၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်
အခုလက်ရှိ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့အထိ စစ်ပွဲက ဆက်လက် ပြင်းထန်နေဆဲပါ။ အရှေ့ပိုင်းနဲ့ တောင်ပိုင်းတိုက်ပွဲနေရာတွေမှာ အဓိက တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖြစ်နေပြီး၊ နှစ်ဖက်စလုံးက အဝေးမှပစ်ခတ်မှုတွေနဲ့ နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲတွေအပေါ် အာရုံစိုက်နေကြပါတယ်။
၁။ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာနဲ့ အဓိက တိုက်ပွဲများ
ယူကရိန်း အရှေ့ပိုင်း (ဒွန်ဘက်စ်)။ အဓိက တိုက်ပွဲတွေက အဗ်ဒီယဲ့ဗ်ကာ (Avdiivka) နဲ့ ဘာ့ခ်မွတ် (Bakhmut) ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဆက်ဖြစ်နေပါတယ်။ ရုရှားတပ်တွေဟာ အဗ်ဒီယဲ့ဗ်ကာကို လုံးဝဝိုင်းရံဖို့ ဒါမှမဟုတ် သိမ်းပိုက်ဖို့အတွက် အကျအဆုံးများစွာ ဆုံးရှုံးမှုနဲ့ အတူ ဖြည်းဖြည်းချင်း ထိုးစစ်ဆင်နေပါတယ်။ ယူကရိန်းတပ်တွေကတော့ ခံစစ်ကို ထိန်းထားနိုင်ပေမယ့် ဖိအားတွေ အများကြီး ခံနေရပါတယ်။
ယူကရိန်း တောင်ပိုင်း (ဇက်ပိုရိုဇီးယား/ခါဆွန်)ဒေသ။ ဒီရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာကတော့ ယူကရိန်းရဲ့ ပြန်လည် ထိုးစစ်ဆင်မှုတွေ နောက်ပိုင်းမှာ အခြေအနေတည်ငြိမ်လာပြီး နေရာယူ တိုက်ပွဲတွေနဲ့ အမြောက်နဲ့ဖလှယ်ပစ်ခတ်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေပဲ ရှိပါတယ်။ အဓိက စိတ်ဝင် စားစရာ နေရာကတော့ ဒီနီပရိုမြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း၊ ခါဆွန်အနီးမှာ ယူကရိန်းကနေ မဟာဗျူဟာမြောက် ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နေရာလေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ခါကိဗ်/အရှေ့မြောက်ပိုင်း။ အရှေ့မြောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာကတော့ အတော်လေး တည်ငြိမ် နေပြီး နှစ်ဖက်စလုံးက ဒေသတွင်း တိုက်ခိုက်မှုငယ်တွေပဲ လုပ်နေကြတဲ့အတွက် နယ်မြေ အပြောင်းအလဲကြီးကြီးမားမား မရှိပါဘူး။
၂။ ဝေးလံပစ်ခတ်မှုနဲ့ အခြေခံ အဆောက်အအုံများ
ရုရှားရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုများ။ ရုရှားက ယူကရိန်းရဲ့ စွမ်းအင် အခြေခံအဆောက်အအုံတွေနဲ့ စစ်လက်နက် ထုတ်လုပ်ရေး နေရာတွေကို ဒရုန်းတွေ (အထူးသဖြင့် အီရန်လုပ် Shahed ဒရုန်းတွေ) နဲ့ မစ်ဇိုင်းဒုံးကျည်တွေသုံးပြီး ဆက်လက် ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်နေပါတယ်။ ယူကရိန်း လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေး စနစ်တွေက များပြားတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို အောင်မြင်စွာ တားဆီးနိုင်ခဲ့ပေမဲ့ အားလုံးကိုတော့ မတားဆီးနိုင်သေးပါဘူး။
ယူကရိန်းရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုများ။ ယူကရိန်းကတော့ ရုရှား ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေရဲ့ အတွင်းပိုင်းနဲ့ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် နေရာတွေမှာရှိတဲ့ စစ်ရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ပစ်မှတ်တွေကို အဓိကထား တိုက်ခိုက်နေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ပင်လယ်နက်ထဲက ရုရှား ရေတပ်ပိုင် ပစ္စည်းတွေနဲ့ ထောက်ပံ့ရေး လမ်းကြောင်းတွေကို ဒရုန်းတွေ၊ အနောက်နိုင်ငံထုတ် မစ်ဇိုင်းဒုံးကျည်တွေသုံးပြီး ပစ်မှတ်ထားတိုက်နေတာဖြစ်ပါတယ်။
