CNN- ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်
တရုတ်နိုင်ငံထုတ် ဒရုန်းများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကောင်းကင်ယံကို နှစ်ပေါင်း များစွာ စိုးမိုးထားခဲ့ပြီး၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ရှင်များ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့များနှင့် မီးသတ်ဌာနများက တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အသုံးပြုနေကြပါသည်။ သို့သော်လည်း ဖက်ဒရယ်ဆက်သွယ်ရေး ကော်မရှင် (FCC) ၏ အင်္ဂါနေ့က ထုတ်ပြန်လိုက်သော စည်းမျဉ်းသစ်တစ်ခုကြောင့် အမေရိကန် သုံးစွဲသူများအနေဖြင့် အဆိုပါဒရုန်းများ၏ နောက်မျိုးဆက်သစ်များကို ဝယ်ယူရန် မဖြစ်နိုင်တော့ပေ။
FCC သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးဒရုန်းထုတ်လုပ်သူ DJI အပါအဝင် နိုင်ငံခြားထုတ်လုပ်သူများ၏ ဒရုန်းမော်ဒယ်အသစ်များနှင့် အရေးကြီးစက်ပစ္စည်းများအားလုံး တင်သွင်းခြင်းနှင့် ရောင်းချခြင်းကို ပိတ်ပင်လိုက်သည်။ ၎င်းတို့ကို “အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အမျိုးသား လုံခြုံရေးအတွက် လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိသော စိုးရိမ်ရမှုများ ဖြစ်စေသည်” ဟု ယူဆရသည့် အဖွဲ့အစည်းများစာရင်း (Covered List) ထဲသို့ ထည့်သွင်းလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
FCC ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ရောင်းချရန် ခွင့်ပြုချက်ရရှိပြီးသား မော်ဒယ်များနှင့် လက်ရှိအသုံးပြုနေသည့် ဒရုန်းများကို ချန်လှပ်ထားသော်လည်း၊ DJI နှင့် အခြားဒရုန်း ထုတ်လုပ်သူကြီးဖြစ်သော Autel Robotics တို့ကဲ့သို့ တရုတ်ဒရုန်းများကို နှိမ်နင်းရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးပမ်းလာမှု၏ အမြင့်ဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။
DJI က ယခုဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် စိတ်ပျက်မိကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုထားပြီး၊ ယင်းသည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဒရုန်းအသုံးပြုသူများစွာကိုလည်း စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ဈေးကွက်သုတေသနလုပ်ငန်း Research and Markets ၏ အချက်အလက်များအရ DJI တစ်ခု တည်းကပင် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ ၇၀% ခန့်ကို စိုးမိုးထားပါသည်။ အစိုးရကဏ္ဍ အသုံးပြုမှု အပြင်၊ တရုတ်ဒရုန်းများကို အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် ဆောက်လုပ်ရေး စစ်ဆေးခြင်း၊ သီးနှံစောင့်ကြည့်ခြင်းတို့အပြင် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်နှင့် ဝါသနာရှင် ဗီဒီယိုရိုက်ကူးသူများကပါ အမေရိကန်တစ်ဝှမ်းတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနေကြသည်။
ဇွန်လအတွင်းက သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်သည် ဒရုန်းနည်းပညာများ စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်မှုကို အရှိန်မြှင့်ရန်နှင့် “နိုင်ငံခြား၏ ထိန်းချုပ်မှု သို့မဟုတ် အမြတ်ထုတ်မှုများ” ကို ဆန့်ကျင်ရန် အတွက် ပြည်တွင်းဒရုန်းထုတ်လုပ်မှုကို တိုးမြှင့်ရန် အမှုဆောင်အမိန့်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။
“သမ္မတထရန့်ဟာ သူ့ရဲ့အစိုးရအနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လေကြောင်းပိုင်နက် လုံခြုံရေးအတွက် လုပ်ဆောင်မယ်ဆိုတာနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ဒရုန်းစိုးမိုးမှုကို အကောင်အထည်ဖော်မယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောထားပြီးသားပါ” ဟု FCC ဥက္ကဋ္ဌ ဘရန်ဒန်ကား (Brendan Carr) က တနင်္လာနေ့တွင် X လူမှုကွန်ရက်၌ ရေးသားခဲ့သည်။
