CNN- ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ရက်
နေတိုးအဖွဲ့၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် မတ်ခ် ရုတ္တီ (Mark Rutte) က ကြာသပတေးနေ့တွင် မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် “ရုရှား၏ နောက်ထပ်ပစ်မှတ်” ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ပြီး၊ ယခင်မျိုးဆက်များ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော စစ်ပွဲမျိုးကို ကာကွယ်ရန် ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်များကို လျင်မြန်စွာ တိုးမြှင့်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ရုတ္တီ၏ မှတ်ချက်များသည် ဘာလင်မြို့ရှိ မြူးနစ်လုံခြုံရေးညီလာခံ (Munich Security Conference) တွင် ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဥရောပခေါင်းဆောင်များသည် ရုရှား၏ ယူကရိန်း စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးအဆိုပြုချက်ကို အမေရိကန်၏ ဖိအားပေးမှုများ မြင့်တက်လာသည့် နောက်ခံတွင် ဆွေးနွေးနေကြချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။
“ကျွန်တော်တို့ အဆင်သင့်ဖြစ်ဖို့ လိုပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ပဋိပက္ခတွေဟာ … လက်တစ်ကမ်းမှာ တိုက်နေကြတာ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ပဋိပက္ခဟာ ကျွန်တော်တို့ တံခါးဝကို ရောက်နေပါပြီ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားသည်။ “ရုရှားက စစ်ပွဲကို ဥရောပဆီ ပြန်လည်ရောက်ရှိ စေခဲ့ပြီး၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဘိုး၊ အဘွားတွေ ကြံ့ကြံ့ခံခဲ့ရတဲ့ စစ်ပွဲအတိုင်းအတာအတွက် ကျွန်တော်တို့ ပြင်ဆင်ထားရပါမယ်။”
သို့သော် ၎င်းက နေတိုးသည် “ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကတိကဝတ်တွေကို မလိုက်နာဘူးဆိုရင်၊ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ ကာကွယ်နိုင်မယ့် ကြေကွဲစရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်” ဟုလည်း ဖြည့်စွက် ပြော သည်။
ရုတ္တီက “ရုရှားဟာ ငါးနှစ်အတွင်းမှာ နေတိုးကို စစ်ရေးအင်အားသုံးဖို့ အဆင်သင့် ဖြစ်လာနိုင်တယ်” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။
“စိတ်အေးလက်အေး နေသူတွေ အရမ်းများနေပါတယ်။ … အချိန်က ကျွန်တော်တို့ဘက်မှာ ရှိနေတယ်လို့ ယုံကြည်သူတွေ များလွန်းနေပါတယ်။ ဒါဟာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ၎င်းက သတိပေးပြောဆိုခဲ့သည်။ “လုပ်ဆောင်ဖို့ အချိန်က အခုပါပဲ။ မဟာမိတ်များရဲ့ ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်နဲ့ ထုတ်လုပ်မှုတွေဟာ လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်လာရပါမယ်။“
ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လတွင် နေတိုးအဖွဲ့ဝင်များသည် ၎င်းတို့၏ ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ် ပစ်မှတ်များကို ၂၀၃၅ ခုနှစ်တွင် ၎င်းတို့၏ ပြည်တွင်းအသားတင်ထုတ်ကုန် (GDP) ၏ ၂% မှ ၅% အထိ တိုးမြှင့်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ဤတိုးမြှင့်မှုသည် လက်ရှိပစ်မှတ်ထက် နှစ်ဆကျော်ဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်က နှစ်ပေါင်းများစွာ တောင်းဆို ခဲ့သည့် တိုးမြှင့်မှုမျိုးနှင့် ကိုက်ညီနေသည်။
ထရမ့်၏ ‘အရေးပါသော’ အခန်းကဏ္ဍကို ချီးကျူး
