ဇန်နဝါရီလ (၂၃) ရက်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီးနောက် နာရီပိုင်းအကြာမှာ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်နဲ့ ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်မှာ တရုတ်ခေါင်းဆောင် ရှီကျင့်ဖျင့်က တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ရုရှားနိုင်ငံတို့ရဲ့ ဆက်ဆံရေးကို အခုနှစ်မှာ အဆင့်သစ်တစ်ခုဆီကို တိုးမြှင့်သွားမှာဖြစ်ကြောင်း ပြောခဲ့ပါတတယ်။
ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးက နှစ်စဉ်ပြုလုပ်နေကြ အစဥ်အလာအတိုင်း နှစ်သစ်မှာ စကားပြောခဲ့ပါတယ်။ သူတို့နိုင်ငံတွေကြား မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးကို ခိုင်မြဲအောင်ကူညီပေးတဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆက်ဆံမှုရဲ့ အင်္ဂါရပ်တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်ပြီး ပူတင်က ယူကရိန်းကို စစ်တိုက်နေချိန်မှာ ဒီအင်္ဂါရပ်က ကြီးထွားလာခဲ့ပါတယ်။
ရှီက တရုတ်-ရုရှား ဆက်ဆံရေးကို အဆင့်သစ်ကို ပို့ဆောင်ရန် အဆင်သင့်ရှိကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့ပြီး “တရုတ်-ရုရှား ဆက်ဆံရေး တည်ငြိမ်မှုနှင့် တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး” နဲ့ “ပြည်ပက မသိရှိနိုင်တဲ့ ပြဿနာများ” ကို တုံ့ပြန်ရန် အဆင်သင့်ရှိကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
နှစ်နိုင်ငံဟာ “ မဟာဗျူဟာမြောက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှု” နဲ့ “ လက်တွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု” ကို နက်ရှိုင်းအောင် လုပ်ဆောင်သင့်ပြီး အချင်းချင်း ခိုင်မာစွာ ပံ့ပိုးကူညီသင့်တယ်လို့ ဟု တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်က ရုရှားသမ္မတကို ချိတ်ဆက်ခေါ်ဆိုပြောကြားမှုအား ပေကျင်းမြို့ ပြည်သူ့ခန်းမဆောင်ကြီးမှာ ပြသခဲ့သည်။
မနှစ်က တရုတ်ဒေတာတွေမှာ ပြသခဲ့တဲ့ စံချိန်တင်မြင့်တက်လာတဲ့ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှု တိုးမြင့်လာမှုကို ပူတင်က ချီးကျူးခဲ့ပြီး အမေရိကန်က ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးထားတာကို မမျှတဘူးလို့ မြင်ကြပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အာဏာတည်ငြိမ်မှုကို ပြန်လည်ပုံဖော်ဖို့ သူတို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့ကြပါတယ်။
“ ကျွန်တော်တို့ဟာ ပိုမိုမျှတတဲ့ ဘက်စုံကမ္ဘာ့တည်ငြိမ်ရေးစည်းမျဥ်းအတွက် တနိုင်ငံတည်းက စိုးမိုးထားတာ မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံအများက မျှတညီညွတ်စွာ ရပ်တည်နိုင်ရေးကို အားပေးပြီး ခွဲခြားလို့ မရနိုင်တဲ့ ဥရောပ၊ အာရှနဲ့ အာကာသ အပါအဝင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးကို သေချာစေဖို့ အတူတကွရပ်တည်ကြမယ်” လို့ ရုရှားသမ္မတပူတင်က ရှီအား ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ကရင်မလင်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