“အခုလုပ်ဆောင်ချက်ဟာ အရင်က ခွင့်ပြုထားပြီးသား ဒရုန်းတွေ ဆက်လက်အသုံးပြုတာ ဒါမှမဟုတ် ဝယ်ယူတာကို အနှောင့်အယှက်မဖြစ်စေသလို၊ ဘေးအန္တရာယ်မရှိတဲ့ ဒရုန်းတွေကို ချန်လှပ်ထားဖို့အတွက်လည်း သင့်တော်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားသည်။
ယခင်က ခွင့်ပြုချက်ရထားသည့် မော်ဒယ်ဟောင်းများကို ဆက်လက် တင်သွင်း၊ ရောင်းချ သို့မဟုတ် အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး စားသုံးသူများအနေဖြင့် ယခင်က တရားဝင်ဝယ်ယူ ထားသော ဒရုန်းများကိုလည်း ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း FCC က ဆိုသည်။
ယခုအပတ် ထုတ်ပြန်ချက်သည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ကွန်ဂရက်မှ အတည်ပြုခဲ့သော ၂၀၂၅ အမျိုးသားကာကွယ်ရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေ (NDAA) အရ DJI၊ Autel နှင့် အခြား နိုင်ငံခြားဒရုန်းထုတ်လုပ်သူများ၏ စက်ပစ္စည်းများကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၃ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား၍ လုံခြုံရေးစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားထားပြီးနောက် ထွက်ပေါ် လာခြင်းဖြစ်သည်။
ပြီးခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း DJI သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိဟက်ဂ်ဆက် (Pete Hegseth) အပါအဝင် အမေရိကန်အရာရှိများထံ စာရေးသားပေးပို့ကာ ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်များကို လိုအပ်သလို စေ့စေ့စပ်စပ် စစ်ဆေးရန် ကြိုဆိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ကျွန်တော်တို့ဟာ ခင်ဗျားတို့နဲ့အတူ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့နဲ့ စေ့စပ် သေချာတဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေ ပြီးမြောက်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ပေးအပ်ဖို့ အသင့်ရှိနေပါတယ်” ဟု DJI ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မူဝါဒရေးရာ အကြီးအကဲ Adam Welsh က ဤလအစောပိုင်းတွင် ပေးပို့သည့်စာ၌ ရေးသားခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် DJI က မျှော်လင့်ထားသည့် စေ့စပ်သေချာသော စစ်ဆေးမှုများအစား၊ အိမ်ဖြူတော်က ခေါ်ယူထားသော အစိုးရဌာနပေါင်းစုံ အမှုဆောင် အဖွဲ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ပေါ် အခြေခံ၍ ယခုကဲ့သို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း FCC က ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့က နိုင်ငံခြားဖြစ်ဒရုန်းများနှင့် အစိတ်အပိုင်းများသည် “အမေရိကန် ပိုင်နက်အတွင်း အဆက်မပြတ် ထောက်လှမ်းခြင်း၊ အချက်အလက် ခိုးယူခြင်းနှင့် ဖျက်ဆီးရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်” ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။
DJI ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက FCC ၏ လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ် “စိတ်ပျက်မိကြောင်း” CNN သို့ တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့ပြီး “အမှုဆောင်အဖွဲ့က ဒီလိုကောက်ချက်ချဖို့ ဘယ်လိုသတင်းအချက်အလက်တွေကို သုံးခဲ့တယ်ဆိုတာ ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မရှိဘူး” ဟု ဆိုသည်။
