုခြင်းမဟုတ်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် ပူတင်ကိုယ်တိုင်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ဖော်ပြနေကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိသာသည်။
ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က မော်စကို၌ ထရန့်၏ အထူးသံတမန် စတိဗ် ဝစ်တ်ကော့ဗ်နှင့် ၎င်း၏ သားမက် ဂျာရတ် ကူရှ်နာ တို့နှင့် တွေ့ဆုံမည့် အကြိုညတွင်၊ ပူတင်က ရုရှားသည် ဥရောပနှင့် စစ်ပွဲအတွက် “ယခုပင် အသင့်ဖြစ်နေသည်” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်ပွဲစတင်ရန် စီစဉ်ထားခြင်းမရှိဟုလည်း ဆိုခဲ့သည်။
“ကျွန်တော်တို့ ဥရောပနဲ့ စစ်ဖြစ်ဖို့ စီစဉ်မထားပါဘူး။ ဒါကို အကြိမ်တစ်ရာလောက် ကျွန်တော် ပြောပြီးပါပြီ၊ ဒါပေမယ့် ဥရောပက ကျွန်တော်တို့နဲ့ ရုတ်တရက် စစ်ဖြစ်ချင်ပြီး စတင်ခဲ့မယ် ဆိုရင်တော့၊ ကျွန်တော်တို့ အခုချက်ချင်း အသင့်ဖြစ်နေပါပြီ” ဟု ပြီးခဲ့သည့် အင်္ဂါနေ့က ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုသို့သော မီးပွားများ ထုတ်ခြင်းမျိုး၏ ပစ်မှတ်ပရိသတ်သည် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖြစ်ပြီး၊ ကရင်မလင်နန်းတော်သည် ဥရောပသားများအား ၎င်းတို့၏ ဖြတ်ကျော် အတ္တလန်တိတ်(အမေရိကန်နှင့်) ဆက်ဆံရေးကို အခြေခံမှစ၍ လှုပ်ခါနေသည့် ထိုစကားလုံးများကြောင့် တုန်လှုပ်စေရန် သေချာစေလိုသည်။
ဤဆောင်းပါးကို နေသန်ဟော့ဂျ်( Nathan Hodge) ကရေးသားခဲ့သည်။
ဇယ်လန်းစကီးနှင့်ဥရောပခေါင်းဆောင် များဖြစ်သော ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ်စတာမာ၊ ပြင်သစ်သမတ မက်ခရွန်၊ ဂျာမန်ဝန်ကြီးချုပ် မာ့ဇ် တို့ရင်းရင်းနှီးနှီးတွေ့ဆုံကြစဥ် (ပုံ)
မော်စကို၌ ရုရှားသမတပူနှင့်အကြံပေးများနှင့် ထရန့်၏ အထူးသံတမန် စတိဗ် ဝစ်တ်ကော့ဗ်နှင့် ၎င်း၏ သားမက် ဂျာရတ် ကူရှ်နာ တို့နှင့် တွေ့ဆုံကြစဥ် (ပုံ)
