CNN- ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ရက်
ဆိုးလ်၊ တောင်ကိုရီးယား — တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့အဆင့်မြင့် ရေအောက် ရေတပ်အင်အားကြီးနိုင်ငံများစာရင်းတွင် ပါဝင်ရန် ဆန္ဒရှိနေပြီး အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်ထံမှလည်း ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန် ခွင့်ပြုချက် ရရှိထားပြီဖြစ်သည်။
တောင်ကိုရီးယားသည် အမေရိကန်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ ဗြိတိန်နှင့် အိန္ဒိယတို့ပြီးလျှင် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောများကို ပိုင်ဆိုင်သည့် ကမ္ဘာ့သတ္တမမြောက်နိုင်ငံ ဖြစ်လာပါက နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အကျိုးရှိစေမည့် အခြေအနေ (Win-win) ဖြစ်လာနိုင်သည်။
တောင်ကိုရီးယားအနေဖြင့် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တစ်ဝိုက်ရှိ ရေပြင်များတွင် မြောက်ကိုရီးယား သို့မဟုတ် တရုတ်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ တားဆီးနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းက အမေရိကန်ရေတပ်၏ နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး တိုက်ခိုက်ရေးရေငုပ်သင်္ဘောများကို တောင်တရုတ်ပင်လယ်နှင့် ထိုင်ဝမ်တစ်ဝိုက်ကဲ့သို့သော အရေးပါသည့်နေရာများတွင် ပိုမိုအာရုံစိုက် ကင်းလှည့်နိုင်ရန် အခွင့်အရေးပေးမည်ဖြစ်သည်။
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ထိုသင်္ဘောများကို တည်ဆောက်ခြင်းသည် လစာ ကောင်းသော ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍ အလုပ်အကိုင် ထောင်ပေါင်းများစွာကို ဖန်တီးပေး နိုင်မည် ဖြစ်ရာ အမေရိကန်နှင့် တောင်ကိုရီးယား စီးပွားရေးနှစ်ခုလုံးကို အထောက်အကူပြုမည် ဖြစ်သည်။
“တောင်ကိုရီးယားအတွက်တော့ ဒါဟာ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ ရေအောက်ခြိမ်းခြောက်မှုကို တားဆီးဖို့အတွက် အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်မယ့် (Game-changer) အရာပဲ” ဟု ကိုရီးယား ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်မှု အင်စတီကျုမှ သုတေသီနှင့် တောင်ကိုရီးယား ရေငုပ်သင်္ဘော အရာရှိဟောင်း ယူဂျီဟွန်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောများသည် “မဟာမိတ်အတွင်း တောင်ကိုရီးယားရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ပိုမိုစွမ်းဆောင်ရည်ရှိတဲ့ လုံခြုံရေးပေးသူအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်တာကြောင့် တောင်ကိုရီးယား-အမေရိကန် မဟာမိတ်အတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် အကျိုးသက်ရောက်မှု က ပိုပြီးတော့တောင် ကြီးမားလာမှာပါ” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောဆိုသည်။
သို့သော်လည်း ရေတပ်သင်္ဘော တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အမြဲဖြစ်လေ့ရှိသည့် အတိုင်း အသေးစိတ်အချက်အလက်များတွင် အခက်အခဲများ ရှိနေသည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောများ (SSNs) တွင် အားသာချက်များစွာရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ရေအောက်တွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ (အမှုထမ်းများအတွက် ရိက္ခာလုံလောက်ပါက နှစ်နှင့်ချီ၍ပင်) ငုပ်လျှိုးနေနိုင်သည်။ အခြား သမားရိုးကျစွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောများမှာမူ ရေနက်ပိုင်းတွင် မောင်းနှင်ရန်အတွက် ဘက်ထရီအားပြန်သွင်းရန်နှင့် ဒီဇယ်အင်ဂျင်များ မောင်းနှင်ရန် လေရရှိရေးအတွက် ရေမျက်နှာပြင်သို့ တက်ရလေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး သင်္ဘောများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပိုမိုမြန်ဆန်ပြီး ပို၍လည်း အသံတိတ်သည်။
ဤကဲ့သို့သော ရေငုပ်သင်္ဘောများ ပိုင်ဆိုင်ရန်မှာ တောင်ကိုရီးယားအစိုးရ၏ ဆယ်စုနှစ် များစွာကြာ အိပ်မက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆိုးလ်သည် ကြီးမားသော အဟန့်အတား တစ်ခု နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည် – အမေရိကန်နှင့် ချုပ်ဆိုထားသော ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်အရ တောင်ကိုရီးယားတွင် နျူကလီးယားလောင်စာများကို ပြန်လည်သန့်စင်ထုတ်လုပ်ခွင့် မရှိပေ။
