၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ရက်
မော်စကို၊ ရုရှား CNN —သမ္မတ ထရန့် သည် ဗလာဒီမာပူတင်အား နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက်များကို မရင်ဆိုင် ရနိုင်ရန်အတွက် ယူကရိန်းတွင် ၎င်း၏ ရက်စက် ကြမ်းကြုတ် သော နွေရာသီ ထိုးစစ်ကို ရက်ပေါင်း ၅၀ အတွင်းအပြီးသတ်ရန် ထူးထူးခြားခြား မီးစိမ်းပြ လိုက်သည်။
စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် စစ်ပွဲကိုအဆုံးသတ်ရန် သဘောတူညီချက်မရရှိပါက ရုရှားအပေါ် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအခွန်စည်းကြပ်မှုနှင့် ရုရှားကုန်သွယ်ဖက်များအပေါ် ဆင့်ပွားပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို စတင်မည်ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့၏မြို့နှင့်အခြားမြို့များကို ဒုံးကျည်အမြောက်အများဖြင့် ပစ်မှတ်ထား၍ ရုရှား၏တိုက်ခိုက်မှုကို ပြင်းထန်စွာ ကြံကြံခံနေကြသည့် ယခု အိပ်မပျော်သော ယူကရိန်းနိုင်ငံသား သန်းပေါင်းများစွာအတွက် ၎င်းတိုက်ခိုက်မှုများသည် ထာဝရ ကာလတစ်ခုလို ဖြစ်နေခဲ့သည်။
ကရင်မလင်သည် ထရန့်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမည်ဟု ချိန်းခြောက်မှုနှင့် ယူကရိန်းကို လက်နက်ထောက်ပံ့မည်ဟုဆုံးဖြတ်ထားခြင်းကိုအလွန်အမင်းစိုးရိမ်ကြောင်းလူသိရှင်ကြားပြောကြားခဲ့သည်။ သူတို့အနေနှင့်အိမ်ဖြူတော်၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်၏ ဖြစ်နိုင်ချေများကိုကျေညက်အောင်လေ့လာနေကြောင်းထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
“ဝါရှင်တန်မှာ ပြောခဲ့တာတွေကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဖို့ ကျွန်တော်တို့ သေချာပေါက် အချိန် လိုပါတယ်” ဟု ကရင်မလင်က ပြောကြားခဲ့သည်။
ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒီမီထရီပက်စ်ကော့ဗ်က အင်္ဂါနေ့က သတင်းထောက်များနှင့် တွေ့ဆုံ ရာတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် မော်စကိုတွင်ရှိ အရာရှိများသည် တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာ ဖြင့်သက်သာရာ ရသဖြင့် သက်ပြင်းချကာ အသက်ရှုခဲ့ကြသည် ။ သို့သော် ထိုအခြေအနေကုန်ဆုံးပြီးနောက်တွင် သူတို့အတွက် ပိုဆိုး သွားနိုင်သည်။
အကယ်၍ သမ္မတ ထရန့် က အလိုရှိလျှင် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများသည် ချက်ချင်း လုပ်ဆောင် နိုင်သည် သို့မဟုတ် ပိုမိုမြင့်မားစွာတင်လိုပါက – အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော် တွင် နှစ်ဘက် သဘောတူထားသော ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုတွင် အဆိုပြုထားသည့် ၅၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန်နှုန်းထား ကဲ့သို့သော ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ချက်ချင်းဖြစ်လာနိုင်သည်။
ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအသစ် ခြိမ်းခြောက်မှုသည် ယူကရိန်းအပေါ်ထားရှိသည့် ကရင်မလင်၏ လမ်းစဉ်ကို ပြောင်းလဲစေရန်မှာ မသေချာပေ။
