ရုရှားက စွမ်းအင်ကွန်ရက်ကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ယူကရိန်းတွင် အခြေအနေ

BBC – ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်

တစ်ညတာလုံး ရုရှား၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ယူကရိန်းရှိ အိမ်ထောင်စု တစ်သန်းကျော် လျှပ်စစ်မီး ပြတ်တောက်သွားကြောင်း အရာရှိများက ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ရုရှားက စွမ်းအင်နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ယူကရိန်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အီဟော် ကလိုင်မန်ကို က ဒေသကြီးငါးခု ထိမှန်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး လူငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ၊ မီးငြှိမ်းသတ်ရေးနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပြန်လည်ရရှိရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ပြောသည်။

စစ်ပွဲတစ်လျှောက်လုံး ယူကရိန်း၏ စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ရုရှားတိုက်ခိုက်မှုများသည် အဖြစ်များသော်လည်း၊ နိုင်ငံတော်သည် ဆောင်းရာသီသို့ ဦးတည်နေချိန်တွင် မော်စကိုက တိုက်ခိုက်မှုများကို ပိုမို အရှိန်မြှင့် ခဲ့သည်။

ယခုဖြစ်ရပ်သည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်၏ ပြည်ပရေးရာ အထူးသံတမန်သည် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေးအတွက် ထပ်မံဆွေးနွေးရန် ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမီယာ ဇလန်းစကီးနှင့် ဥရောပခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် ယခုသီတင်းပတ်ကုန်တွင် ဂျာမနီသို့ သွားရောက်မည့် အချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။

ယူကရိန်းနှင့် ရုရှားကြား ကြားဝင်စေ့စပ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို ဦးဆောင်နေသည့် အိမ်ဖြူတော် ကိုယ်စားလှယ် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ် သည် ဘာလင်၌ အဆိုပြုထားသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်၏ နောက်ဆုံးမူကို ဆွေးနွေးမည်ဖြစ်သည်။

စနေနေ့တွင် ဇလန်းစကီးက ရုရှားသည် ညပိုင်းတိုက်ခိုက်မှုများတွင် မောင်းသူမဲ့လေယာဉ် (ဒရုန်း) ၄၅၀ ကျော်နှင့် ဒုံးကျည် ၃၀ ကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ကလိုင်မန်ကိုက ဒီနင်ပရိုပက်ထရီဗက်ခ်(Dnipropetrovsk)၊ ကီရိုဗိုဟာ့ဒ်(Kirovohrad)၊ မိုင်ကိုလစ်ဗ် (Mykolaiv)၊ အိုဒက်ဆာ (Odesa) နှင့် ချာနီဟိုက်ဗ်(Chernihiv) ဒေသများ ထိမှန်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။

ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက တိုက်ခိုက်မှုများတွင် Kinzhal ဟိုက်ပါစောနစ်ဒုံးကျည်များ အပါအဝင် လက်နက်များကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ယင်းဒုံးကျည်များသည် လေထဲတွင် ဦးတည်ရာကို ပြောင်းလဲနိုင်သောကြောင့် ခြေရာခံရန် ခက်ခဲသည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IAEA) က ယူကရိန်း၏ ဇာပိုရစ်ရှား နျူကလီးယားစွမ်းအင်စက်ရုံသည် လျှပ်စစ်ကွန်ရက်ကို ထိခိုက်စေသည့် “ ကျယ်ပြန့်သော စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့်” တစ်ညတာလုံး အပြင်ဘက်မှ ဓာတ်အားလုံးဝ ပြတ်တောက်သွားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ပြန်လည်ချိတ်ဆက်နိုင်ခဲ့ပြီဟု ဆိုသည်။

အဆိုပါစက်ရုံသည် ရုရှားထိန်းချုပ်ထားသော ယူကရိန်းနယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။ စက်ရုံ လည်ပတ်နေခြင်းမရှိသော်လည်း ၎င်း၏ ဓာတ်ပေါင်းဖိုများကို အေးစေရန်အတွက် အဆက်မပြတ် ဓာတ်အားလိုအပ်သည်။

ရုရှားနိုင်ငံတွင် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကြောင့် လူနေအဆောက်အအုံတစ်ခု ထိမှန်ပြီးနောက် ဆာရာတော့ဗ်၌ လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရိုမန် ဘူဆာဂျင်က ပြောသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲနှင့် ရုရှားပိုင်ပစ္စည်းများ ထိန်းချုပ်ခြင်း

ထရန့်အစိုးရသည် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို ခရစ်စမတ်မတိုင်မီ အကောင်အထည်ဖော်ရန် တွန်းအားပေးနေပြီး မကြာသေးမီက ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း ယူကရိန်းနှင့် ရုရှား ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ သော်လည်း ကြီးမားသော တိုးတက်မှု ၏ အရိပ်အယောင် အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သည်။