တောင်ကိုရီးယားအရာရှိများသည် ယခင်အမေရိကန်အစိုးရများနှင့် ဤကိစ္စကို ဆွေးနွေး ခဲ့ဖူးသော်လည်း အမြဲတမ်း တံခါးပိတ်ဆွေးနွေးမှုများသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အောက်တိုဘာလနှောင်းပိုင်း ထရန့်နှင့် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးမှုအတွင်း တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ လီဂျေမျောင်က ဤပိတ်ပင်မှုကို ဖယ်ရှားပေးရန် တောင်းဆို ခဲ့ခြင်းမှာ လူအများကို အံ့အားသင့်စေခဲ့သည်။
လီ၏ တောင်းဆိုမှုအပြီး နောက်တစ်နေ့တွင်ပင် ထရန့်က ယင်းကို သဘောတူခဲ့ဟန်ရှိသည်။ “သူတို့ လက်ရှိပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ ခေတ်မမီတော့တဲ့၊ လျင်မြန်မှုမရှိတဲ့ ဒီဇယ်စွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောတွေအစား နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘော တည်ဆောက်ဖို့ ကျွန်တော် ခွင့်ပြုချက်ပေးလိုက်ပြီ” ဟု ၎င်းက Truth Social တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
လီက ထရန့်ထံ တောင်းဆိုရာတွင် “မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံတို့အနီးက ပင်လယ်ပြင် တွေမှာ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေကို ပိုပြီးကောင်းမွန်စွာ ခြေရာခံချင်လို့ပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒီဇယ်စွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ ရေအောက်ငုပ်လျှိုးနိုင်သည့် အချိန်တိုတောင်းမှုက နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောများ ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် တရုတ်နှင့်မြောက်ကိုရီးယား တို့ကို ခြေရာခံရန် အကန့်အသတ်ဖြစ်စေကြောင်း ၎င်းက ရှင်းပြခဲ့သည်။
ဤအစီအစဉ်သည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တစ်ဝိုက်ရှိ “အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ ဝန်ထုပ် ဝန်ပိုးကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်မှာ” ဖြစ်သောကြောင့် ဝါရှင်တန်ကိုလည်း ကူညီရာ ရောက်မည်ဟု လီက ထရန့်အား ပြောကြားခဲ့သည်။
အမှန်တကယ်လည်း အမေရိကန်ရေတပ်သည် ရေအောက်ပိုင်းတွင် အကူအညီလိုအပ် နေသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်က အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော် ကော်မတီကြားနာပွဲတစ်ခုတွင် ထိုစဉ်က အင်ဒို-ပစိဖိတ် စစ်ဌာနချုပ်၏ အကြီးအကဲ ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖိလစ် ဒေးဗစ်ဆင်က ဝါရှင်တန်ရင်ဆိုင်နေရသည့် စိန်ခေါ်မှုများကို ပြတ်သားစွာ သုံးသပ်ပြခဲ့သည်။
“ကမ္ဘာပေါ်မှာ နိုင်ငံခြား ရေငုပ်သင်္ဘောပေါင်း လေးရာရှိတဲ့အနက် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဟာ အင်ဒို-ပစိဖိတ် ဒေသမှာ ရှိနေပါတယ်။ အဲဒီအထဲက ၁၆၀ ဟာ တရုတ်၊ ရုရှားနဲ့ မြောက်ကိုရီးယား တို့ရဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဒေးဗစ်ဆင်က ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းနိုင်ငံသုံး နိုင်ငံက ရေငုပ်သင်္ဘောအင်အား ဖြည့်တင်းနေချိန်တွင် အမေရိကန်မှာမူ တိုက်ခိုက်ရေး ရေငုပ်သင်္ဘောများကို အသစ်အစားထိုးနိုင်သည့်နှုန်းထက် အနားပေးနေရသည့်နှုန်းက ပိုမြန်နေကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့အထိ အမေရိကန်ရေတပ် ဝက်ဘ်ဆိုက်၏ အချက်အလက် များအရ ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာအားလုံးကို လွှမ်းခြုံထားရသည့် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွင် တိုက်ခိုက်ရေးရေငုပ်သင်္ဘော ၄၉ စီးသာ ရှိတော့သည်။
