Bloomberg ဂျပန်မှဆောင်းပါးကို ဘာသာပြန်ထားပါသည်။
ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်သည် ယမန်နှစ်ကလည်း မြေရှားသတ္တု ပေါများသည့်ဒေသကို သိမ်းပိုက်ပြီး အစိုးရတပ်များကို နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ တရုတ်ကြားခံကုမ္ပဏီ၏ ဖောက်သည်စာရင်းတွင် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီများ ပါဝင်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ် ကီလိုမီတာ ၂၀၀၀ တွင် ပန်ဝါဟုခေါ်သော မြို့ငယ်လေးတစ်မြို့ရှိသည်။ တောင်တန်းများဖြင့် ရံဖန်ရံခါ ဆီးနှင်းများဖုံးလွှမ်းကာ ဤမြို့ကို မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသော သက်ကြီးဒေသခံ စစ်ဘုရင်တစ်ဦးမှ နှစ်ရှည်လများ ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သည်။
စစ်ဘုရင်များ နှစ်သက်သလောက် နယ်မြေကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး အဖိုးတန်သစ်ပင်များကို ခုတ်လှဲပြီး တရုတ်ပြည်ထဲသို့ ခိုးသွင်းခဲ့သည်။ လယ်သမားများကို အခွန်များ ပေးဆောင်ပါက မူးယစ်ဆေးဝါးအတွက် ဘိန်းကို စိုက်ပျိုးခွင့်ပြုထားသည်။
ထို့နောက် ၂၀၁၀ ခုနှစ်များအလယ်ပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှ အလုပ်သမားများသည် အဖိုးတန်အရင်းအမြစ်များကို ရှာဖွေလာကြသည်။ ဤအဖိုးတန် သယံဇာတများသည် ခေတ်မီ နည်းပညာအတွက် မရှိမဖြစ် ဖြစ်လာသော မြေရှားသတ္တုများဖြစ်သည်။ ဤအလုပ်သမားများသည် ဓာတုပစ္စည်းများ၊ မြေဆီလွှာနှင့် ရေများ စိမ်းပြာပြာအရောအနှောများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ခြေလျင်တောင်စောင်းတစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ပန်ဝါမြို့သည် လောင်းကစားနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှုများ ပေါများလာသဖြင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်သော်လည်း အမြဲရုန်းရင်းဆန်ခတ် ဖြစ်နေသည်။
တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (KIA) က ထိုးစစ်ဆင်နေချိန် လွန်ခဲ့သည့်နှစ် အစောပိုင်းအထိ မြေရှားသတ္တုတူးဖော်မှု အလုံးအရင်းနှင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကြားတွင် သယံဇာတပေါကြွယ်ဝသော ဒေသသည် ဗဟိုစစ်အစိုးရနှင့် ရာနှင့်ချီသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကြား အနှစ် ၆၀ ကျော်ကြာ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေရာဖြစ်ပြီး KIA ၏ တိုက်ခိုက်မှုမှာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကချင်လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ရရှိရန် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး KIA သည် တောင်တန်းဒေသများတွင် တိုက်ပွဲအတွေ့အကြုံများ ရရှိကာ အင်အားကြီးမားသော စစ်အင်အားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ယမန်နှစ် အောက်တိုဘာလတွင် KIA သည် ပန်းဝမြို့သို့ ဆက်တိုက်ချီတက်လာခဲ့သော်လည်း ကြိုကြားကြိုကြားတိုက်ပွဲများအပြီးတွင် အစိုးရတပ်များ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။ အချို့က ၎င်းတို့၏ လက်နက်များကို ရေမြောင်းများတွင် ဝှက်ထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးလာသည့် လူအုပ်နှင့် ရောနှောရန် အရပ်ဝတ်များ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ပန်ဝါသည် ထိုလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် KIAလက်ထဲသို့ကျရောက်သွားသည်။
