၂၀၂၅ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၉ရက်
တွေ့ဆုံမည့်ရက်: သမ္မတ ထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်တို့သည် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့ (ကြာသပတေးနေ့) တွင် တောင်ကိုရီးယား၌ ပြုလုပ်သည့် APEC ထိပ်သီး အစည်းအဝေး ဘေးပန်းနေရာတခုတွင် တွေ့ဆုံရန် စီစဉ်ထားပါသည်။
အဓိက အကြောင်းအရာများ။ ဤတွေ့ဆုံမှုသည် နှစ်နိုင်ငံအကြား ပိတ်ဆို့နေသော ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲ ကို ဖြေလျှော့ရန်အတွက် အလွန်အရေးပါသော တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်သည်။ ထရန့်ဖ်က ၎င်းတို့၏ ဆွေးနွေးပွဲသည် “ ကမ္ဘာကြီးအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော ရလဒ်” ထွက်ပေါ်လာမည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဆွေးနွေးမည့် အခြားအကြောင်းအရာများ: ကုန်သွယ်ရေးအပြင် Fentanyl (ဖန်တန်းနောလ်) အကျပ်အတည်း နှင့် အခြားသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ကိစ္စများလည်း ပါဝင်ဖွယ်ရှိပါသည်။ ဤခရီးစဉ်သည် ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည့် သံတမန်ရေးရာ ခရီးစဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပါသည်။
အမေရိကန်-တရုတ် ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ၏ နောက်ခံအခြေအနေ
ရည်ရွယ်ချက်: သမ္မတ ထရန့်ဖ်နဲ့ ရှီကျင့်ဖျင်တို့ရဲ့ တွေ့ဆုံမှုဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပထမဆုံး မျက်နှာချင်းဆိုင် တွေ့ဆုံမှုဖြစ်ပြီး၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား တင်းမာနေတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲ (Trade War) ကို ဖြေလျှော့ဖို့ အဓိက ရည်ရွယ်ပါတယ်။
တွေ့ဆုံမည့်ရက်/နေရာ: အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့ (ကြာသပတေးနေ့) တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဂယောင်ဂျူမြို့ (Gyeongju) မှာ ကျင်းပတဲ့ APEC ထိပ်သီး အစည်းအဝေးရဲ့ ဘေးပန်းအစည်းအဝေးတခုအဖြစ် တွေ့ဆုံမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိအခြေအနေ: တွေ့ဆုံပွဲ မတိုင်မီ ရက်များက အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်တို့ရဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေဟာ ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိဖို့ နီးစပ်နေပြီလို့ ညွှန်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒီသဘောတူညီချက်ဟာ တရုတ်ကုန်ပစ္စည်းတွေအပေါ် ၁၀၀% အထိ အကောက်ခွန်သစ်များ စည်းကြပ်ခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းစေဖို့ အလားအလာရှိပါတယ်။
ဆွေးနွေးမည့် အဓိက အချက်များ (Key Discussion Points)
ထရန့်ဖ်နဲ့ ရှီကျင့်ဖျင်တို့ရဲ့ ဆွေးနွေးပွဲမှာ အဓိကထား ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမယ့် ကိစ္စရပ်တွေကတော့-
၁။ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် အကောက်ခွန်များ (Trade and Tariffs)
မျှော်မှန်းချက်: တရုတ်နိုင်ငံမှ အမေရိကန် စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ (အထူးသဖြင့် ပဲပုပ်) ကို သိသိသာသာ ပြန်လည်ဝယ်ယူဖို့ တောင်းဆိုခြင်း၊
တရုတ်ရဲ့ ကန့်သတ်ချက်များ: မြေရှားသတ္တုများ (Rare-earth minerals) ပို့ကုန်ကို တရုတ်က ကန့်သတ်ထားတာတွေကို ဖြေလျှော့ဖို့ အမေရိကန်က တောင်းဆိုခြင်း။ (မြေရှားသတ္တု များ သည် ဖုန်း၊ ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ စတဲ့ နည်းပညာပစ္စည်းတွေအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်)။
ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲ ရပ်ဆိုင်းခြင်း (Trade Truce): နှစ်ဖက်စလုံးက နောက်ထပ် အကောက်ခွန် မြှင့်တင်မှုတွေကို ရပ်ဆိုင်းဖို့ သဘောတူညီချက် ရရှိဖို့ ကြိုးပမ်းခြင်း။
၂။ Fentanyl (ဖန်တန်းနောလ်) အကျပ်အတည်း
အမေရိကန်မှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ဘိန်းဖြူထက် အဆပေါင်းများစွာ အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ Fentanyl ဓာတုပစ္စည်း တွေကို တရုတ်ကနေ စီးဝင်မှု ထိန်းချုပ်ရေးကိစ္စကို ထရန့်ဖ်က အလေးထား ဆွေးနွေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ထိုင်ဝမ်ကိစ္စ (Taiwan Issue)
ထိုင်ဝမ်ကိစ္စသည် အမြဲတမ်းလိုလို ထိရှလွယ်သော ကိစ္စရပ် ဖြစ်ပြီး၊ ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲပေါ်မှာ ပါလာနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း သုံးသပ်ကြပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက ထိုင်ဝမ်အရေးမှာ အမေရိကန်ရဲ့ မူဝါဒနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သဘောထားတင်းမာတာကို မျှော်လင့်နိုင်ပါတယ်။
၄။ ယူကရိန်းစစ်ပွဲ (Ukraine War)
သမ္မတ ထရန့်ဖ်ဟာ တရုတ်သမ္မတ ရှီကို ယူကရိန်းစစ်ပွဲရပ်တန့်ရေးအတွက် ရုရှားသမ္မတ ပူတင်အပေါ် သြဇာညောင်းအောင် ဖိအားပေးဖို့ တိုက်တွန်း ပြောကြား ဖွယ် ရှိတယ်လို့လည်း သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ဤထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲရဲ့ ရလဒ်တွေဟာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးကို သိသိသာသာ သက်ရောက်မှုရှိမှာဖြစ်တဲ့အတွက် ကမ္ဘာက စောင့်ကြည့်နေကြပါတယ်။