ဖြစ်နိုင်ချေဝေးသည်။
ရုရှားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပြင်းထန်ဆုံး ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ခံထားရသော နိုင်ငံများထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန်၏ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု စွပ်စွဲချက်များ အပြင် ခရိုင်းမီးယားမှ ဆီးရီးယားအထိ ဗြိတိန်နှင့် အခြားအခြားသော ဆိုးရွားသော လုပ်ရပ်များအတွက် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုများလည်း ရှိနေသည်။
ကရင်မလင်သည် ၎င်း၏ အမူအကျင့်ကို ပြောင်းလဲရန် ငြင်းဆန်နေချိန်တွင် ၎င်း၏ ကြေပျက်သွားနိုင်သော စီးပွားရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရန် ရှုပ်ထွေးသော လိုက်လျောညီထွေရှိသော ဖြေရှင်းနည်းများကို ချမှတ်ထားပြီးဖြစ်သည်။
ထရမ့်က ၎င်း၏ခြိမ်းခြောက်မှုများကို လုပ်ဆောင်လာပါက ရုရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် နောက်ထပ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆာဂေ’လက်ဗ်ရော့ဗ် (Sergey Lavrov) က အင်္ဂါနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
“ ကျွန်တော်တို့မှာ မကြုံစဖူး ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေ အများအပြားရှိထားပြီးသားပါ။ ကျွန်တော်တို့ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်မယ်ဆိုတာ သံသယမရှိပါဘူး” ဟု လက်ဗ်ရော့ဗ် က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့အပြင်၊ အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအသစ်များမစတင်မီ ရက် ၅၀ ကြာမြင့်သည့် အချိန်ပေးထားမှုသည် ယူကရိန်းတွင် ၎င်းတို့မှစစ်ရေးအရတွန်းအားပေး ချေဖျက်တိုက်ခိုက် ရန် အချိန်များစွာ ပေးထားသည် သို့မဟုတ် ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန် မတတ်နိုင်ပါက စိတ်သဘော ထား အပြောင်းအလဲမြန်သော ထရန့်လိုလူစားမျိုးသည် နောက်တမျိုး ပြောင်းလဲ နိုင်ကြောင်း ကရင်မလင် အတွင်းလူများက သံသယရှိနေကြသည်။
“ရက်ပေါင်း ၅၀ အတွင်း၊ စစ်မြေပြင်မှာရော အမေရိကန်နဲ့ နေတိုးက အာဏာရသူတွေရဲ့ ခံစားချက်တွေရော ဘယ်လောက်အထိ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သလဲ” ဟု ထင်ရှားသော ရုရှား အထက်လွှတ်တော်အမတ် ကွန်စတန်တင် ကိုဆာချက်ဗ် (Konstantin Kosachev) က ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကို ပြောင်းလဲစေမှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ရုရှားက ယူကရိန်းကို ရေရှည်ချဉ်းကပ်မှုအဖြစ်မြင်ထားကြောင်းကို အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး အနောက်တိုင်းအစိုးရများ၊ အထူးသဖြင့် ထရန့်အစိုးရသည် ပြောင်းလဲလွယ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြောင်း ၎င်းကဆိုခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ရုရှားသည် ယူကရိန်းသို့ ပို့ဆောင်လာမည့် ကာကွယ်ရေး ပက်ထရော့(Patriot) ဒုံးခွင်းဒုံးစနစ်များဖြစ်သည့် အမေရိကန်လက်နက်များ ရောက်လာမည့် အလားအလာအတွက် အမှန်တကယ် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်လျက်ရှိသည်။