ထို့အပြင် DJI အနေဖြင့် အမေရိကန်ဈေးကွက်နှင့် ထုတ်ကုန်လုံခြုံရေးအတွက် လွတ်လပ် သော စစ်ဆေးသူများ၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့် အပြည့်အဝ တာဝန်ယူသွားမည်ဟု ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ “DJI ရဲ့ အချက်အလက်လုံခြုံရေးအပေါ် စိုးရိမ်မှုတွေဟာ သက်သေ အထောက်အထား မရှိဘဲ လွတ်လပ်တဲ့ဈေးကွက်မူဝါဒနဲ့ ဆန့်ကျင်နေတဲ့ ပြည်တွင်းစီးပွားရေး ကာကွယ်မှု (protectionism) ကိုသာ ထင်ဟပ်နေပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဖြည့်စွက် ပြောကြား သည်။
တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ လင်ကျန့် (Lin Jian) ကလည်း FCC ၏ စာရင်းသွင်းမှုကို “ခွဲခြားဆက်ဆံမှု” ဟု အင်္ဂါနေ့တွင် ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ဝါရှင်တန်အနေဖြင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို အလွန်အကျွံ အကြောင်းပြနေခြင်းကို ပေကျင်းက ကန့်ကွက်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ရေရှည်စိုးရိမ်မှုများ တရုတ်ဖြစ်ဒရုန်းများနှင့် DJI အပေါ် စိုးရိမ်မှုများသည် ယခုမှ ပေါ်ပေါက် လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကတည်းက အမေရိကန်စစ်တပ်သည် ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေး အားနည်းချက်များကြောင့် DJI ဒရုန်းများ အသုံးပြုမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ပြည်တွင်း လုံခြုံရေးဌာနက တရုတ်ဖြစ်ဒရုန်းများသည် အရေးကြီးသော ပျံသန်းမှု အချက် အလက်များကို တရုတ်နိုင်ငံရှိ ထုတ်လုပ်သူများထံ ပေးပို့နေနိုင်ကြောင်း သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရှင်ကျန်းရှိ ဝီဂါမွတ်စလင်များနှင့် အခြားလူနည်းစုများအပေါ် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုနှင့် နည်းပညာမြင့် ထောက်လှမ်းမှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက် သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် DJI ကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဌာန၏ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှု စာရင်း (Entity List) တွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနက DJI ကို တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသည့် ကုမ္ပဏီစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာ DJI က တရားစွဲဆိုခဲ့သော်လည်း ယခုနှစ် စက်တင်ဘာလ တွင် တရားရုံး၌ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်နှင့် ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များ:
ဈေးကွက်လွှမ်းမိုးမှု။ DJI သည် ကမ္ဘာ့ဒရုန်းဈေးကွက်၏ ၇၀% ကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး အမေရိကန်ပြည်တွင်း အများပြည်သူဆိုင်ရာ အေဂျင်စီများ (ရဲနှင့် မီးသတ်) ၏ ၉၀% ခန့်သည် DJI ဒရုန်းများကို အသုံးပြုနေကြသည်။
လူ့အခွင့်အရေးနှင့် လူနည်းစုများ။ အမေရိကန်အစိုးရသည် ရှင်ကျန်းဒေသရှိ ဝီဂါ (Uyghur) မွတ်စလင် လူနည်းစုများအပေါ် ထောက်လှမ်းစောင့်ကြည့်ရာတွင် DJI နည်းပညာကို အသုံးပြုသည်ဟု စွပ်စွဲထားခြင်းကြောင့် ပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေးသက်ရောက်မှု။ ဤပိတ်ပင်မှုကြောင့် အမေရိကန်ပြည်တွင်းရှိ ဒရုန်းအခြေပြု စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ (ဥပမာ – စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေး) အတွက် ကုန်ကျစရိတ် ပိုမိုမြင့်မားလာနိုင်ပြီး အမေရိကန်ထုတ် ဒရုန်းများသည် DJI ကဲ့သို့ ဈေးနှုန်းချိုသာမှု မရှိသေးပေ။
