၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ရက်
အစ္စရေးအကျဉ်းထောင်များအတွင်း နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု သတင်းအကျဉ်း
အစ္စရေးအကျဉ်းထောင်များတွင် ပါလက်စတိုင်းအကျဉ်းသားများအပေါ် စနစ်တကျ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှုများ ရှိနေကြောင်း ကုလသမဂ္ဂနှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက စိုးရိမ်တကြီး ထောက်ပြထားကြသည်။
ကိုယ်တွေ့ထွက်ဆိုချက်များ။* ဆာမီ အယ်လ်ဆေးအီ (Sami al-Saei)။ အလွတ်တန်း သတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မက်ဂစ်ဒို (Megiddo) အကျဉ်းထောင်တွင် ထိန်းသိမ်းခံရစဉ် အတွင်း အစောင့်များ၏ နံပါတ်တုတ်ဖြင့် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် ပြင်းထန်စွာ ရိုက်နှက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။
အာမက် (Ahmed – အမည်လွှဲ)။ ၎င်းအား အဝတ်အစားများ ချွတ်၍ ခွေးတစ်ကောင်ကို အသုံးပြုကာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရှက်ခွဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေး၏ တုံ့ပြန်မှု။ အစ္စရေးအကျဉ်းဦးစီးဌာန (IPS) က ၎င်းတို့အနေဖြင့် ဥပဒေနှင့်အညီ လုပ်ဆောင်နေပြီး ယခုစွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ သိရှိခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။ သို့သော်လည်း ပြီးခဲ့သည့် သြဂုတ်လအတွင်းက Sde Teiman စစ်ဘက်အကျဉ်းထောင်၌ အကျဉ်းသားတစ်ဦးကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားနေသည့် CCTV မှတ်တမ်းများ ပေါက်ကြား ခဲ့သဖြင့် စစ်သား ၅ ဦးကို အရေးယူထားရသည်။
လက်ရှိအခြေအနေ။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၇ ရက် တိုက်ခိုက်မှုနောက်ပိုင်း အစ္စရေး အကျဉ်းထောင်များတွင် ပါလက်စတိုင်းအကျဉ်းသား ၉,၀၀၀ ကျော်ရှိနေပြီး၊ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်း မှုများမှာ နိုင်ငံတော်၏ မူဝါဒသဖွယ် ဖြစ်လာနေကြောင်း လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက ဝေဖန် နေကြသည်။ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ မှ ၂၀၂၅ သြဂုတ်လအတွင်း အကျဉ်းထောင်တွင်း သေဆုံးသူ အနည်းဆုံး ၉၄ ဦးရှိကြောင်းလည်း အစီရင်ခံစာများက ဆိုသည်။
အစ္စရေးအကျဉ်းထောင်များအတွင်း ပါလက်စတိုင်းအကျဉ်းသားများ ကြုံတွေ့နေရသည့် အခြေအနေများနှင့် ပတ်သက်၍ ကုလသမဂ္ဂ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မတီ (UN Committee Against Torture) ၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလထုတ်အစီရင်ခံ စာများပါ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို စုစည်း ဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်များ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ အစီရင်ခံစာ)
ကုလသမဂ္ဂကော်မတီသည် အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် အစီရင်ခံစာကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီးနောက် အောက်ပါ “စနစ်တကျ နှိပ်စက်မှုများ” ရှိနေကြောင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် သတိပေးခဲ့သည် –