၃။ နိုင်ငံရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ အထောက်အပံ့
အနောက်နိုင်ငံ အကူအညီ။ အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပ မဟာမိတ်တွေရဲ့ အထောက်အပံ့က အရေးပါနေဆဲပါ။ ဒါပေမဲ့ အထူးသဖြင့် အမေရိကန် ကွန်ဂရက်မှာ ရန်ပုံငွေဆိုင်ရာ ကိစ္စတွေက နိုင်ငံရေး အတားအဆီးတွေ ပိုကြုံလာနေပါတယ်။ ဥရောပနိုင်ငံတွေကတော့ အမေရိကန်ရဲ့ အကူအညီ လျော့သွားနိုင်တာကို ကာမိဖို့အတွက် သူတို့ရဲ့ ပံ့ပိုးမှုတွေကို တိုးမြှင့်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေကြပါတယ်။
ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေး။ ယူကရိန်းဟာ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) ထဲကို ဝင်ရောက် နိုင်ရေးအတွက် ဆက်လက် ကြိုးစားနေပြီး ဒါဟာ နိုင်ငံရေးအရ အင်မတန် အရေးပါတဲ့ ရည်မှန်းချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ရုရှား နိုင်ငံရေး။ ဗလာဒီမာ ပူတင်ကတော့ ရှေ့လာမယ့် ရုရှား သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ပြည်တွင်း ထောက်ခံမှုတွေကို ဆက်လက်စုစည်းနေပါတယ်။ ရုရှား အစိုးရ (Kremlin) ကတော့ ဒီစစ်ပွဲကို နေတိုး(NATO) ရဲ့ ကျူးကျော်ချဲ့ထွင်မှုကနေ ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ တိုက်နေတာလို့ပဲ ဆက်ပြီး ပြောဆိုနေဆဲပါ။
၄။ ယူကရိန်းအတွက် အဓိက စိန်ခေါ်မှုများ
ကျည်ဆန် ပြတ်လပ်မှု။ စစ်ဆင်ရေးတွေမှာ အထူးသဖြင့် အမြောက်ကျည်ဆန် တွေအတွက် အဆက်မပြတ် ထောက်ပံ့ပေးဖို့ လိုအပ်ချက်ဟာ အဓိက စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်ပါတယ်။
လူအင်အား။ တပ်ဖွဲ့ဝင် အင်အားကို ထိန်းထားဖို့ကလည်း အခက်အခဲ ရှိနေတဲ့အတွက် စစ်မှုထမ်းဟောင်းတွေကို ဆက်လက် စုဆောင်းနေရပါတယ်။
ဆောင်းရာသီ တိုက်ပွဲ။ ဆောင်းရာသီ နီးလာတာကြောင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး၊ တပ်ရွှေ့ပြောင်းရေးနဲ့ ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်မှာ နေထိုင်ရတဲ့ အခြေအနေတွေကို ပိုပြီး ခက်ခဲစေပါတယ်။
ခြုံကြည့်ရရင်တော့ ဒီစစ်ပွဲဟာ အင်အားချင်း ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်တဲ့ ပုံစံ (Attrition) ဖြစ်နေပြီး ဘယ်သူမှ ကြီးကြီးမားမား အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့် တိုးတက်မှုမျိုး မရှိသေးဘဲ နှစ်ဖက်စလုံးက ပြင်ပ အထောက်အပံ့တွေနဲ့ နိုင်ငံရေး စိတ်ဆန္ဒအပေါ်မှာပဲ ဆက်လက် မှီခိုနေကြရပါတယ်။
ယူကရိန်း ငြိမ်းချမ်းရေး ဖိအားနှင့် နယ်မြေစွန့်လွှတ်ရေး
အဓိက သတင်းအချက်အလက်
သမ္မတ ဇယ်လန်းစကီး (Zelensky) ကိုယ်တိုင်က ငြိမ်းချမ်းရေးရဖို့ နယ်မြေအချို့ကိုစွန့်လွှတ် မယ်လို့ တရားဝင် ကြေညာထားတာမျိုး မရှိသေးပါဘူး။ သတင်းထဲကပြောဆိုမှုတွေ ထွက်ပေါ် နေတာက မှန်ကန်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကနေ တွန်းအား ပေးတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ အမေရိကန် ဦးဆောင်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေး အစီအစဉ်
