CNN- ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်
အီရန်အစိုးရက ဆန္ဒပြသူများကို ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ပါက အမေရိကန်က အင်အားသုံး ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သောကြာနေ့ နံနက် အစောပိုင်းတွင် Truth Social မှတစ်ဆင့် ရေးသားခဲ့ပြီး အီရန်ကို “ပြင်းထန်သော သတိပေးချက်” ပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သို့သော် လက်ရှိအချိန်အထိ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသရှိ တပ်ဖြန့်ထားမှု ပမာဏတွင် သိသာထင်ရှားသော ပြောင်းလဲမှု မရှိသေးသလို၊ တိုက်ရိုက်အရေးယူ ဆောင်ရွက်မှုလည်း မရှိသေးကြောင်း တာဝန်ရှိသူများက CNN သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
“အခုချိန်မှာတော့ ဒါဟာ ပြင်းထန်တဲ့ သတိပေးချက်တစ်ခုပါပဲ၊ ကျွန်တော် သိသလောက်တော့ ဘာအရေးယူဆောင်ရွက်မှုမှ မလုပ်ရသေးပါဘူး” ဟု အိမ်ဖြူတော် တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောသည်။
ထရမ့်သည် နံနက် ၃ နာရီမတိုင်မီက Truth Social တွင် “အီရန်ဟာ သူတို့ရဲ့ ထုံးစံအတိုင်း ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသူတွေကို ပစ်ခတ်ပြီး အကြမ်းဖက် သတ်ဖြတ်မယ်ဆိုရင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုက သူတို့ကို ကယ်တင်ဖို့ လာပါလိမ့်မယ်။ ကျွန်တော်တို့မှာ လက်နက်တွေ အသင့်ပြင်ထားပြီး (Locked and Loaded) သွားဖို့ အဆင်သင့်ပါပဲ” ဟု စိန်ခေါ်သလို ရေးသားခဲ့သည်။
ယခုအပတ်အတွင်း အီရန်ပြည်နယ်အချို့တွင် ဖြစ်ပွားနေသော သေဆုံးမှုများရှိသည့် ဆန္ဒပြပွဲများနှင့် ပတ်သက်၍ အစိုးရအဖွဲ့၏ ပထမဆုံး တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်ဖြစ်သော ဤပို့စ်ကြောင့် အီရန်တာဝန်ရှိသူများထံမှ ချက်ချင်းပင် တုံ့ပြန်မှုများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အကယ်၍ ဝါရှင်တန်က ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပါက ဒေသတွင်းရှိ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များ ပစ်မှတ်ထားခံရနိုင်ကြောင်း ၎င်းတို့က သတိပေးခဲ့သည်။
ထရမ့်၏ မှတ်ချက်သည် စစ်ရေးအရ အရေးယူမည့် အရိပ်အယောင်ဖြစ်သော်လည်း၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ တပ်ဖြန့်ထားမှုများတွင် ကြီးကြီးမားမား ပြောင်းလဲမှုမရှိသလို ပြင်ဆင်မှုများလည်း မရှိသေးကြောင်း အမေရိကန် အရာရှိတစ်ဦးက ဆိုသည်။ အမေရိကန် ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ် (US Central Command) ကမူ မှတ်ချက်ပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး CNN က အိမ်ဖြူတော်သို့ ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားဆဲ ဖြစ်သည်။
အီရန်ဆန္ဒပြသူများကို ကူညီရန် အမေရိကန်တွင် ရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းမျိုးစုံရှိကြောင်း ကိစ္စရပ်နှင့် နီးစပ်သူများက ဆိုသော်လည်း အများစုမှာ အလုံးစုံ စစ်ရေးအရ ကြားဝင်မှု အဆင့်အထိ မရောက်ကြပေ။ ၎င်းတို့အနက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် အနှံ့အပြား ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း သမ္မတ ဂျိုးဘိုင်ဒင် အစိုးရက ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် နည်းလမ်းများဖြစ်သော ဂြိုဟ်တုမှတစ်ဆင့် အင်တာနက် ချိတ်ဆက်မှု အားကောင်းစေခြင်းဖြင့် အီရန်အစိုးရ၏ သတင်းအချက်အလက် ဖြတ်တောက်မှုကို ဟန့်တားခြင်းများ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် အီရန်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများ သို့မဟုတ် စီးပွားရေး ကဏ္ဍများအပေါ် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှု အသစ်များ ချမှတ်ခြင်းလည်း ပါဝင်နိုင်သည်။
အကယ်၍ ထရမ့်က အမိန့်ပေးခဲ့ပါက အမေရိကန်အနေဖြင့် အစိုးရ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို နှောင့်ယှက်ရန် ဆိုင်ဘာစစ်ဆင်ရေးများ အပါအဝင် ပိုမိုလျှို့ဝှက်သော အရေးယူမှုများကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။