ဘာလင်ဆွေးနွေးပွဲသို့ မည်သည့် ဥရောပခေါင်းဆောင်များ တက်ရောက်မည်ကိုမူ အတည်မပြုရသေးပါ။

အစည်းအဝေးအကြောင်း အသေးစိတ်ကို ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သည့် The Wall Street Journal သတင်းစာက ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာကီးယား စတားမာ၊ ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူယယ် မက်ခရွန်နှင့် ဂျာမန်ဝန်ကြီးချုပ် ဖရီဒရစ်ခ် မဲ့ရ်ဇ် တို့ အားလုံး ပါဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဝစ်ကို့ဖ်-ဇလန်းစကီး တွေ့ဆုံမှုသည် ယူကရိန်းမှ အချက် ၂၀ ပါ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ် ၏ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသောမူကို အမေရိကန်သို့ ပေးအပ်ပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ပထမဆုံး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး သံတမန်ရေးရာ လှုပ်ရှားမှု များစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် အဆိုပြုချက်၏ နောက်ဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှု ဖြစ်သည်။

ယူကရိန်းအရှေ့ပိုင်းရှိ နယ်မြေကိစ္စသည် ညှိနှိုင်းမှုများတွင် အရှုပ်ထွေးဆုံး ခေါင်းစဉ်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ကိယက်ဗ်က တရားမဝင် သိမ်းပိုက်ခံထားရသည့် နယ်မြေကို လက်လွှတ်ရန် ငြင်းဆန်နေပြီး၊ မော်စကိုက ယူကရိန်း မဆုတ်ခွာပါက ဒွန်ဘတ်စ်ဒေသ တစ်ခု လုံးကို အင်အားသုံး၍ သိမ်းယူရန် ရည်ရွယ်ချက်ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောဆိုနေသည်။

နယ်မြေဆိုင်ရာ မေးခွန်းကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အိမ်ဖြူတော်၏ နောက်ဆုံးအဆိုပြုချက်ကို ဇလန်းစကီးက သံသယဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းမှာ ယူကရိန်းစစ်တပ်က ဒေသမှ ဆုတ်ခွာပြီး ၎င်းကို “ အထူးစီးပွားရေးဇုန်” အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ဖြစ်သည်။

ယူကရိန်းသမ္မတက အမေရိကန်က အဆိုပြုထားသည့် စည်းကမ်းချက်များအရ၊ ကရင်မလင် သည် ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့များ စွန့်လွှတ်ခဲ့သော ဒေသများသို့ ရှေ့မတိုးရန် ကတိပြု ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရုရှားထိန်းချုပ်ထားသော ဒွန်ဘတ်စ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ယူကရိန်း၏ ကာကွယ်ရေး လိုင်းများ ကြားရှိ နယ်မြေသည် စစ်မဲ့ဇုန်အဖြစ် အကျိုးသက်ရောက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ရှေ့မတိုးဖို့ ဒါမှမဟုတ် အရပ်သားအသွင်ယူပြီး ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းကနေ ဘယ်အရာက တားဆီးထားနိုင်မလဲ” ဟု ဇလန်းစကီးက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။

စစ်ပွဲအပြီး ထောက်ပံ့မှုနှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ ဝင်ရောက်ခြင်း

လူသိရှင်ကြားအနေဖြင့် ယူကရိန်းနှင့် ဥရောပရှိ ၎င်း၏မဟာမိတ်များက အမေရိကန် ဦးဆောင်သော ဆွေးနွေးပွဲများကို အကျိုးဖြစ်ထွန်းသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ အဆိုပြုချက် ပထမဆုံးပေါ်ပေါက်စဉ်က ရုရှားဘက်ကို အလေးသာသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည့် အစီအစဉ် အပေါ် ပြင်ဆင်ချက်များ ရရှိခဲ့ခြင်းကို ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။

သို့သော် မကြာသေးမီက ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း ထရန့်သည် ဇလန်းစကီးနှင့် ဥရောပရှိ ၎င်း၏ ထောက်ခံသူများအပေါ် စိတ်မရှည်ဖြစ်လာကြောင်း အရိပ်အယောင်များ ရှိခဲ့သည်။

ယခုသီတင်းပတ်အစောပိုင်းတွင် Politico နှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သော ပြင်းထန်သော အင်တာဗျူး တစ်ခုတွင် အမေရိကန်သမ္မတက ဥရောပခေါင်းဆောင်များကို “ အားနည်းသည်” ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့ပြီး ယူကရိန်းအား ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပရန် တောင်းဆိုမှုများကို ထပ်မံ တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ရုရှားက ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အပြည့်အဝ ကျူးကျော်မှု စတင်ချိန်၌ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည့်အချိန်မှစ၍ ရွေးကောက်ပွဲများကို ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့ပြီး၊ ဇလန်းစကီးက အမေရိကန်နှင့် ဥရောပက လိုအပ်သည့် လုံခြုံရေးကို ပံ့ပိုးပေးပါက ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ကြောင်း ပြောသည်။

