ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်။
တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဝါရင့်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် အမေရိကန်၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသစ်အား အပြောအဆို ဆင်ခြင်ရန် မသိမသာ သတိပေးလိုက်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဝမ်ယီသည် မာကိုရူဘီယိုအား သမ္မတဒေါ်နယ်ထရန့်၏ ထိပ်တန်းသံတမန်အဖြစ် မခန့်အပ်မီ လေးရက်အလိုတွင် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ဖုန်းဖြင့် စကားပြောဆိုမှုကို သောကြာနေ့က ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
“ကျွန်တော်အနေနဲ့ ခင်ဗျားဆင်ဆင်ခြင်ခြင်လုပ်ဆောင်မယ်လို့ မျှော်လင့်တယ်” ဟု ဝမ်ယီက ရူဘီယိုအား ပြောကြားခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။
ထိုပြောကြားချက် အသုံးအနှုန်းသည် ဆရာမ သို့မဟုတ် သူဌေးက ကျောင်းသား သို့မဟုတ် ဝန်ထမ်းအား ၎င်းတို့၏ အပြုအမူအတွက် တာဝန်ယူရန် သတိပေးလေ့ရှိသည့် တရုတ်စကားစုကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
အဆိုပါ စကားအတိုလေးသည် တရုတ်အပေါ် ရူဘီယို၏ အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်စဥ်အချိန်က တရုတ်၏လူ့အခွင့်အရေး မှတ်တမ်းကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားဝေဖန်မှုနှင့် ပတ်သက်ပုံရပြီး၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ရူဘီယိုကို ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှု နှစ်ကြိမ် ချမှတ်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။
၎င်းကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ယခင်က နိုင်ငံခြားရေးဌာနသည် “မှန်ကန်သော ရွေးချယ်မှု ပြုလုပ်ပါ” နှင့် “နှိုင်းနှိုင်းချင့်ချင့်ပြောဆိုခြင်း သို့မဟုတ် လုပ်သင့်တယ်” ဆိုတာထက် “ခင်ဗျား ဆင်ဆင်ခြင်ခြင် လုပ်သင့်တယ်” ဟူ၍ အသုံးပြုခဲ့သည်။
မရေရာသောစကားစုသည် မျှော်လင့်ချက်တစ်ခုကို ဖော်ပြရန်အတွက် ဖုံးကွယ်ထားသော သတိပေးချက်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး တချိန်တည်းမှာပင် လာမည့်သံတမန်ဆက်ဆံရေးအတွက် လိုအပ်သော ယဉ်ကျေးပျူငှာမှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်ဟု တရုတ်တွေးခေါ် ပညာရှင်အုပ်စုမှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရုတ်ဗဟိုပြုစင်တာနှင့် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းမှ သုတေသနဖော်ဖြစ်သူ ဇီချန်းဝမ် (Zichen Wang) က ပြောကြားခဲ့သည်။
“စိတ်ရှုပ်စရာဖြစ်ပုံရတဲ့အရာက တရုတ်ရိုးရာဉာဏ်ပညာနဲ့ ဂန္ထဝင်အပြောအဆို အလေ့အကျင့်ကနေ ပေါက်ဖွားလာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုပါပဲ” ဟု ပရင်စတန်တက္ကသိုလ်တွင် လက်ရှိအသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ မဟာတန်းပရိုဂရမ်တစ်ခု၌ လုပ်ဆောင်နေသော ဝမ်က ပြောကြားခဲ့သည်။
ရူဘီယိုသည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် ရှီကျင်းဖျင့်၏စကားကို နားလည်ရန် မူရင်းတရုတ်ကို ရည်ညွှန်းခြင်း၏ အရေးကြီးပုံကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။
“အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်တာ မမှန်တဲ့အတွက် သူတို့ထုတ်ထားတဲ့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်တွေကို မဖတ်ပါနဲ့” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွင် အမေရိကန်၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အဆိုပါ စကားလုံးကို ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။ ထရန့်အုပ်ချုပ်ရေးသည် တရုတ်နှင့် ဆက်ဆံရေးတွင် အမေရိကန်၏ အကျိုးစီးပွားကို မြှင့်တင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ရူဘီယိုက ဝမ်ယီအား ပြောကြားခဲ့ပြီး “ထိုင်ဝမ်နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် တရုတ်၏ အကြပ်ကိုင်သော လုပ်ရပ်များအပေါ် အမေရိကန်၏ အလေးအနက် စိုးရိမ်မှု” ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဝမ်သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်နေချိန်တွင် တရုတ်က ရူဘီယိုအား ဇူလိုင်နှင့်သြဂုတ်လတို့တွင် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် ရှင်ကျန်းဒေသရှိ ဝီဂါ (Uyghur) လူနည်းစုများကို တရုတ်အစိုးရအရာရှိများက ဖိနှိပ်ခြင်းနှင့် ဟောင်ကောင်တွင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတို့ကို ရူဘီယိုက ဝေဖန်ခဲ့ပြီး တရုတ်အစိုးရအပေါ် အမေရိကန်က ပြစ်ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုလုပ်ခြင်းအပေါ် မိမိပြည်တွင်းရေးကို ပြင်ပမှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သည်ဟု ယူဆချက်ဖြင့် တရုတ်က တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများတွင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ခရီးသွားလာမှု ပိတ်ပင်ခြင်း ပါဝင်သည်။ တရုတ်အစိုးရသည် ရူဘီယိုအား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ထိတွေ့ဆက်ဆံမည်ဟု ညွှန်ပြနေသော်လည်း ဆွေးနွေးပွဲအတွက် ၎င်းနိုင်ငံသို့ လာရောက်ခွင့် ရှိ၊ မရှိ အတိအလင်း ပြောကြားထားခြင်း မရှိပေ။
သတင်းရင်းမြစ်။ AP