နှိပ်စက်သည့် နည်းလမ်းများ။ အကျဉ်းသားများကို ပြင်းထန်စွာ ရိုက်နှက်ခြင်း (အထူးသဖြင့် လိင်အင်္ဂါများကို ပစ်မှတ်ထားခြင်း)၊ လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို နာကျင်စေသော ပုံစံများဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထားရှိခြင်း၊ ရေဖြင့် နှိပ်စက်ခြင်း (Waterboarding) နှင့် အစာရေစာ ငတ်မွတ်စေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု။ အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး အကျဉ်းသားများအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှုများ၊ အရှက်ခွဲမှုများနှင့် တိရစ္ဆာန် (ခွေး) များကို အသုံးပြု၍ ခြိမ်းခြောက်စော်ကားမှုများ ရှိနေကြောင်း ထွက်ဆိုချက်များစွာ ရရှိထားသည်။
သေဆုံးမှုနှုန်း မြင့်မားလာခြင်း။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လကုန်အထိ အစ္စရေးအကျဉ်းထောင်များအတွင်း စစ်ဆေးမေးမြန်းခံရစဉ် သေဆုံးခဲ့သည့် ပါလက်စတိုင်းအကျဉ်းသားပေါင်း ၉၄ ဦး ရှိကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းမှု (Administrative Detention)။ တရားစွဲဆိုခြင်းမရှိဘဲ ဖမ်းဆီးထားသည့် အရေအတွက်မှာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မတိုင်ခင်က ၁,၁၀၀ ဦးသာ ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၃,၅၀၀ ကျော် အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးရ စစ်မြေပြင်နှင့် အကျဉ်းထောင်အခြေအနေ (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅)
Ramon အကျဉ်းထောင်အခြေအနေ။ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့ထုတ် အစီရင်ခံစာအရ Ramon အကျဉ်းထောင်ရှိ ဖျားနာနေသော အကျဉ်းသားများသည် ဆေးဝါးကုသမှု မရရှိဘဲ အလွန်ဆိုးရွားသော အခြေအနေများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
သတင်းထောက်များအပေါ် တိုက်ခိုက်မှု။ သတင်းသမားများကာကွယ်ရေးကော်မတီ (CPJ) ၏ ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်အရ လက်ရှိတွင် ပါလက်စတိုင်းသတင်းထောက် အနည်းဆုံး ၃၀ ဦးခန့် အစ္စရေးတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရပြီး၊ ဆာမီ အယ်လ်ဆေးအီ (Sami al-Saei) ကဲ့သို့သော သတင်းထောက်များမှာ အကျဉ်းထောင်တွင်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ညှဉ်းပန်းမှုကို ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလာကြသည်။
အစ္စရေးအစိုးရအတွင်း သဘောထားကွဲလွဲမှုများ
ဤအစီရင်ခံစာများကြောင့် အစ္စရေးလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ငြင်းခုံမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေပါသည်။ အစ္စရေးလက်ယာစွန်း နိုင်ငံရေးသမားအချို့က ဟားမတ်စ်နှင့် ဆက်နွှယ်သူများအပေါ် မည်သည့်နည်းဖြင့်မဆို နှိပ်စက်ခြင်းသည် “တရားဝင်သည်” ဟု ပြောဆိုနေကြသော်လည်း၊ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များကမူ ယင်းမှာ နိုင်ငံတကာဥပဒေကို အကြီးအကျယ် ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြနေကြသည်။
အကျဥ်းကျနေစဥ်လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာနှိပ်စက်ခံရသူ အလွတ်တန်း သတင်းထောက် အယ်လ်ဆေးအီ (Sami al-Saei) (ပုံ)
အစ္စရေးအကျဥ်းထောင်တွင်း နှိပ်စက်မှုကို သဘောထားကွဲလွဲ၍ နှုတ်ထွက်ခဲ့သူ စစ်ဘက် ရှေ့နေချုပ်ဟောင်း ယီဖတ် တိုမာ-ယေရူရှယ်လ်မီ(Former Military Advocate General Yifat Tomer-Yerushalmi) (ပုံ)
ဆာမီ အယ်လ်-ဆာအီ ကသူ့ကို ဖမ်းဆီးထားတယ်လို့ ပြောတဲ့မေဂိ့ဒို(Megiddo) အကျဉ်းထောင်(ပုံ)။