မော်စကိုသည် ကိယက်ဗ်နှင့် အခြားသော ယူကရိန်းမြို့များနှင့် မြို့ကြီးများ၏ နေ့စဉ်နီးပါး ဝေဟင်မှ ဒရုန်းများဒုံးများဖြင့်တိုက်ခိုက်လျက်ရှိပြီးထိုလုပ်ဆောင်နေမှုကို ၎င်း၏ လက်ရှိ စစ်ရေးတွန်းအားပေးမှု၏ မရှိမဖြစ်လုပ်ဆောင်နေခဲ့ပြီး ယူကရိန်း ရှေ့တန်းတွင်လည်း ၎င်းတို၏ ထိုးစစ်ဆင်မှုများကိုမြင်တွေ့ရသည်။
ရုရှား၏တွေးထင်ထားမှုမှာတိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေပြီး ယူကရိန်းအနေနှင့်လက်ပန်းကျ ဆုတ်ယုတ်သွားမည် ၊ ဥရောပမှာ နိုင်ငံရေး ဆန္ဒတွေ ဆုတ်ယုတ်လာမယ်၊ တိုင်းပြည်လည်း နောက်ဆုံးမှာ ချုပ်ငြိမ်း(သိမ်းပိုက်)သွားမယ်ဟုတွေးဆထားသည်။
သို့သော် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကို ထီးသဖွယ်အကာအကွယ်ပေးသည့် အမေရိကန်လုပ် ပက်ထရော့(Patriot )ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်များ ပိုမိုပေးအပ်ရန် သဘောတူညီချက်က ယင်းရလဒ်ကို နည်းပါးစေသည်။
စိတ်မကြေမချမ်းဖြစ်နေသော ရုရှားနိုင်ငံရေးသမားများက သမ္မတ ထရန့်သည် ငြိမ်းချမ်းရေး စကားပြောဆိုနေသော်လည်း နောက်ကွယ်တွင် စစ်ပွဲကို ရှည်ကြာစေရန်လုပ်နေသည်ဟု စွပ်စွဲကာ ပြင်းထန်စွာ ကြိမ်းမောင်းပြစ်တင်နေကြသည်။
“ ယူကရိန်း၊ ဒီလူ မင်းကို လှည့်စားနေတယ်!” ပွင့်လင်းစွာဖြင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီဥပဒေပြုအမတ် လီယိုနစ် ကာလက်ရှ်နီကော့ဗ် (Leonid Kalashnikov) မှကြေငြာခဲ့သည်။
“ သူက ဒီစစ်ပွဲကို ဆက်သွားစေချင်တယ်၊ ဒါပေမယ့် သူ့လက်နဲ့ တော့မဟုတ်ဘူး” ဟု ကာလက်ရှ်နီကော့ဗ် က ထပ်ပြောသည်။
ကရင်မလင် က တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထိန်းချုပ်ထားသည့် အစိုးရ ရုပ်မြင်သံကြားတွင်၊ ယူကရိန်းအား လက်နက်များ ပေးအပ်ခြင်းအပေါ် ဝါရှင်တန်၏ ဂငယ်ကွေ့ ဆောင်ရွက်မှုကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့ပြီး သမ္မတ ထရန့် ကို ယခင်သမတများနှင့် နှိုင်းယှဥ်ကာ ကျယ်ပြန့် စွာ ရှုံချခဲ့သည်
“အခု ထရန် ဟာ [အမေရိကန်သမ္မတဟောင်း]ဂျိုးဘိုင်ဒင် ရဲ့ခြေရာကို လိုက်နေပြီး မော်စကိုကို စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေး စားပွဲဆီ ယူဆောင်လာဖို့အတွက် ယူကရိန်းကို လက်နက်တွေပေးဖို့ ကတိပေး နေပါတယ်” ဟု ကရင်မလင်ကို လိုလားသည့်ထင်ရှားသူအော်ဂါ စကာဘီရဲဗာ (Olga Skabeyeva )က ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဘိုင်ဒင် ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်ခွဲလောက်ကတည်းက ဒီလိုလုပ်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ သိတဲ့အတိုင်းပဲ သူ မအောင်မြင်ခဲ့ဘူး” လို့ သူမက လှောင်ပြောင်ခဲ့ပါသည်။
ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား ပြည်နယ် စခရန်တန် မြို့(Pennsylvania၊ Scranton) ရှိ လက်နက်စက်ရုံတစ်ခုကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်က ယူကရိန်းသမ္မတ ဇလန်းစကီးလာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ (ဓာတ်ပုံ)