ကေအိုင်အေအတွက် အလွန်ကြီးကျယ်ခမ်းနားသောအောင်ပွဲ မဟုတ်သော်လည်း ကြီးကျယ်သော အောင်ပွဲတခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြီးလျှင် ကမ္ဘာ့တတိယမြောက် မြေရှားသတ္ထုတင်သွင်းသည့်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ယမန်နှစ်တွင် လျှပ်စစ်ကားများ (EVs)၊ လေတာဘိုင်များနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စက်ပစ္စည်းအချို့အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် ကမ္ဘာ့တတိယမြောက် ဒိုင်းပရိုစီယမ်နှင့် တာဘီယမ် ထုတ်လုပ်မှုထက်ဝက်နီးပါးကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ မြေရှားသတ္ထုထုတ်လုပ်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံကို ဒေါ်လာထရီလီယံပေါင်းများစွာ တန်ဘိုးရှိသော နည်းပညာတန်ဖိုးကွင်းဆက်တစ်ခုအတွက် အရေးကြီးပြီး အစားထိုး မရနိုင်သော ပေးသွင်းသူဖြစ်လာစေသည်ဟု သုတေသနနှင့် အကြံပေးကုမ္ပဏီ Adamas Intelligence က ပြောကြားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေရှားသတ္ထုများ လည်ပတ်ရာ နေရာများမှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်သူများ စာရင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ Global Witness ၏ လတ်တလော အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံသို့ မြေရှားသတ္ထုများကို ထောက်ပံ့ပေးနေသည့် တရုတ်ကုမ္ပဏီများစာရင်းတွင် အမေရိကန် ကားထုတ်လုပ်သူ Ford နှင့် Tesla၊ ဂျာမနီမှ Volkswagen၊ တောင်ကိုရီးယားမှ Hyundai၊ ဂျာမန်အင်ဂျင်နီယာကုမ္ပဏီ Siemens နှင့် ဒိန်းမတ် လေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် Vestas Wind Systems တို့ ပါဝင်သည်။
Siemens က Bloomberg Businessweek ၏ မှတ်ချက်အတွက် တောင်းဆိုချက်ကို တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီတွင် “ ပဋိပက္ခများနှင့် အန္တရာယ်များသောဒေသများမှ ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းများသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်သို့မ၀င်ရောက်ကြောင်း သေချာစေရန်အတွက် ပြီးပြည့်စုံသော လုံ့လဝီရိယမူဘောင်တစ်ခုရှိသည်” ဟု ရှင်းပြခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြေရှားသတ္ထုမိုင်းအားလုံးနီးပါးသည် ကချင်ပြည်နယ်တွင်ရှိပြီး အများစုမှာ ပန်ဝါတစ်ဝိုက်တွင် ပြန့်ကျဲလျက်ရှိသည်။ KIA သည် ၎င်းတို့အားလုံးကို ထိန်းချုပ်ထားပုံရပြီး ၎င်း၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် အလုပ်လုပ်နေသော အလုပ်သမား အများအပြားသည် အန္တရာယ်ရှိပြီး ညစ်ညမ်းသော အခြေအနေတွင် အလုပ်လုပ်နေကြပြီး ဘေးကင်းရေး အစီအမံ အနည်းငယ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်နေကြသည်။
သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုတွင် KIA ခေါင်းဆောင်ပိုင်းမှ ဦးဆောင် ပါဝင်နိုင်မည်ဟု မဆိုလိုပါ။ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြေရှားသတ္တုထုတ်လုပ်မှုကို လွှမ်းမိုးထားဆဲဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်ထုတ်လုပ်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံထက် ၁၀ ဆခန့်ရှိသည်။ ထို့အပြင် KIA သည် ၎င်း၏နယ်မြေများတွင် သန့်စင်ရေးစက်ရုံများ မရှိပါ။ သတ္တုများအားလုံးကို တရုတ်သန့်စင်စက်ရုံများသို့ ပေးပို့ရမှာ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတဝှမ်းက ထုတ်လုပ်သူတွေကို ထောက်ပံ့ပေးပါသည်။