တောင်ကိုရီးယားရှိ ကျွမ်းကျင်သူအများစုက ၎င်းတို့နိုင်ငံအနေဖြင့် SSNs များကို တည်ဆောက်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ တောင်ကိုရီးယား ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အန်ကျူဘတ်ကလည်း အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်တွင် “နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောတွေ တည်ဆောက်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေအမျိုးမျိုးကို ကျွန်တော်တို့ လက်ဝယ်ပိုင်ဆိုင်ထားပြီးသားပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ဤစီမံကိန်း၏ အဓိကအချက်မှာ မည်သည့်နေရာတွင် တည်ဆောက်မည်နည်း ဟူသည့်အချက် ဖြစ်လာသည်။ ထရန့်က နောက်ပိုင်းတွင် တောင်ကိုရီးယား၏ Hanwha လုပ်ငန်းစုက ဝယ်ယူထားသည့် Philadelphia သင်္ဘောကျင်းတွင် တည်ဆောက်မည် ဖြစ်ကြောင်း ရေးသားခဲ့သော်လည်း တောင်ကိုရီးယားဘက်ကမူ “တောင်ကိုရီးယား ပြည်တွင်းမှာပဲ တည်ဆောက်မယ်” ဟူသည့် အယူအဆဖြင့် ဆွေးနွေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။
တောင်ကိုရီးယား စစ်ဘက်ကျွမ်းကျင်သူ ကင်ဒေါင်ယော့က “အမေရိကန်က Philadelphia သင်္ဘောကျင်းမှာ တည်ဆောက်မယ်ဆိုရင် နည်းပညာလွှဲပြောင်းမှုကို ဆုံးရှုံးရမှာဖြစ်ပြီး အမေရိကန်လုပ် လက်နက်တွေကို ဝယ်ယူရတာနဲ့ ဘာမှမထူးခြားတော့ဘူး” ဟု သုံးသပ်ထားသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဤစီမံကိန်း အကောင်အထည်ပေါ်လာရန်မှာ အချိန်များစွာ လိုအပ် ဦးမည်ဖြစ်သည်။ ကွန်ဂရက်၏ အတားအဆီးများ မရှိလျှင်ပင် တောင်ကိုရီးယားအနေဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး ရေငုပ်သင်္ဘောတစ်စီး လက်ဝယ်ရရှိရန် အနည်းဆုံး ၁၀ နှစ်ခန့် ကြာမြင့်နိုင်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ခန့်မှန်းထားကြသည်။
ယခုကဲ့သို့ တောင်ကိုရီးယား၏ နျူကလီးယားရေငုပ်သင်္ဘော အစီအစဉ်သည် ဒေသတွင်း လက်နက်ပြိုင်ဆိုင်မှုကို ပိုမိုပြင်းထန်လာစေနိုင်သည်။ မြောက်ကိုရီးယားက ၎င်းလုပ်ရပ်ကို “ကိုယ်ပိုင်နျူကလီးယားလက်နက် ပိုင်ဆိုင်ရေးအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် ခြေလှမ်း” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံကလည်း သတိထားရန်နှင့် ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်းလုပ်ဆောင်ရန် တိုက်တွန်းထားသည်။
ဤအခြေအနေသည် တောင်ကိုရီးယားအနေဖြင့် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော တရုတ်နိုင်ငံကို ဝန်းရံတားဆီးသည့် မဟာဗျူဟာတွင် ရှေ့တန်းမှပါဝင်မည်ဟု ကြေညာလိုက်ခြင်းဖြစ်ရာ၊ တရုတ်၏ စီးပွားရေးအရ လက်တုံ့ပြန်မှုများကို မည်မျှခံနိုင်ရည်ရှိမည်နည်းဟူသော အချက်မှာလည်း အရေးကြီးသည့် မေးခွန်းတစ်ခု ဖြစ်လာနေသည်။
အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂျောင်ဂျူးအမျိုးသားပြတိုက်၌ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ လီဂျေးမြောင်မှ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အား Grand Order of Mugunghwa နှင့် Silla ရွှေသရဖူတို့ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။(ပုံ)
တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) ရေတပ်၏ နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး Type 094A Jin-class ballistic missile ရေငုပ်သင်္ဘောတစ်စင်းသည် တောင်တရုတ် ပင်လယ် တွင် စစ်ရေးပြပွဲတစ်ခုအတွင်း မောင်းနှင်နေသည်။ Reuters(ပုံ)
ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ နယူးပို့တ်နယူးစ်မြို့ရှိ နယူးပို့တ်နယူးစ် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးတွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားခြင်းမပြုမီ အမေရိကန်သမ္မတဟောင်း ဘားရက်အိုဘားမားသည် USS John Warner ၏ ဦးခေါင်းပိုင်းများကို ကြည့်ရှုနေပုံKevin Lamarque/Reuters(ပုံ)
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဂျိုဂျီမြို့ရှိ Hanwha Ocean သင်္ဘောကျင်းတွင် ကျင်းပသော အခမ်းအနားတစ်ခုအတွင်း တောင်ကိုရီးယား၏ ပထမဆုံး တန်ချိန် ၃၆၀၀ ရှိသော ရေတပ်ရေငုပ်သင်္ဘောကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။(ပုံ)
၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် မြောက်ကိုရီးယား၏ တရားဝင် ကိုရီးယားဗဟိုသတင်း ဌာနမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ဤဓာတ်ပုံတွင် မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်သည် သင်္ဘောကျင်းသို့ သွားရောက်လည်ပတ်နေစဉ်။ KCNA/Reuters(ပုံ)