အစီအစဉ်၏ အနှစ်သာရ။ လက်ရှိ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ အမေရိကန်အစိုးရ (အထူးသဖြင့် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်ရဲ့ အစိုးရ) ကနေ ရုရှားနဲ့ ဆွေးနွေးပြီး ရေးဆွဲထားတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး မူဘောင်တစ်ခုကို ယူကရိန်းကို လက်ခံဖို့ ဖိအားပေးနေတယ် ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ပါဝင်သည့် အချက်များ။ အစီအစဉ်မှာ ယူကရိန်းဘက်ကနေ ရုရှား ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေအချို့ (ဥပမာ- ခရိုင်းမီးယား၊ ဒွန်ဘက်စ်ဒေသ) ကို လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးရနိုင်တာတွေ၊ ယူကရိန်းရဲ့ စစ်တပ် အင်အားကို အကြီးအကျယ် လျှော့ချပစ်ရမယ့် အချက်တွေ ပါဝင်တယ်လို့ သတင်းရင်းမြစ်တွေက ဖော်ပြကြပါတယ်။ ဝေဖန်သူတွေကတော့ ဒီအစီအစဉ်ဟာ ရုရှားရဲ့ အလိုအရှိဆုံး တောင်းဆိုချက်တွေနဲ့ အလွန်နီးစပ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ယူကရိန်းရဲ့ အခြေအနေ။ ယူကရိန်းဟာ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာမှာ အခက်အခဲတွေ ကြုံနေရပြီး၊ ပြည်တွင်းမှာလည်း သမ္မတ ဇယ်လန်းစကီးရဲ့ မဟာမိတ်တွေ ပါဝင်နေတဲ့ အဂတိလိုက်စားမှု စွပ်စွဲချက်များ ထွက်ပေါ်နေတာကြောင့် နိုင်ငံရေး ဖိအားတွေ ပိုပြီး ကြီးမားနေပါတယ်။ အမေရိကန်က ဒီလို အခက်အခဲတွေကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို လက်ခံဖို့ တွန်းအားပေးနေတာလို့လည်း ရှုမြင်ကြပါတယ်။
၂။ ဇယ်လန်းစကီးရဲ့ ရပ်တည်ချက်
တရားဝင် ငြင်းဆန်မှု။ သမ္မတ ဇယ်လန်းစကီးကိုယ်တိုင်နဲ့ ယူကရိန်း အစိုးရ အဆင့်မြင့် အရာရှိတွေဟာ အခုထိ ရုရှားကို နယ်မြေ လုံးဝပေးမှာ မဟုတ်ဘူး ဆိုတဲ့ မူဝါဒကိုပဲ ဆက်လက် ကိုင်စွဲထားပါတယ်။
အရင်က မှတ်ချက်များ။ သို့သော်လည်း၊ မကြာသေးခင် လတွေမှာ ဇယ်လန်းစကီးရဲ့ ပြောဆိုမှုတွေဟာ အရင်ကနဲ့စာရင် အနည်းငယ် ပျော့ပြောင်းလာတာမျိုး တွေ့ရပါတယ်။ ဥပမာ-စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်နိုင်မယ်ဆိုရင် သူတို့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေကို NATO ရဲ့ ကာကွယ်မှုအောက်မှာ အရင်ထားပြီး၊ ကျန်တဲ့ နယ်မြေတွေကိုတော့ သံတမန်နည်းနဲ့ ပြန်ယူမယ် လို့ ပြောဆိုခဲ့ဖူးပါတယ်။
ခရိုင်းမီးယားဒေသကို စစ်ရေးနဲ့ ပြန်သိမ်းဖို့အတွက် လူထောင်ပေါင်းများစွာ အသက်စွန့်ရမယ့် အစား သံတမန်နည်းနဲ့သာ ပြန်ယူဖို့ အသင့်ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ဖူးတာလည်း ရှိပါတယ်။
လက်ရှိ တုံ့ပြန်မှု။ သူက အခုနောက်ဆုံး တူရကီခရီးစဉ်မှာ အမေရိကန်ရဲ့ အစီအစဉ်ကို တိုက်ရိုက် ရည်ညွှန်းပြောဆိုတာမျိုး မရှိပေမဲ့၊ ဒီစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ဖို့အတွက် အမေရိကန်ရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုက အားကောင်းနေဖို့ လိုတယ် ဆိုတာကိုတော့ အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
အချုပ်ပြောရရင်တော့ သမ္မတ ဇယ်လန်းစကီးဟာ လက်ရှိမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးရဖို့အတွက် မြေယာပေးဖို့ သဘောတူလိုက်ပြီလို့ အတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့ရဲ့ တွန်းအား ပေးမှုတွေကြောင့် ယူကရိန်းဟာ စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေးအတွက် ခက်ခဲတဲ့ နယ်မြေဆိုင်ရာ အလျှော့အတင်းတွေကို စဉ်းစားရမယ့် အခြေအနေ ရောက်နေတာကတော့ သေချာပါတယ်။
