ရိုက်တာ – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်
လစ်ဗျားခေါင်းဆောင်ဟောင်း ကာနယ် မူအမ္မာ ကဒါဖီ၏သားဖြစ်သူ ဆာအိဖ် အယ်လ်-အစ္စလာမ် ကဒါဖီ (Saif al-Islam Gaddafi) သည် သေနတ်ဖြင့် ပစ်သတ်ခံခဲ့ရကြောင်း သတင်းများအရ သိရသည်။
တစ်ချိန်က ဖခင်ဖြစ်သူ၏ အမွေဆက်ခံမည့်သူအဖြစ် လူသိများခဲ့သော အသက် ၅၃ နှစ်အရွယ် ဆာအိဖ် သေဆုံးမှုကို ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်က အင်္ဂါနေ့တွင် အတည်ပြုခဲ့ကြောင်း လစ်ဗျားသတင်းအေဂျင်စီက ဖော်ပြသည်။
၎င်း၏ ရှေ့နေကမူ ဇင်းတန် (Zintan) မြို့ရှိ နေအိမ်တွင် အဖွဲ့ဝင်လေးဦးပါဝင်သော “ ကွန်မန်ဒို” အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း AFP သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှု၏ နောက်ကွယ်တွင် မည်သူရှိသည်ကိုမူ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပေ။
အခြားသတင်းတစ်ရပ်တွင်မူ ၎င်း၏နှမဖြစ်သူက ဆာအိဖ်သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယား နယ်စပ် အနီးတွင် သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း လစ်ဗျားရုပ်သံလိုင်းသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်းနှင့် နောက်ခံအကျဉ်း
၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ လစ်ဗျားကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး အရေးတော်ပုံအတွင်း ဖြုတ်ချသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသော ၎င်း၏ဖခင်ပြီးလျှင် ဆာအိဖ်သည် နိုင်ငံအတွင်း ဩဇာအရှိဆုံးနှင့် အကြောက်ရဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ကာလရှည်ကြာ ရှုမြင်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ကဒါဖီအစိုးရ ပြိုလဲချိန်အထိ လစ်ဗျားနှင့် အနောက်နိုင်ငံများအကြား ဆက်ဆံရေးပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများကို ရက်ရက်စက်စက် နှိမ်နင်းရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီးနောက် ဖခင်ဖြစ်သူ အာဏာမှဖယ်ရှားခံရချိန်တွင် ဆာအိဖ်သည် ဇင်းတန်မြို့ရှိ ပြိုင်ဘက်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခု၏ ခြောက်နှစ်နီးပါးကြာ ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် အတိုက်အခံဆန္ဒပြပွဲများကို နှိမ်နင်းရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုဖြင့် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) က ၎င်းကို လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲဆိုရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ထရီပိုလီရှိ တရားရုံးတစ်ခုက ၎င်းကို မျက်ကွယ်တွင် သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ပိုင်း တိုဘရွတ်ခ် (Tobruk) မြို့ရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့က လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဥပဒေဖြင့် ပြန်လည်လွှတ်ပေး ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်
လစ်ဗျားနိုင်ငံသည် ကဒါဖီပြုတ်ကျပြီးနောက်ပိုင်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အသီးသီး ထိန်းချုပ် ထားသော နယ်မြေများအဖြစ် ကွဲပြားနေပြီး လက်ရှိတွင် ပြိုင်ဘက်အစိုးရနှစ်ရပ်ကြား အားပြိုင်နေဆဲဖြစ်သည်။
ဆာအိဖ်သည် အစိုးရတွင် တရားဝင်ရာထူးမရယူထားသော်လည်း ၎င်း၏ဖခင် အာဏာ ရှိစဉ်က နျူကလီးယားလက်နက် အစီအစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ရန် အပါအဝင် အဆင့်မြင့်ဆွေးနွေးပွဲ များကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များကြောင့် လစ်ဗျားအပေါ် ချမှတ် ထားသော နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် အချို့က ၎င်းကို လစ်ဗျား၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားအဖြစ် မြင်ခဲ့ကြသည်။
၎င်းက ဖခင်ထံမှ အာဏာဆက်ခံရန် ဆန္ဒမရှိကြောင်း အမြဲတစေ ငြင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲဝင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲ မှာမူ အကန့်အသတ်မရှိ နောက်ဆုတ်ထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။
လစ်ဗျားခေါင်းဆောင်ဟောင်း ကာနယ် မူအမ္မာ ကဒါဖီ၏သားဖြစ်သူ ဆာအိဖ် အယ်လ်-အစ္စလာမ် ကဒါဖီ (Saif al-Islam Gaddafi)(ပုံ)