Dysprosium နှင့် terbium တို့သည် အမေရိကန်သမ္မတ ထရန့်က စတင်ခဲ့သော ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲကို တန်ပြန်သည့်အနေဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်ပို့မှုတွင် မကြာသေးမီက ကန့်သတ်ထားသော မြေရှားသတ္တု ခုနစ်မျိုးထဲတွင် ပါဝင်ပြီး KIA ထိန်းချုပ်နယ်မြေများမှ မြေရှားသတ္တုများ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ ရောက်ရှိရန် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းမှာ တရုတ်နိုင်ငံမှတဆင့်သာဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း KIA ၏ အခြေအနေသည် မှတ်သားဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မြေရှားသတ္တု မြေဆီလွှာ ထောက်ပံ့ရေး ယှဉ်ပြိုင်မှုတွင်၊ အနည်းငယ်မျှသော အရန်များပင်လျှင် အစွမ်းထက်သော ပါဝင်ပစ္စည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အမေရိကန်သမ္မတ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည့် Greenland သည် မြေရှားသတ္တုများကြောင့်ဖြစ်သည်။ မကြာသေးမီက အမေရိကန်က လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် သဘာဝသယံ ဇာတဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်အရ ယူကရိန်းတွင်လည်း မရှိပါ။ သို့သော် ကချင်ပြည်နယ်တွင် လည်ပတ်မိုင်း ရာနှင့်ချီရှိသည်။
ယခုအချိန်အထိ ကေအိုင်အေ အနေဖြင့် အဆိုပါ အရင်းအမြစ်များကို မည်ကဲ့သို့ အသုံးပြုရန် အစီအစဉ် ရှိသည်ကို နှုတ်ဆိတ်နေပါသည်။ KIA နှင့် ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (KIO) ၏ ဦးဆောင်မှုမှာ မြန်မာ့တပ်မတော်ကို တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည့် သက်ကြီးရွယ်အို စစ်ခေါင်းဆောင်များက လွှမ်းမိုးထားသဖြင့် အမှန်တကယ် မည်သို့မည်ပုံ ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပေ။ နိုင်ငံရပ်ခြား မစ်ရှင်များ မရှိသလို နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တရားဝင် အဆက်အသွယ်လည်း မရှိပါ။ ၎င်းတွင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ တစ်ဦးရှိသော်လည်း မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုမှုများကို တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိပေ။
သို့သော် dysprosium နှင့် terbium အပါအဝင် မြေရှားသတ္ထုများ၏ ထုတ်လုပ်မှုသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ သန်းနှင့်ချီသော စားသုံးသူများ အသုံးပြုသည့် ထုတ်ကုန်များတွင် မကြာမီ ထည့်သွင်းနိုင်သည့် အတိုင်းအတာတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ Adamas Intelligence ကို တည်ထောင်သူ Ryan Castille က “ ငါးနှစ်အတွင်းမှာ ဒီလိုဖြစ်သွားတာ မယုံနိုင်စရာပါပဲ” လို့ ပြောပြီး အခြေအနေကို အံ့အားသင့်မိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
မြေရှားသတ္တုများသည် နာမည်အရသာ ရှားပါးသော်လည်း ရှားပါးသောသတ္တုများ မဟုတ်ပေ။ အပေါများဆုံး စီရီယမ်သည် ကမ္ဘာမြေ၏ အပေါ်ယံလွှာတွင် ကြေးနီနှင့် ခဲကဲ့သို့ ပေါများသည်။ အခြားသတ္တုများနှင့် ကွာခြားချက်မှာ မြေရှားသတ္တုများသည် သဘာဝအားဖြင့် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် တွေ့ရှိခဲပါသည်။ ၎င်းတို့သည် အခြားသတ္တုများနှင့် ရောစပ်နေလေ့ရှိပြီး ပြင်းအားနည်းသောကြောင့် ၎င်းတို့ကို စီးပွားရေးအရ အသုံးချရန် ခက်ခဲစေသည်။
Dysprosium နှင့် terbium တို့သည် နီအိုဒီယမ်သံလိုက်များတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်ပြီး သေးငယ်သော ပမာဏများပင်လျှင် သံလိုက်များသည် အလွန်မြင့်မားသောအပူချိန်တွင်ပင် ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်စေသည်။
လျှပ်စစ်မော်တာများသည် ၎င်းတို့၏သံလိုက်များ ပိုမိုအားကောင်းလာသောကြောင့် ၎င်းတို့အား EV ပါဝါဂီယာစနစ်များတွင် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်လာစေသည်။ လေတာဘိုင်များ၏ လှည့်ပတ်မှုထိရောက်မှုနှင့် ဒုံးကျည်များ၏ တိကျမှုကိုလည်း မြှင့်တင်ရန်အတွက်လည်း ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုပါသည်။