သမ္မတ၏ သောကြာနေ့ ပို့စ်အပေါ် ရီပတ်ဘလစ်ကန် လွှတ်တော်အမတ်များကြားတွင် မျှော်လင့်ထားသည့်အတိုင်း တုံ့ပြန်မှု အမျိုးမျိုး ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထရမ့်၏ မဟာမိတ် ဟောင်းဖြစ်ပြီး ယခုလတွင် လွှတ်တော်မှ အနားယူတော့မည့် ဝေဖန်သူ မာဂျိုရီ တေလာ ဂရင်း (Marjorie Taylor Greene) က “စစ်ပွဲနဲ့ ခြိမ်းခြောက်တာ၊ အီရန်ကို တပ်တွေ ပို့မယ်ဆိုတာဟာ ၂၀၂၄ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ကျွန်မတို့ ဆန့်ကျင်မဲပေးခဲ့ကြတဲ့ အရာတွေပါပဲ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွင် ပိုမိုတင်းမာပြီး ထရမ့်ကို ထောက်ခံသူဖြစ်သည့် အထက်လွှတ်တော် အမတ် လင်းဆေး ဂရေဟမ် (Lindsey Graham) ကမူ “ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ မကောင်းမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ နေရာမှာ သမ္မတထရမ့်ဟာ ကြီးမြတ်တဲ့ ရော်နယ် ရေဂင် (Ronald Reagan) ကိုတောင် ကျော်တက်တော့မယ့် အရှိန်အဟုန်မှာ ရှိနေပါတယ်” ဟု ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
၎င်းက X လူမှုကွန်ရက်တွင် “ဘာသာရေး နာဇီတွေ အုပ်ချုပ်နေတဲ့ အားနည်းနေတဲ့ အီရန်နိုင်ငံဟာ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ အီရန်ကို စီးပွားရေးအရ သီးခြားခွဲထုတ်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုနဲ့ စစ်အင်အားကို ပညာရှိရှိ အသုံးချမှုတွေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ အီရန်ကို ပြန်လည် ကြီးကျယ်အောင် လုပ်ဆောင်ရမယ့် အချိန် (Time to Make Iran Great Again) ပါပဲ” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
ထရမ့်၏ ခြိမ်းခြောက်မှုသည် ယခုအပတ်အစောပိုင်းက ဖလော်ရီဒါတွင် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုနှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက် အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်နေချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွေ့ဆုံစဉ်အတွင်း အစ္စရေးနှင့် အီရန်အကြား ၁၂ ရက်ကြာ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး အမေရိကန်က အီရန်နျူကလီးယား အဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး လအနည်းငယ်အကြာတွင် တီဟီရန်အပေါ် စစ်ရေးအရ ပြန်လည်အရေးယူနိုင်ခြေများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
အီရန်အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းပါက အီရန်ကို “အပြတ်အသတ် နှိမ်နင်းမည်” ဟု ထရမ့်က တနင်္လာနေ့တွင် ကတိပြုခဲ့သည်။
“ဒါဟာ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ရင် သူတို့ အကျိုးဆက်ကို သိပါတယ်။ အကျိုးဆက်တွေဟာ အရမ်းကို ပြင်းထန်လိမ့်မယ်၊ ပြီးခဲ့တဲ့ အကြိမ်ထက်တောင် ပိုပြင်းထန်နိုင်ပါတယ်” ဟု ထရမ့်က ဆိုသည်။
အီရန်သမ္မတ မာဆွတ် ပီဇက်ရှ်ကီယန် (Masoud Pezeshkian) ကလည်း ၎င်းတို့နိုင်ငံအပေါ် မည်သည့် “ရက်စက်သော ကျူးကျော်မှု” ကိုမဆို “ပြင်းထန်ပြီး စိတ်ပျက်အားလျော့စေမည့်” တုံ့ပြန်မှုဖြင့် ရင်ဆိုင်သွားမည်ဟု ပြန်လည် ပြောကြားခဲ့သည်။
ထရမ့်သည် အီရန်နိုင်ငံအတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အချိန်အတော်ကြာ စောင့်ကြည့်နေပုံရပြီး တနင်္လာနေ့က သတင်းထောက်များကို ပြောကြားရာတွင်လည်း ထိုအကြောင်းအရာကို ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ “သူတို့မှာ ပြဿနာတွေ အများကြီး ရှိနေတယ်။ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုတွေ အရမ်းများနေတယ်။ သူတို့ရဲ့ စီးပွားရေးက ပျက်စီးနေပြီ၊ မကောင်းဘူး။ လူတွေ သိပ်မပျော်ကြဘူးဆိုတာ ကျွန်တော်သိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မမေ့ပါနဲ့၊ အဓိကရုဏ်းတွေ ဖြစ်တိုင်း ဒါမှမဟုတ် လူစုလူဝေးတွေ ဖြစ်တိုင်း သူတို့က လူတွေကို စပြီး ပစ်သတ်လေ့ရှိတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
“သူတို့က လူသတ်တတ်ကြတယ်။ ကျွန်တော် ဒါကို နှစ်ပေါင်းများစွာ စောင့်ကြည့်ခဲ့တာ၊ လူတွေကြားမှာ မကျေနပ်မှုတွေ အကြီးအကျယ် ရှိနေပါတယ်။ လူပေါင်း ၁ သိန်း၊ ၂ သိန်းလောက် စုမိပြီဆိုတာနဲ့ ရုတ်တရက် လူတွေ အပစ်ခံရပြီး အဲဒီအုပ်စုဟာ ချက်ချင်း ပြိုကွဲသွားတတ်တယ်။ ဒါကို ကျွန်တော် နှစ်ပေါင်းများစွာ မြင်ခဲ့ရတာ။ သူတို့ဟာ အရမ်းရက်စက်တဲ့ လူတွေပါ” ဟု ထရမ့်က ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။