ရုတ္တီက “ဥရောပမှာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ၊ ကျွန်တော်တို့ ကိုယ့်ကာကွယ်ရေးကို ပိုမို ဂရုစိုက်ရပါလိမ့်မယ်” ဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းက အမေရိကန်၏ နေတိုး အပေါ် ကတိကဝတ်ကိုလည်း အလေးထားဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထရမ့်အစိုးရက ဥရောပအပေါ် မကြုံစဖူး ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်သည့် သဘောထားကို လက်ခံကျင့်သုံးသော ၎င်း၏ အမျိုးသား လုံခြုံရေးမဟာဗျူဟာကို သောကြာနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် မှတ်ချက် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
“ထရန်က အတ္တလန္တိတ် (Transatlantic) ချိတ်ဆက်မှုကို ဒီနေ့အတိုင်းပဲ ထိန်းသိမ်းထားဖို့က အရေးကြီးပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ပြီး “ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ သမုဒ္ဒရာအတ္တလန္တိတ် မရှိဘဲ အမေရိကန်ကို မကာကွယ်နိုင်ဘူး၊ ပြီးတော့ အတ္တလန္တိတ်ကို ဘေးကင်းအောင် ထိန်းထားဖို့ နေတိုးကို လိုအပ်ပါတယ်” ဟု ထောက်ပြခဲ့သည်။
ရုတ္တီက ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများကို စတင်ပေးခဲ့သည့်အတွက် သမ္မတထရမ့် ကို ချီးကျူးခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန်သမ္မတသည် “(ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာ) ပူတင်နဲ့ ပိတ်ဆို့နေတဲ့ အခြေအနေကို ချေဖျက်နိုင်တဲ့ တစ်ဦးတည်းသောသူ” ဖြစ်သည်ဟု CNN သတင်းထောက် ဖရက်ဒ် ပလိ့တ်ဂျန် (Fred Pleitgen) ကို ပြောကြားခဲ့သည်။
ထရမ့်သည် မကြာသေးမီ သီတင်းပတ်များအတွင်း သဘောတူညီချက်ရရှိရန် စိတ်မရှည် ကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သော်လည်း၊ ဥရောပသားများကမူ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အာမခံချက်များနှင့် နယ်မြေဆိုင်ရာ လိုက်လျောမှုများအပေါ် ထပ်မံဆွေးနွေးရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြင့် ပိုမိုသတိထား ပုံရသည်။
ရုတ္တီက “ပူတင် ထပ်ကြိုးစားလာရင် အကျိုးဆက်က အကြီးအကျယ် ဖြစ်လိမ့်မယ်ဆိုတာ သူသိအောင် အရည်အသွေးနဲ့ အဆင့်အတန်းမြင့်တဲ့ လုံခြုံရေးအာမခံချက်တွေကို (ယူကရိန်းအတွက်) ထားရှိရပါလိမ့်မယ်” ဟု ဆိုသည်။
“နယ်မြေနဲ့ပတ်သက်လို့ သိမ်မွေ့ပြီး ခက်ခဲတဲ့ ဆွေးနွေးမှု ရှိလာမယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး သိပါတယ်။ အဆုံးမှာတော့ ယူကရိန်းလူမျိုးတွေသာ ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။
တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပင်၊ ရုရှားက ယူကရိန်းတွင် သေဆုံးခဲ့သော ဗြိတိသျှစစ်သားတစ်ဦး ထိုနေရာတွင် ဘာလုပ်နေခဲ့ကြောင်းကို “ဝန်ခံရန်” ဗြိတိန်ကို တောင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ ဗြိတိသျှ တပ်ဖွဲ့များ သည် လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ထားသော တာဝန်များထက် ပိုမိုလုပ်ဆောင် နေကြောင်း သက်သေအထောက်အထားမရှိဘဲ စွပ်စွဲခဲ့သည်။
ဗြိတိန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အဆိုပါ စစ်သားသည် “ရှေ့တန်း စစ်မျက်နှာနှင့် ဝေးရာတွင် ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့များက ကာကွယ်ရေးစွမ်းရည်အသစ်ကို စမ်းသပ်နေသည်ကို လေ့လာစောင့်ကြည့်နေစဉ် ကြေကွဲဖွယ် မတော်တဆမှုကြောင့်” သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