မော်စကိုနဲ့ ဘေဂျင်းရဲ့ ပူးပေါင်းကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ နိုင်ငံတကာရေးရာမှာ အဓိကကျတဲ့ တည်ငြိမ်ရေး အခန်းကဏ္ဍမှာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပါဝင်နေကြတယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ထရမ့် အိမ်ဖြူတော်ကို ပြန်လည်ရောက်ရှိလာမှုကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေစဉ် အာဏာရှင် နှစ်ဦးကြား အခုလို တဦးနဲ့ တဦးပြောဆိုခဲ့ကြကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးဟာ အစိုးရသစ်လက်ထက်မှာ အမေရိကန်နဲ့ မချောမွေ့တဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်ထူထောင်ဖို့ မျှော်လင့်ချက်ကို လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ ကြပါတယ်။ ထရန့်ဟာ သူ့သမ္မတ သက်တမ်း အစောပိုင်းမှာ ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးစလုံးနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံဖို့ ဒါမှမဟုတ် တွေ့ဆုံဖို့ စိတ်ဝင်စားကြောင်း အချက်ပြခဲ့ပြီး ဖြစ်ပေမယ့် အမေရိကန်အစိုးရအသစ်ဟာ သူရဲ့ပြိုင်ဘက်နှစ်ဦးအပေါ် ပြေငြိမ်းလိုတာလား ဒါမှမဟုတ် သဘောထားတင်းမာလာမှာလားကိုမူ မသိရသေးပါဘူး။
ရှီနဲ့ ထရန့်တို့ဟာ ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အပါအဝင် ခေါင်းစဉ်အမျိုးမျိုးနဲ့ အမေရိကန် သမ္မတ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲ မတိုင်မီ ရက်ပိုင်းအလိုမှာ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
အင်္ဂါနေ့က ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးရဲ့ တနာရီခွဲကျော်ကြာ စကားပြောဆိုမှုအတွင်း ထရန့်နဲ့ ဖုန်းပြောခဲ့တာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှီက ပူတင်အား ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ကရင်မလင်လက်ထောက် ယူရေ ဥရှကော့ဗ် (Yury Ushakov) က ပြန်ပြောပြရာတွင် ထရမ့်ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုချိန်နဲ့ မသက်ဆိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
“သူတို့နှစ်နိုင်ငံနဲ့ အမေရိကန်နဲ့ ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေကိုလည်း အလေးထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်” လို့ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ “ဒီအခြေအနေမှာ ခေါင်းဆောင်တွေဟာ အမေရိကန် အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ အလားအလာရှိတဲ့ အဆက်အသွယ်တွေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍတချို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်” ဟု ဥရှကော့ဗ်ကပြောခဲ့ကြောင်း ရုရှားနိုင်ငံပိုင် သတင်း အေဂျင်စီ TASS ရေးသားချက်အရ သိရပါတယ်။
သုံးပွင့်ဆိုင် သံတမန်ရေးလား?။
ထရန့်ဟာ အာဏာရှင်နှစ်ဦးစလုံးကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ချီးကျူးစကား ပြောကြားခဲ့ပေမယ့် အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြား စီးပွားရေးကစားကွင်းမှာ လိုက်လျောမှု ရရှိဖို့ မျှော်လင့်ရှာဖွေနေပြီး ညနေပိုင်းမှာ တစ်ဦးစီထံမှ လိုက်လျောမှုတွေ ရယူပြီး ယူကရိန်းအပေါ် ပူတင်ရဲ့ ချေမှုန်းမှုကို အဆုံးသတ်ရန် မျှော်လင့်ထားပါတယ်။
ပူတင်က စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ဖို့ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးစားပွဲကို မလာရောက်နိုင်ခဲ့ပါက ရုရှားအပေါ် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ထပ်မံချမှတ်ဖို့ စဉ်းစားမည်ဖြစ်ကြောင်း အင်္ဂါနေ့မှာ ထရန့်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ (ယူကရိန်းသမ္မတ ဗလာဒီမာ) ဇလန်းစကီးနဲ့ စကားပြောနေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ သမ္မတ ပူတင်နဲ့ မကြာခင် စကားပြောရတော့မှာ ဖြစ်ပြီး ဘာတွေ ဖြစ်လာမလဲဆိုတာ တွေ့ရမှာပါ” လို့ ထရန့် က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ထရန့်က ရှီအနေနဲ့ အဲ့ဒီပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ဖို့အတွက် သူရဲ့သြဇာအာဏာကို အသုံးပြုပြီး “ပြေလည်အောင်” ကြားမှ ဖြန်ဖြေပေးဖို့ အကြံပြုခဲ့တယ်လို့ သူ့အနေနဲ့ မကြာသေးမီက တရုတ်ခေါင်းဆောင်ကို ဖုံးခေါ်ဆိုမှုအတွင်း ဖြန်ဖြေပေးဖို့ မျှော်လင့်ကြောင်း ထရန့်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ယူကရိန်းငြိမ်းချမ်းရေးစည်းမျဥ်းတွေကို လက်ခံဖို့ ရှီက ပူတင်ကို လက်ခံလာစေရန် စည်းရုံးဖျောင်းဖျတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်နိုင်မယ်လို့ ဥရောပခေါင်းဆောင်တွေက ကာလရှည်ကြာ မျှော်လင့်ထားပေမယ့် ထရန့်ရဲ့ အိမ်ဖြူတော်ကို ရောက်လာမှုနဲ့ စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ဖို့ သူ့ရဲ့ တွန်းအားပေးမှုဟာ တရုတ်အတွက် အလားအလာသစ်အနေနဲ့ ပါဝင်ကစားနိုင်ခွင့်ကို တိုးလာစေပါတယ်။
အဲ့ဒီအချက်က ပေကျင်းအတွက် သိမ်မွေ့ဟန်ချက်ညီတဲ့ လုပ်ရပ်ကို ချမှတ်လာနိုင်ပါတယ်။ ရှီက တရုတ်ကို ပဋိပက္ခအတွင်း အလားအလာရှိတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးပွဲစားတစ်ဦးအဖြစ် ပုံဖော်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေပေမယ့် အမေရိကန်နဲ့ သူ့မဟာမိတ်တွေက ရုရှားစစ်ပွဲအတွက် တရုတ်က စစ်ဖက် အရပ်ဖက် နှစ်မျိုးသုံးနိုင်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ရုရှားက ပံ့ပိုးပေးလို့ စစ်ကို အားပေးနေတယ်လို့ စွပ်စွဲထားပေမဲ့ ပေကျင်းက ငြင်းဆိုထားပါတယ်။
ရှီက တရုတ်နိုင်ငံမှာ စီးပွားရေးကျနေချိန်မှာ အခွန်အကောက်တွေရဲ့ ထိခိုက်မှုတွေကို ရှောင်ရှားဖို့ ထရန့် နဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်ဖို့ စိတ်အားထက်သန်နေတာကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါတယ်။
ဒါပေမယ့် တရုတ်ခေါင်းဆောင်ဟာ သူနဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဖြစ်တဲ့ ရုရှားနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို မထိခိုက်စေဖို့ သတိထားပါတယ်။ ရှီနဲ့ပူတင်တို့ဟာ ပူတင်က ယူကရိန်းကို မကျူးကျော်ခင် အပတ်များစွာက တယောက်နဲ့ တယောက် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များအဖြစ် ပေါင်းဖက်ထားခဲ့ကြပါတယ်။ ရှီက သူရဲ့ အပြိုင်ဖြစ်သူ ရုရှားကို အနောက်အုပ်စုနဲ့ ပွတ်တိုက်မှုတွေမှာ သူရဲ့အရေးကြီးတဲ့ ပါတနာအဖြစ် တွေ့မြင်ထားပါတယ်။
ရုရှားသမ္မတ ပူတင်နဲ့ ရှီတို့ကြား အင်္ဂါနေ့က ခေါ်ဆိုမှုအတွင်း ယူကရိန်းစစ်ပွဲအကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့တာရှိမရှိကို ကရင်မလင်နန်းတော်နဲ့ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနတို့၊မှာ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါဘူး။
အဲ့ဒီအစား ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် ဘေဂျင်းနဲ့ မော်စကိုတို့ မျှဝေခဲ့တဲ့ မဟာမိတ်အောင်ပွဲ နှစ် ၈၀ ပြည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့ကို နှစ်ဖက်လုံးက ရည်ညွှန်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ရှီနဲ့ ပူတင်တို့ဟာ အခုနှစ် ရုရှားနိုင်ငံမှာ မေလနဲ့ တရုတ်မှာ စက်တင်ဘာလမှာ အဲ့ဒီအောင်ပွဲ အထိမ်းအမှတ်ပွဲ ကျင်းပဖို့ အချင်းချင်း ဖိတ်ကြားခဲ့ကြတယ်လို့ ကရင်မလင်နန်းတော်က အင်္ဂါနေ့မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