အိမ်ဖြူတော်၏ သံတမန်ရေးရာ တွန်းအားပေးမှု ဆက်လက်ရှိနေချိန်တွင် ဥရောပ၏ အာရုံစိုက်မှုသည် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အခါ ယူကရိန်းကို မည်သို့ထောက်ပံ့ရမည်ဟူသော အချက်ပေါ်တွင် ရှိနေပြီး၊ လုံခြုံရေးအာမခံချက်များနှင့် ရန်ပုံငွေဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသည်။

ယူကရိန်းအစိုးရသည် ပြင်းထန်သော ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး လာမည့် နှစ်နှစ်အတွင်း ယူရို ဘီလီယံ ( ဘီလီယံ၊ ဘီလီယံ) ထပ်မံ ရှာဖွေရန် လိုအပ်သည်။

သောကြာနေ့တွင် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) နိုင်ငံများက ဥရောပတွင် ထိန်းသိမ်းထားသည့် ရုရှားပိုင် ပစ္စည်းများဖြစ်သော ယူရို ဘီလီယံ ( ဘီလီယံ၊ ဘီလီယံ) ခန့်ကို ကာလ အကန့်အသတ်မရှိ ထိန်းချုပ်ထားရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။

လာမည့်သီတင်းပတ်တွင် ကျင်းပမည့် EU ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၌ သဘောတူညီချက် ရရှိပါက အဆိုပါ ရန်ပုံငွေများကို ယူကရိန်းသို့ ပြန်လည် ချေးငွေအဖြစ် ပေးနိုင်မည့် လမ်းခင်း ပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရပြီး၊ စစ်ပွဲကြီး လေးနှစ်နီးပါးအကြာ ပျက်စီးသွားသော နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် စစ်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အကူအညီ များကို ကိယက်ဗ်အား ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ယင်းလုပ်ရပ်ကို ခရမ်လင်က ခိုးယူမှုအဖြစ် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ရုရှားဗဟိုဘဏ်က ကျူးကျော်မှု အပြီး ထိန်းချုပ်ခံထားရသည့် ရုရှားပိုင်ပစ္စည်း အများစုကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် ဘယ်လ်ဂျီယံ ဘဏ် Euroclear ကို တရားစွဲဆိုမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ရုရှားပိုင်ပစ္စည်းများကို ယူကရိန်းအတွက် ရည်ရွယ်ချက်ပြောင်းလဲအသုံးပြုမည့် သဘောတူညီ ချက်၏ အတိအကျဖွဲ့စည်းပုံကို အရာရှိများက ဆက်လက်ညှိနှိုင်းနေဆဲဖြစ်ပြီး၊ အဓိက ထိန်းသိမ်းထားသူအနေဖြင့် ဥပဒေရေးရာအရ ထိခိုက်နိုင်မှုကြောင့် ဘယ်လ်ဂျီယံအစိုးရက အထူးသဖြင့် သံသယရှိနေသည်။

အခြားတစ်နေရာတွင်၊ ထုတ်ပြန်ဖြန့်ဝေနေသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်၏ နောက်ဆုံးမူတွင် ယူကရိန်းက ဥရောပသမဂ္ဂသို့ လျင်မြန်စွာ ဝင်ရောက်ခြင်း ကို ရည်မှန်းထားကြောင်း သတင်းရရှိသည်။

The Financial Times သတင်းစာက ဘရပ်ဆဲလ်သည် ယူကရိန်းမှ ဝါရှင်တန်သို့ ပေးအပ် ခဲ့သည့် နောက်ဆုံးမူကြမ်းတွင် အဆိုပြုထားသော အကြံတစ်ခုဖြစ်သည့် ယူကရိန်း၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေး အရှိန်မြှင့်ခြင်းကို ထောက်ခံကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

ယူကရိန်းသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ကျူးကျော်မှုအပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်း EU သို့ တရားဝင် အဖွဲ့ဝင် လျှောက်ထားခဲ့သော်လည်း အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်မည်ဟု ကတိပြုထားသော်လည်း အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ လိုအပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

အဆိုပါအစီအစဉ်အရ ယူကရိန်းသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအစောဆုံးတွင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာမည်ဟု အမည်မဖော်လိုသည့် အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးကို ကိုးကား၍ AFP သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဝါရှင်တန်က မူကြမ်း၏ ထိုအချက်ကို အတည်ပြုခြင်း ရှိမရှိမှာ ရှင်းလင်းမှုမရှိသေးပါ။

(လွတ်လပ်သည့် မီဒီယာအဖြစ် ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေး သင်တို့အကူအညီလိုအပ်နေပါသည်။ ဤနေရာတွင် www.eraseye.com/donation နှိပ်၍ လှူဒါန်းနိုင်ပါသည်)